■ » ^ • ■
T<1 ^
V
r
\
• * ■
t
Digitizc. . , . .oogle
l. »
t. .
• 4
.1
Digitized by Google
r: i ■ -i^ .
NOVISSIMA
• 1
SIISjICA
HISTORIAM NOSTRr TEM-
PORIS ILLUSTRATURA y
I/r cjuibus
DE CHRfSTJANISMO Publica nunc primum autorita-
te propagato misfa in Europam rela-
tio cxhibetiir, dcqvc fiivore lcientiarum Eiiropxarum ac moribus gcntis & ipHus prxfcrtim Monarchae , tum & de he&o Sincnfium cum Molcis ac pacc conftituta > niulta ha£(cnus ignota cxplicautur.
Edente G. G. Li -^^ifi
Indicem dabit pagina verfa. ^^ti-i^ Secunda Editio. " •oji'"'
Accesfione partispofterioris au^tat
Anno m xcu
Digitized by Google
Index eorum cjm hoc liMlo
- continentur.
In PartePriore JamEdita Anno^ '^'^ prtecedente. '
E Libertate Religionem Chriftia- nam apudSinas propagandi nunc tandem concefla 1 6 9 2. Relatioi; ^ co.mpofita a R. P. Jofepho Suario Lufita- ' no collcgii Pekinehfis Redore. v X. Excerpta ex librp ^ftronomico R. V^]^ > ^ Verbieftii apud Sinas imprefib de Studiis y Monarch^enuncregnantis* < EpiftolaR. P* Grimaldi ad Leibnitium i- Goa 6. Decemb. 169J.
^ 4. EpiftoIaR J^. AntoniiThomseBelga^^Pci . kino 12. Novemb. 169?.
BrevisdefcriptioitinerisSinenfisaLega*; * tioneMofcoviticaannis 1693.94. 9/»con-i^
fedi 7 emendatius edita. 6. Appendix excerptorum ex literis R^ ?•
Glerbillonii in Mofchicse ditionis urbe.
Nipchou ad confinia Sinenfium fita V da-
tis 2. Septemb. 1689. ubi de bello & /, pace tandem conclufa inter Sinenfes &
Mofcos. ' /• . : \/ J ' . '
^ In PaRTE toSTKRipRf QVi£ NuNC
Prodit.
7« Icon Regia Monarchse Sinarum nunc regnantis delineata k K. V. Joach. Bou« vcto Jefuita GaUo> cx Gallico verfa.
* • ■ Digitized by
«^if-» «^^^ «^»- .
Bcnevolo Ledori :
i^. S. P, >--jE>^-As \ r . >
^^'^gtdari quodmi jatQrum ^conjiliofatlum arhitror^ ut %naximu$ generis humani ^cultus ornatusq; hodie ve- lut colledus jit in duohus extremis no- Jiri continentisy Europa Tjchina^ (^jic enim efferunt^ qua vehit Orien-^ talis qu^dam Europa oppojitum terrds mafginem ornat. Forte id agitat fu- premaProvidentiay ut dum politisji-' m£gentes edidejnque remotisfimdd jihi hrachia porrigunt / paulatim quicr cpuid intermediufn ejr ^ ad meliorejii vitie rationem traducatur. Nec teme- re jieri arbitror y quodMofci^qui va-^ Jlisjima ditione Sinas Europ^ con?ie- dunty (l^i^ttimam feptentrionis har^ bariem per glacialis Oceani littora ^tjnperio contine72tyMonarchaipfo^ qui nunc rerumpotitur^potisfimum anui'- tentey &'Patriarcha etiam^ utacce- ; conjiliis ajlimulante ^ ad quandam \^ - • (2) ^ ' ' r§rum
rerum mfirarum amulatloitefn ert*
gmttur. Porro Sineiife Imperium , kt magjtkudine Et^opam qua^ excuUdt efiprovocat, ^ populofitateetiatn fu^ perat , ita multa atia hahety quihus hi^ certet , £quo propemodam Marte., (^uuncvificat , nunc vincatur» Sed utrem infnmmam conferam^ nantpet ^mmaire, ef/jutilis, lotfgatameni^ non bujus loci qperae foret ; artibus qtiarum indiget ufus vita , (ir rerum naturalium experimentis , fortaffe compenfationefadapares fumuSf ba- hetqife «traque pars, qua alteri cum fruBu ^mmumcare posjit : Jedmedi-' tatiommprofunditate theoreticis' difcipUniis ms v/ncimus. Namprater Logieam ^ Metdphyjicam , dsr eogni- tionemreriim incorporear^m , quas ifohh proprias merito vindicamus ; certecontemplationeformarum, qu4t mente d materia ahfir^^huntur , id eft 'rerum matbematri^arum, Unge excelh limus , quemadmodum reapfe comper- tum efi, quando Afironomia Sinenfi- umeumnoftraincer^amenvenit, Vi- dentur enim ignorajfe magnum illud - ' ' meut^
Digitized by Goo
H 0-
- - ' ^ (o) ^ ^ .
jnentii lumen ^ artem demovjlrandi^ \ ,41^ Geometria quadam Empirica con^ tenti fuijje^ qualem tnter nos pasjini operarii habe^it.Difciplinaetiam itari mflris cedunt y non tam ignora^ tione qaam conJiUo quodam fuo , dum ^ « ajpernantur^ quicquid in hoininihus ' feritatem quandam facit aut alit y propemodum £7nulatione altioris do^ ^ '■ drin£ Chrijli ^ quam nonnuUi male . perceptam ad fcrupulofitatem produ- £unt^hellaaverfantur. Sapienter illi ir jquidemjifoli in orh; eJfenJi nunc eo 7'es redit^ ut etiam honos neceffe fit ar^ \ tes nocendi coUre y ne omnem rerum ^i" ^otejfatem^n^liadfef^r^ c go nof fuj)eri6res jumus. Sed quis oltm fredidijety ejfegenteminorheterra-' ni' " rum qu£ nos opinmje nojlra ad ^ipJ mnem morum eleganttam usque adeo fs i eruditosy tajnen vincat civilioris vit£ lif^ prafcr/ptis? ^ hoc t^me^i in Sinenji- , husnunc experimury exquo illagens ^eh mhis nofmfada ejl. Itaque Ji artihus operapic}huspares fumus ^ Ji fcientiis if^ (ontemplativisvicimus ^ certepraBi- Vt- : '^:xCaphilofophia (^quod propemoaum fa-
^^^^ ■ (3)"^ m
* "■ - • Digftized by Googk
Co)
- teri pudet ) viBifumus ^ id ejl Etbica ' d^r PoUticaprddceptis , adipjhn vitam nfimque ' niortalium accommodatPS'. Dici enim non poteft ^ quam pulchre -omnia ad tranquillitatem puhlicam^ ' 'Vrdinemque hominum inter fe , ut quam mintmumfihiipfiijicommodent^ * fnpra aliarumgentium kgesapudSir ' nenfesfint ordinatd. '^Certumeftmd^ ^xinia mala hofninihus dfe ipfis ^ a^^d fe wtvicem oriri y homine?n homi?it lupu7neffenimis vere didum eft , ma^ gna quidem noftra fed catholica ad^ . modum ftultitia / ^/// tot natur^ hiju-^ riis expofiti miferias nohis ipfictmula^ inusy quafi aliunde deeffent. Cuimalo ^fiquod ratio remedium utcunque dt'- tulit -; certe Sinenfes pr^ c^teris ad meliorem normam acceffere^i^ in va^ fta hominum focietate plus pene ejfe^ cerij quam infuafamilia apudnos re\ ligioforum ordi?iumfundator€s. Tan-^ ta efi ohedientia erga fuperiores y tan^ ta erga feniores reverentia, tam reli^ giofus propemodum liheroru?n in pa- rentes cultus , ut violentum atiquid yel verbo in eos parare ^ inauditu?n
Digitifced by GoQ«e
fropeinodum iUis , (i^fene , ut parri- cidium inter nos, facinus piactdare %ideatur. Porro intW^ares aut m- nus invicem obligatos mirahilis ohfe?'- 'vantia ^pr£fcripta officiorum ratioy "qu£ nobis, fctlicet ratioWd rtgula agere parum affuetis .) fervitutis ali- T^uidhahere videtur, illis ufuinnatu- t ram verfa,jucunde ohitur. Rufiici cb* fervi Sinenfes , quod nofiris cum fiu- fore ohfervatum y cumvaledicendum efi amicis , aut cum a diuturna ahfeii^ tia mutuo coitJpeBu fruuntur, ita a- manter, iYareverenter inter fe agunty ut omnem magnatum Europaorum provocent civllitatem. Quid jam d Mandarihis , quid a Colais expe^es ? Ita obtmuere , ut vix quisqiiam alte- rum vel verhulo ojfendat in communi fbnverfatione, <^ rara odii, ir£, com- motionis indicia excidant. Et cum a- -fudnos reverentia quadam (^dijpen- fataconverfatiovix ac nevixquidem ^primis nov£ notiti^ diehus duret, mox ■ autem famiUaritate procedente f ir- \'cumfi)e6lio exuatur ,'picunds quidem dihertatis jpecie. , fedunde mox con^ ■
' • . (4) . . temtusy' ^
femtiis , juordacia diBa , ^ ir^f ^ foftremoque inimicitiie : contra Si-Kr ijenjihusvicini etiam, imo domefticiy^ fepijiiento quodam coJifuetudinuni tta^ contmentury utperpetu£ officiofttatis; ft)ecies confervetur. Et licet nec ava--. ritia , jte6 lihidine , nec ajjibitione va- , {:ent ; ut ha3enus de illis verum fit. '^Modde Lunaribus populis apud Har- ■equijjum Imperatoj-em Lun£ in thea-^ ■tro f£pe repetehatur- , perinde ibi O" 'ptnia m hic agi ; (C'eft tout comme iey) veramque adeo virtutejn fatis affecuti '*non fmt Sinenfes , quajn jiift d cadefti ^gratia Chj'iftiana difciplitta noJt ■ ■^xpeffes : vitioruni tainen acej'bos fru^ius temperavire ; <if^ cumradices. . peccatorjimde huniana natm^a exftirr- pare non foffent , pj^opnllulajites ta-< 'iuenfrutices malormn pro bonapartet fuccidi poffe oftenderunt Quis veri» von jjtiretur Monarchajn tantilmpe" rii^ quipejjebumajinmfaftigium mc^-' gjiitiidine excesfit , <iy jjiortalis quif' daJJtDeushabetur ^ ntadnutusejuse^ vwia agajitury ita tamen educarifo-' Ifre ad vij^tutejn fapiejitiam, tith-r
Digitized by Kj
gum ohferva;ttia Incredihili y (^ fapi^ ^ntum hominum reverentia vincere fubditosy ipfo culmme fuodig^pim judi-- . care videatur. Nec facile quicquam .^ccurrat memoratu dignius^ quam vi^ dere maximum Regumy qui mfnc Qr niniapotefty pofteritate?n tam religio^ vereri , ^ annalium metu magis miam alii Comitiis ordinum (^Parla-- . r^nentis coerceri ; magnaque circum^ JpeBione vitareynequid ii quihus hi-- ftori^ fui regni materid^m pr^parare datumy inclaufas illasatque inviola^ hiles arculas immittere posftnt , quo fuaexiftimatio aliquando maculetur^ Usq; adeo ut qui nunc regnat Cam-Hiy Brincepspene ftne exemplo egregius^ utcunque in Europ<sos propenfus y li-^ hertatem tamen ReligionisChriftian£ lege puhlica indulgere y trihunalihus disfuadentihus aufus non fit y donec fanditas ejus expkrata fuit y ^con^ ^ ftitit non alia melius ratione magnuvt , Prificipis falutare conftUum ad xitumperducipoffe y de introducendis , . apud Sinas artihus fcientiisque Euro-- pais^ Quaille inre mihilongius unus
iquAniomnh fua tribnjial'mproJpexiP% je videtuf : tantaque prudentia' ^cmfam hanc ejfe exijiimoj quod Si-^ ^nenfihus Europ£a conjunxit. Nam inl fi)mni Sinejfjtum difciplinapene ultra privati hominis diligentiam jam tum- \ injirudus fuit apuei^itia , ut in Mait" '. "•'darinorum examinibus , quibus hono- yes (b* magifiratus deferuntur ,judex .ijabeatur acerrimus , (f^ (cpua apud i~ - ffos do&rina fumma efi ) animi fenfet - mirifice ipfe exponat charaderibusy . intantum ut cottfcriptum a do^ijfimis hominihus Chriflianorum libellum fupplicem ipfe potuerit in melius re- formare. Itaque fu£primumgentis doHrinam accurate intelligens , nec jam iniquus judex, ubi dpatreFer-- 'dinando Verhiefiio BrugenJiBelga, ex Societate Jefu, Joh. AdamiSchalli Co- lonienjis dijcipulo , Europaarmn fci- \ entiarmn gufium accepit , quejn jor- ■ fajfi in illo Imperio haBenus habuit. ' nemo , nonpotuit non fupra omnes Si- , nas ^ Tartaros rerum' fo^nitioite ' frojpe^fuque extoUi , quemadmodum ^Ji pyramidi jEgyptits turris Europ^a. ^ ... . ^ ^ ^ > ., _ ■ im-
^^^^ . _ ^ Digitized by v.
.5.
^ imponeretur. Memmi R. Patrem Claudium Philippwn Grimaldnm ex. ^ieadem Societate ififignemVirum , Ro'^ f mihi non jine admiratione hiijus Principis virtu^em fapientiam pr^dicajfe; nam utde amore juftitii^^ -4e caritate ergapopulos , de moderata ^vivendiratione ^ C£terisque laudihus -^til dicam ; mirifica^n fciendi cupidi- ^^tatem pene fideyn fuperare ajebat. ISIam is quejn cognati Pytiicipes ^ ^i^j^ ;maximi Viri totius Imperii emi^nis :venerantur prope adorant , cum Verhleftio in intej^ioi^e conclaviper ^tres quatuorve horas quotidie Mathe- ''\maticis inftrumeiitis librisque ope^. ^dm dahat^ ut difcipulus cum Magi^ ftro; ta7ttumque profecit ^ ut demon- ftrationes Euclideas perceperit ^ trigonometricis calculis intelle^iis^Ar ftrorum phmomeitanumeris vincire posfit. Quin quod R. P. Ludpvih^ cus de Comitihus nuperinde reduicre'^ latione de Sinis edita nos docuity li-^ hrum ipfe de Geometria confecit , ut fant£ jcientidd elementis magna^ rum veritatum notitia liheros ipfe
jjfff hnperio mtuUtf in fua domo hfire?- ditanam reddat felicitatipopuhrumi] etiam ukra vitam fuam projpicieus'^ qjuibMi conjiliis, qua agitari m humor ftts praclarimra posjmt , non vide»* metriam a^teni m» fiperarii fed
, ih^hi.i^itU intueri oportet ; <b^-- c0invirfusfliMtex fapientiayfapieft^ tfil^aufem anima Ji( v^ritas , ii aufem ^m^mquib^s exploratk fimt Geome* irMmim^nfirationes y ^ternarum
aijj , &" certujft incerto difcernerf posfint ; cateris mortaUbnsinteir (qut jeduras.vacillaiitilfus, ^ pr.opemo- djum quod Pilatus qu£rebat , quidfi( n^eritas nejcientibus i ideo nau dMbir um efi , Sinenfium Monarcham pr£^^ clarc vidisfe, qmd in noftra orVtS parte Blato oUm inculcabat, nemi^ejn ,imbuipoJfe fciemiar um myfteriit nifi • perGeometriam. Nec aliarefadfum puto quod ^itienfes , etji ab aliquot ^nnorum miUikus mirg ftudio do^rh nam colejJtes,^maxima do0isprf*
piiaproponmPfs » tam^tkM ^^q^^H^t
■ ' "^:? ■■; tam
Digitized by G
fA7nfcie)tiiii77tn6h^^ qttdjft quod uno tllo Europ£ortm oculo ^ Geo^
' inetina fcilicet caruere. Tametji au-^ tem illi nos 7nonoculos crediderint^ ha-* bemus ta^nen alium adhuc oculu7ny iiondum fatis ipfis cog7iitum ^pri7na77i fcilicet Philofoj)hia7n ^ per ^ qua7n ad rerum incorporalium etia^n 7iotitia7n ad7nisfifu77ius. Hanc docere ja^npara^ verat VerbieftiuSy cjuod ita ChrifliM^je r/ligioni viam 7nagis parari rede ju^
/^^icaret y Jed 7no7'te prave7itus fuif. Nu72c accepi RR. PP. Gerhillonium & 'BouvetU77i Jejhitas Gallos aujpiciis. Regiis y ' magnoru7f2que ejus ordinis ^ gentisque viroru7n Hedr^i ^ Vhju- y
' Jiifludio^ cim quatuor aliis ^ Mathe- 7naticorum tttulo ex Acade77na Scien- tiaru77i 171 Qjne^item 7nisfos ^ pr^ter Mathpnaticas artes ^ etiam Philojo- phi£ 7toflr£ dodfrina Monarcha7nJibi . ,devinxisje. QuodJiitape?gituryVe-^ ^
' reor ne 7nox 0772?ii laudeSinen(ibus ^71-^ feriof^es fimus : qu^: no72 ideo dico quod iUis luce7n novam i^tvidea^n^ cu7n gra- tuler totius ; fed quod optandum Jit vicisJm7tos dijcere y qU(grnagisadhvc t
■ ' . ^ IJigitized by Google
in rem nofiram ejfent, ufum jncfxim^
• Philo fopbi^praSica , S" emeudatio^ rem vivendi ration^m , ut de aliis ea* ■ rum artthus niinc nil dicam. Certe talis mftrarum rerum jkibi videtur'
effe conditiQ y glifcmtibus in immen- Jum corruptelis i ut propemodum nC' ceffartum vtdeatur Mtsjionarios Si- nsnftum ad ms mitti^ qui Tbeologia iia.turaUs ufum praxinque nos dof^-^ ant , quemadmodumms ilUs mittimus
• i^ui Theohgiam eos doceant revela^ tam. Itaque credoyji quis fapiens, non formjtjyearum,fedexeeUentid£popUh Urum judex leBus effet , pomum aurer iim Sinenjibus daturum ejfe , niji una maximejedfupra-bumauare.eos vin* ceremus, divinojcilic.et munere Cbri- ftiana reUgionis.
Hoc tantumcali keneficium Uittda^ tisjima caritafe a complurihus.annis Sinenfihnperio inferre fiudent , eum : fidii in Europa , tum maxime Societas $efH , cujuSi etiam eosqui holiem jihi judicant , laudare in ea re virtutenr pportet,- Scio Antonium Jrmldum Virumi inter nt^riJecuU ornamenta " "'■' ■> " refer
# . ■
' ' ♦ . Digitizedby
(O)
Teferendum ^ mihi olim amicu?ny
concitato contra.iUos zelo^exprohrafj} . qvadam eorum MiJJtonariis^fed ut ar^
bitror in nonnullis jujio vehementius^
na?n Pauli e^emplq omtihus omnia fi- > ^r/ opGttet^ Co7ifutii honores reli-
giof<£ adorationis 7iihil hahere viden" . tur. Idemcpe Arnal'4us^ ^tiani^ (um tBatavis Ajiglisqve fua ^Apologia ept kiniqviuSy Vel paucorum dejidia??/ om- ■ nihus imputafjSy vel Jl^verv^rii prir ^vata qvadam in Batavos ijijiiria /V- yritati diBeriis fidem hahens'^'' cum % multa hominum milliain utrisqve hi- ^ \ diis ah illis ad fidem confe?fa conflet^ * K&^ fepe privatis confiUis ^ puhlicaqve .^auaoritate aCiuni fitp utin focietatem ^ laudis lahorisqve commufiiS i^ ppf^fta : i?iterim co?ite?itio?ie .. ^eniretur^^ De
qvo y mag?toru)n, l^?nncjpum pietatem - c^* fapie?itia?n i??iue?ts^ reddita Euro-^ '.p(epace no?i dejpero Tametjireligiofo- . y^yyj^ ordi?ium i?iftitutum e^m mijjioiii-
hiis Jacris commoditatem pr^eheaty %qvamalio?im conatus m?2 facile asr^
feqvuntu?\. ^em auten^^ ita agi veUm. > 'Utm inteUiga?it qvidempopuli^ qvo-
ftiaiii interms diMdeamus^um omnes cathoUce confentiamus in ea Chrifti- anafdei fracepta , qv<e fi iila ampk" Berentnr genteSy defalute eay um ne-' 7)10 duhitaret ; dummedo nihil hareti-^ eumit' fuhdukiim Qmniiie duhi- tatione gravi lihatum nffriearetur* Qva in re ita prudenter agi (yportet £cclefiavetefisex€mplo,-»t mqyemi^ ' nia myfteria jtncmfulte ingerantur <?- fjimk non praparatis y neqve tamen ^ftudi» placendi get^ius Chriftiamt verit^s detrimentum patiatur i ut ht^ Evangelio qvodam Perjtce compofito faSum efte qveftus eft Ludmficm 4^ .Dieu. Et cum i^tteUigam fiomam i-» 'pfam interdum moramprogrejjihus in^ pciffe vifam fcrupulojkate \qvadam- ixrelationibusjfinftrkortai .^mtir nttUos male confultos rerumqve hu'* mmarum imp^iritos , redammtihu^ doiiioribuSy longinqvos Chriftianqs ad omnes occidentatium formulas»' digere. mluij/ey qvi fam ermr ipfis haud dubih jiorentis jam opudAhas' fims Eccleftie ihteri$uftetit ; fperan^
■ duM eft in pofterum ex Chriftjafta, : .;; frudentia pr^ft;ripto cantius aBurosi \,.t daturps operain, utmagnaiUaoc^,:, ■- ' ' cafione divinitu's tata rede utantur;, - ex qvQ Monarcha Sinarum publica , •• lege Cbriftianam fidem permifit y cu- \ \ jusnegotii htftoriam. pr^fens libellus ,
'\tradit, Hadenus enim tolerabdii- iur magis Chriftlani ritusqvamper-
■ ^ mittebantur , nec vel Sitienfwm vel ^ Tartarormn Principmn favor^meri'-.
. I titqve noftrorum aliuii ejfecerant , . 1 (jvam ut connivereturjiijfenfa legum , , "executione, qvdiinfe^asimprobatas \diflri£i£habentur , qvibus noflra re- - %ligio connumer^batur ; fedfecit ma- f^-terialis coElifludium^ ^ (ut elegan- ■' ter in opere qvodam fuo Sinice la- ' tineedito ajebat Verbiefiius!)
Regales animos dignata movere •• Ht Uranie fan6fa noftra (ir vere ccele- ' ^fiis dofirina admitteretur. Mox Geo- 'i^
■ '\metri£ noftra firmitas, ubiprimum-^ ^ Regeguftata eft, tant^e admirationi ; fuit , utfacile crederet in rebns aliis t etiam re&a docere ,qvi pcratiocink- "■ Ti didicijfejjt. , Ricciiis Sinenjibus
• ..- /. XX^ - prt- .
frimus. qvid Europai foffent fuh hii'^ tium jecuU hujus ojiejjderat ; Schal'' ] /flf/ , fiih Sine4jt\MdtMfchA ^ fib 2artdro ficcsffbre pnhUcf triumphum . egeratde SifienJi djirpnoma; Perhi-^y ^ius rem C^riJifiifitetm fubPrincipe adbucmimrje mniSyhofiiUjamfuro-^^ , ^reeverfam, magna virtute rejlituity .
m6x Regii jitvefm jkmfUaritate^ adeptus y conjiantiam viri invemt. ■ , Wurmn promta voluntate Prijicipif fciefitiamm dukedike capti , <^ mtfi- onariosaccerfentemy aUqvandiu UtfS: impediere , qv£ Vicariis Pontificisy cb^ hufitanii intercedehant jusEpijcopos^ . Sinis mminandi vindicantibus, Sed ^ inter EpifcoposHeUopoUta7ium cb*- Berytenfemf cum ampM potefiate «• Pofttijice in orientem dejlinatosy mijjionarios ex ordinihus reUgioJls prhfeBosprivilegiisqve fuis ^prima; ''Poffefjione fuhnixos varie certatum efly . donec Pontificis autorttas vicit. Com~ pojitisergo rehusPirbieftiusJibinon de*- fuit^^atmpUirimum inanimo Prin- . • cipispojfet , perfuafitipfi, qvod res efly effein, Buropadrum 4o^rina.magna^
' ■- * ' .rum
. *■ i 1 ' ' Digitizetfby C.oogle
^rum rerum thefavrosy effecttqve, m jqvod nemo memimt 4 Sinis fa^um \( ^f ^^ in occidenteni deftinatus .olim legatus exfrima India htfula infelix foe idolum attulit) mitterO' tur in Eurs^am iile i^fe qvem dixi ^ GrimalduSjUthomines vartarum arr * tium periti, adducerentur^ Cujus ak hpcvtrg fufcepti lahris memoria taft" ti fuit apkd Imperatorem ( extin^io jam Verbiejiio.y mndum reverfo Grintaldo^ ut inlibello fuppliceproii-' hertate reUghmk oblato, inter ma^ #
gmDoBorumEuropaorummeritare' > cenferetur. Mox cum avinque Jefu" .ita:GalliMathematicisjcientiisinftru-' , c?i^ ex Siantenft regno invitis qvidem - tunc Lujitanis adjinas penetrajfent, .novdoecafio oblataeftnoftrislmpera- ^oreni demerendi, Mofci Barbaras Mdtiones prudenti moderatione pau' .latimfubjugumpeUicientes,propaga- Jojnimmenfum bnperio , ita Tartaris Sinejijibus appropinqvaverant , tU Jandem dejintbuscontrwerfianafcer ' .reutur» Res nunc arfuis f fiuttc troi*' datibus a^a ejl : Tandfm in urhe •
r ." XX3 / -
' Digitized by Google
'^gentislegatijufiispropenfodtim exer-* ^eitibus ftipitti -cmijenete , Sinenfer fecumadduxerepatresPereriumLw^ Jttanuin , GerbilhniuiH Gallum Je^ jhiHs, qvibus inferpretib^ fa&um 'ili,uturtimammusfekeiterimpone-: retur negotio , firma pace eonchifay ipfisqveLegatispubliceprHffitmfihtif in tantomorum (li^ confiliorum diver- * tio fcrupuhfiffimarim natiomim • ; 'jmulatione ^e tHfeBa ^fceffures <h. 'mnes fuif[e,mfiaffitiffent:, Qyo dein-^ defuccejfu ipje Imperator prudejitisr' fime itfiis efi, ut Europaos^ JhB&res. tribunalibus fuis eommendaret. Fa- 6ia mibi copia eft literarum , qvas ex heo Tra^fatuitm GerbiUonktfiid He^ dr^eum 0* Verjujfium fcripfit Mofcis- qve curandas commendavit , ex qvi- bus mn contemnenda didicidsf^inap-. pendice fubjeci. Qv^dam etiam h-e-- vis relatio ttovisfima Mofcorum ad Si^ " nits pace jam jaBa obita legatioms ;^velitinerispotiuskicadjicitur.{^m- 'plam (i^ argmnento dignam ex^e£l a-
mUs d £>». BrmtdiQ Ltd^eenfi ^
Digitized by Google
titiam Uhri Afirommici Sinenfibusji' Mul <i^l0ims cbaraderibus aUMrbi- e^io^ editi, a me infi)e6iiy (^hre- ves R. P. Grimaldi Prafidis in Ma- . themaUGaBibunali literas Goa^^ itir
. Mere4ata^^'I^^^^^^' i^^l^ cum adSi- itas fuos rediret ; vel ideo qvod jjyem egregiarum mEur^am £ommumear fionum mihi fecere ; pqftremas R. P. Thoma ndtioneBelgavtcePra- fidism Mathematico trihtnali, qvi- Jbus noHituUa demfigni Chriftianlfmi frogrejfu docemur^(^ Jpero excitari fojje Eurofiaas aulas Ecclejiasqve, ut operarios mittant in paratijjimam mejfem. Ex his etiam coUigi vide- turGrimaldum^qvem utprimumPe- ^vimum attigerat,p€riculofi de^ubu- iffe inteUeximus magno puhlica rei bono rejiitutum efte* Hic cum Roma digrederefur, mijfionariorujnpartem. maximamin Lufitanis navibus pre-^ mittens 9 cmftituerat terra^ire per] Mofcosfliteris ^fi^iUo Tribunalisfie- , gii rerum militarium fiipremam cu-r ram gentis iitftru^uSf ^ Magno Ce-
XX4
Digitizi
fare nojtro Regeqve Poloitiiem it/ue* ire fdutatU ; fed nec fui nefg»tii mo^ meiito, tiectantorumprtmipum com-^ fuendatione ohtinere potuit utd tWI*» fcis admitteretur^voa fauloantefa-
/tum etia?ft R*P, J^rilis fenjity cujus itinerarium txtat» A me GrinmQus Andrea MuUeriP&mermii orientali- ufu rerum doBkjimi , promijfa Clavis Sinic£ acceperAt , S* virum , per Si-* iejiamjranjiturus convenire frujira av^fierat, qvanqvajp fuhduhitans de fuccejfu , nihil tiimen in tmtif re ju* dicans negUgendumi Sed certahat in MuUero cu.Jn do^rina morojttas^ itaqve ego Grimaldi/s S^ LU" dolpbuSf ^ Magnus ipje EleBor de- funBus d qvo Berolinenfem prapojt" fttram acceperat, fruJ}ra fuimUi;Jtve iUeinventa fua nimio afiimaret jive mndum fatis excultain apricumpro' ferre dmitaret^ majoracredi putans df ignotis» Et eo usqve procejjit jin;^ gulare viri ingeniuni , nt minas qvas
^ Jparferat exeeutus , fchedasfuaspau' ioitnte ohitum ^xujjijfe dicatur^ amhi- guo judicioy tftriifs nohis notitiam juh-
trth
Digitizedby Google
^frabere voherit , fatentUB fu^m ue^
fcientt^. EgOy utpraclara aliqva jam tum obtinuijfe, itaplura jperaffe arbi" imor, (jv£p9tuiffetpraftarejffatis fu" iffet adjutus ; qvod ji intelligentibus ingefjueremonmem expofuiffct, haud ^idubie magmram principum y j^ fui pr^efirtim donUni favore dejiderata Juppleffet. hiterea qvicqvid hoc fuity ^qvod non plane di mhihfuiffe arbi- tror, objiinatione viri cateraboui bene meriti, Chrijiiafiterei (^misji^ lonibus periitM Grimaldus autem , ut ad hunc revertar , impenetrabiles , Mojcosexpertus, iterGenuamreUgity inde MaJJtliam ^ bincSmymam na- n>igansy terra ad Perfas. pervenity yvorfmn eum ultra etiam, litera 'mea funt feeuta, qvas commendati' tiis pro Grimaldo ad Perfafum Re- gem fuisSereniJJimusPolojtiaRex ad- jungi jufferat , commendantibus RR. PP. Vota <ir Kochanskio : tametjf ipjff jam digreffo Utera; Jspahanum adve-. nere. ExPerJisperUsbecc^nfis^rr^ taros 'Bocbaram porro ^d Sineis cogitaveratfed infeftis itineribtts in
^^' ■ XX 5 ■
iUiitbarharie deter-rttus ^ trkiwe via^' per Goam itf Indos Macaenfem pO'^ ftremo portum tenuit: magno Prin- fipis gaudio fummoqvje bomre in Si-^ nenjflmperiofuitexceptus. Nuncres Chriftiana egregie amplificari dici-' tnr, maxima Jpe progrejfuum ma>r jorum , pr^fertim Ji verum eft , qvod^ R.P. Adamus Adamandus Kochans- kiusyp»lkns inftgm bumamtate^pra" claraqve rerumprajertira mathema- ttcarum fcientia, inventisqve etiam. fisis Jefuitici ordinis smamentumy Jihi nuntiatum ad me fcripfit^U^- redem Imperii aliqva linguarum Eu" rop£arum notitia imbui, Jam ex Gal'
lia nova Miffiomriorum Jupplemett" ta mittuntur. Spero Germaniam qvo- fvefibi 4y Chrijio mif defuturam (^- qvod literis Viennani Jcriptis optare me fignivicavi , Cafareo cum Mofcis foedere nuper ido mittendis ad Sinas Bvaj^elii praconibus aditus apertos; .■: fumma Cajaris pietate df fapientia • •ten$eR.P.Meneg»ttoCoftfeJJario,cu<' jits dodrina eminens audoritati rC" Jpgndet».Qvod£ ea res cprdi fit iis ad
» . » •* Digitized by Gc)
ifii(fs fertifiH, pittm mhqys mantm. pojjcy ut dhino mumre, prQnisqyc tehus tanto re^iius utamtir, • •
jfdm dm Stna Gbriftum audire e^pire». Serutn nomhte Romanis -Cr£ci^ notos fuijfeconjiat. jfuJiiTiian^ ' metgm te/nf driSm verme» ferici tex" Urtisallatt funt in Romanum Imperi^. ■JW», tunc etiamCofms Monachus hi'- dopkuftes fupra a^ios remotarum gentimn notitiam dedit, Ex ejus Jcri- ptis excerptam Jnjcriptionem Aduti'^: 'tammAJricx mterioris Holjieniujt edidit, Jdem Cosmas y qvod nemo an- te ipftim\ qvantam conjlety regionis • Sertca verum nomen predidk. Nam Tzin vocat , qv£ pronunciatio: magis veritati accedit, qvam nojiravulga' riS f cum Sinas mt Cbinam nomina^ mus yTschinam enim cum Lujitanis fjfferendam jam dixi,
Porro Syrue Chrijlianos penetraf^ fe ad Sinas ^ Chrijla Eccle^tn fundasje, monumentmn prodit apud Sinenjes mojiro Jecuh, repertunt --y qvod edidit A-tmnaJitis KircberuSf. ^idreas qvoqve Mullerus illip"
■. ^ ' ,■;; ''■ ; •: *■ ■ ■;_ Jtrtlh'
Co)
firavit. Cum ve.rQ apud erudltof ^Hhit^tione aliqv» libatam fuerity Melchifi4ecuf Tkevemt^us Bibli»». tbecarius in Gailia Regius, qui mof 4cma rertm eegmtione inftru^us 'praclara cmfiliaagitafis. Qeagr^^hir am imprimis iUuJirare cogitahii^yfuh-' JicUaejxiadS^juvanddeejusattidritatim
Mahometan.Qrum fcriptisinvemtyqfhe lereor ne imrte viri iuterciderint* Poflea inqvirens intellexi Herbeloti* umGaUum Orientalium rerum nothr- {ia injiru6iijlimumiqui(^ipfe obiitjRe'* ' lationem qvandam ( Arabicam ap . Perjicaxn^ ttinerisper Usbefic^es ad Cataims.velSinenfes ymagno Hetru- ria D.uci interpretaMn , ubi^ompro' Jbatio ^v/edam extare dicitur antiqvi Mpud Sfna^ Chrijiianijm.i ; qvam in fublieuitt pr/jfferri^cum rei Chrijliana interfityP, CJL Autonium Magliabe- '^hium i nieis 0^ aliorum laudati- ^n^s fipenominatumyhortatusjm/f "ift qvicqvid hoc eji erui curet y favi- $uro haud duhie Alagno fiuce cujus ,£ip4t pietatem fapientia, Apud. nos foflAttdr*Muileri.obHufnQhriJiianus
V ' • ' • Meu'
' * Digitced by Gbogle
MenzeUus Ser^niyfimti^ Potentisfiim Me^orls Arcbiater,. Sinenfem erudi* fkmemBet&Uni vefffirvat f optimam ejus wlutitatem animante prono fa^ vere Eledoris jaf iefitisjjmi^ ver». ftete^is fidei^ve profagandx drd^^ fisfimo fiudionemini conc^dentif.P^rx ro cum h£C qvam nunc edo Re&07'is CbUegii Pekinenfis relatio d R. P. de AmttrM Lufitano ex urbe miffa , com* mendante Dn. de Coch^nhenn Cel- fifiimiEpifiopi Monaflerie^fis Confilu- ario mihi cotmnunicatafit,putavir€i Cbriftiana interejfefUt fyature extaret dtvinikejteficii ^cu^at^recitatio^o»- ferenda cum iisy qv^eM. P. Ludov.de Comitibusin fua rerumSinenfiu expo- fi'tio«teGaUicait$tigit.N^me incoftfitl- te faBurum putavi ,fi qviedam adfi^ ceremprafarerqve y qvibus Europ^a petas magif magisepje ad maxtmitm negotium profiqvendum inflamme- tur. Certe tanta eflperfi amplitudo . Sinenfis ImperiiytmtatprprudefttiS'
fima-natioms in Oriente opinio, ^i» exem^lum cateris valitura auSori*
tasp ut vkcinik^ Jpoflolieis tenfo- ■ -. ».' ■ " ■ ribus
rtbuf aUqvidnmjus fr0.Ch'ifttdnaf^ agitatmn videatnr. Faxit Deus^ ut f^li^a durahilia fint gaudiang^^ , ftra, nec in^rudenti zeio , vel iniek ftinis dipidiis haminum AfoftolicA. vj^da oheuntium , . ^ut fravif exep^
....^. . . .,cJ^
1
• *
m
LmER-
V
' 4 m.^ . ^
* .0 .<
Digiti^ by Gbogl
II
.yt.
. ■ } 1
Digitized by Google
1
• » .
s
Digitized by Google
LIBERTAS
/EvangeliumGhrifti an-
nunciandi d: propagandi
, in Imperio Sinarum,
Solenniter declarata
A
Anno Domini i^>p2.dic 22.Mcfi4v -
>4sr . fis Martii;
Pro Europxorum notitia
defcripta ,
Autore
K JOSEPHO^SUAf lolfT
Lufitano Societatis J E S U
Millionario Sinenfi , Collegii • * > ' ' Aulici Pekinenfis . .
" • • • • *
&
'-mf ^ Ad Lcdores.
^'«^v • . V. - . .....
Umftmpermunerlquofun' • ]^or annexumfuerityrario^ r^j Pekimenfis auU evert" - ' : tus , bono & faluti animarum fubfer- .. .'. vientes^exaSe conjignare ; unice r//-^ . ; •/ perem hanc ohligationem meam ad' implere. Tlurihus tamen occupatior r^. nihus implicitus , quam vellem accU' > \
rate , confcrihere nequeo eventumfe- t • licijjimum^heneficium maximum gra* ■ .
//tfw fingularem^ qua liheralijfima^ Dei honitaSytntercedentepientflfma ,.
ntifericordi^ MatrCy dsr gloriofo Pa- ■ . triarcha Divo Jofepho j Sinarum PfH •
currente hoc annoi^s 2, «0» ' ^ hujatis auUtantum.fed omnes apud
. ■'. ' i. Sinas degentes , Chrifti operarios di- ' gnata efi exhilare. Horum enim mf- fiipma^fufpiria in fumma gaudifi, ttaufeahunda toedia in Utiffima ju-
'-'--v^ •. •■.::■*••'••. ■ *• bilat
1 J;,.^ . Digitized by Google
J .-^ . . . . * ; « . » .* /_
^^^bihy gravijlimas anxietates ^inprt^ \ pe ifiexplicabiles voliiftates j dc fola^ \ tia tandem aliquajjdo commutavit ; ' Imo benign} induJjitjUt in poptdofjjt^ mo Sinarum Imjperio y Do?nini nojiri : 3ESU CmiSTl fanaijjima gra^ f //4? Lex {qu^ annisjam ceiitum fer ferenijjtmas Monarcharum Sinen- Jium prohibitiones inter frivatos pa^
V rietes j veluti captiva concludeba^ tur ) disruftis hodie omnibus repa^ gulis.per S. EvafjgeliiMiniJlrospro-^
i palam valeat pr^dicari^ c^cuiienfes in idololatri^ tenebris^ anim^e purtf- ? jmis vera Fidei radiis illuminari^i^
V inferni Draconisjaucibus eripi ^ at^ ^ que ad fuavijiifnum fand^ Matris ^ Ecclejice gremium felicj^er dcduci. ^
Quoniam vero fummum hoc bene- ficium condtgne /jlimari nequit , nifi infuferahilia fropemodum obJlacuJay
V qu£ perrumpenda erant innotefcanty i prdmoneo in pr^Jentis relationis Parte i.pr^teritorum ^ "in PartiM^ currentium anmrmn impedimenta:
vf i * unic}
1 ♦•
Mnsfiylus Le^ores ikterreat ; fed " . potius exbitetet meum majdrem /Vi^V Glorijftm protHQvendi , ommibusq^ue- :
fingutis gratificandi fiudium t^^ • quo pr^entem , quantumvis exilem^ attamen (^fi. ad oi^cupationeS ) quihu^^^ . / vix non opprimor, attendas) ardu> ' mJmM^r^-aggred^^^^^
• •* - ■ . ■- , ■ ■ .•■.•* •.-•...••
• . . #■ ■■ ■ ^ w
•■ • • ■ • - '■■'. ': . '\ . - : '
■ r ^ • ,. , ■ .:, ■ ;.'•-. ■ , '. ■
' •■ . ' ■■■■'■•."* ,
" ' • ■ ■ ■ * • • ' '. . .4 '
•*
» »
. A >••■••->■.• • - .... « • »
. ^ * . .■ - . -■ ■ ■f' • -■ • s .. t.
y;-. ■ ■ - *'5." . .* .- • , : ■ " ■' ■ ..
'• ■ ' ■ .'•..,•■•'■■
FARS
Digitized by Google
v.
PARS PRIMA.
Prasteritorum annorum impedi- menta, quus in Sinarum Impe- rio libere prsedicand^B Chritti Legi, & Propagando j^omano- Catholicje fidei adverfaBatimrl
t ••• - * •».»..•.•
CAPUT PRiMUMr^"*
' Difficuhates mox fub MiiTionis Si- ^\ neiiiis initia exorta? ; & qiaantopere
eas attemperareadnixifmt I ^ MilBonarii noftri ad an-i ',
■ numusque 1^69» f
Uamprimum Evangeh'ci Prascones Sinarum fubin- travere Imperium , cum ^ V 1 *^@5i^ll^innumeii> prope adverfi- tatibus continuo illis dscertandum fuif. Difficultates originemfuaiH ducebant ex ipfis Sinenfium Legi-\ bus ; quarum altera ingFeffum in liriperium alienigenisomnibus pras^ ,
dndeiDaci alcer^ vero n.Qvas fe<9:aj?^
o Digitized by Google
" • ♦
•■ ■ • ■
& quamcunque percgrinam , 8c Dondum approbatam in Imperio E.eligionem indigcnis feveriflime prohibebar; fed omnes &: fingulos cogebar araple<^i, vel com probacaia . SineoEum Liceratoru m lege,a Con- futio, magiftro illfsmaximo, tradi- tam ; vei non nuUas Bonziorum (e- &as i non quidem uti Liceratorum Legem aurhentice confirmaras,fed ^'teii]p<lreimmemorabiIt diifitmjla* tas , & diuturna praeicnpcione in* troduAas.
Prkna Leit imm jme-quantum-Mi* ni£l:ris £ vangelicis adv«erfabatur in* trare in terras Monarchiae Sinica . fubj^s oupientibus^ vel in iis mo^ rari s» Verumtamen in gratiam iUor rura> qui vel a Monarcha ad aulam VOcabanror» vel per ejusdem^ favo- rem , auc Magiilratuum ( M^ndari- nos Lufitani appelanc ) prote£tio- nem', variirlmperii provinciis fparli degebanc> etiam alii clam fub* intrabant vinedS Domini operarii , tj^ixio^ \ flton«$ (^iJjeiiUmera Tribu^
Digitized
nalis Mathematices Pra^fts, Provin"»C ciarum Praetoribiis , feu ( ut paflim ,, appellantur) Pro-Regibus , atque^/ urbium Prsfe6lis veluti familiares j fuos , & Frarres officiose commen- 4 dabat. Ea autem commendatio id - efficiebat, ut conniventibus his Pro ceribus, operarii Chrifti, non modo 3 Imperii Provincias , fecuriad fpar- gendum femen Evangelii peragra- : rent, {ed etiam in iisdem conftanter , refiderent : Opus tamen erat MiC- fiohariis Imperium ingreffis , caute prudenterque agere , ut Mandari- norum conniventia p^petuaretur. Atque ita quidem deinceps jfemper erit ; hajc enim prohibicio advenis prasfcripta, necantiquata huc usqiie fuit,nec antiquanda unquam vide- tur, propterea quod fibi perfuade- antSinenfeSjhujusce Legisabroga- \: tionem certum Imperio fuo exiti-, umallaturam. ><^?- ^^..f'*
Difficiiis erat exterorum in Si- nenfe Imperiumingreflus, (Scimmo-
'. ■ • ^ . , .» .1.
• ■' -• * ' *
■ r
ratio / miilto tarn
giohis,C^holic;£ ingrefrus <^ pr^^^^ ■ ' greffiis proptcr fecundam Legem i . . , qu2B incolis novain,peregrinam , 5c .
• , libn approbatam in Sinis Religio-* . oem admitteretbmnino prohibebatw^ : Exinde ortum, ut noftra fancftinima (qiiod cenrereturnova,eiretque tfxtera, Sc in Sinarum Imperio ppa* dum approbata) niminra quam yi- ■ npenderetiir» frequentibusqueMan- darinorum t^i&is graviffime inter- diceretur. Qui tamen,noii obftan- . tibus his hujusmodi intcrdi6tioni- bus yTeiida«raj[ia DsemOniim idolo- ' latria, veritatem Catholicara ample- ^tebantnr , ilijs itlohimquemagittris Di vinseLegis prafconibus , frequen- fes omnino fuftipendae erant perie- cutiones. Qii£b adeo exofam Pei Legem Ethiiicis reddebant, ut he inentionem quidetn fi^ri de iji.la pa- terentur, ' ' ' ' '
* Hinc fait,qiibdv tit tbt iimtls^^ malis pecurreretvYeqerabiiis Ma-
•' ^ ■ ■ . ■ . . \ ■ -
■■ ■■ '■ ■■■•■...' . ■ ■ .
* Digitized by Google
thsus Riccius Sinenfi.s Mimanis Conditor , ipfe &jusque comiUtoxieSi & catteri dc Societate , qui iubinde penetrarunt in Sinas, acerrimam li- teris Sineniibus apei^ani navarenc. Cpmparato enim Literati Sinenlis nomine , cum iDajori aeftimationis opihione io Magnatum aaMandari- norum congreilibus coQ3parebanc> eorundemque faciliusaucupabantur gratiam ad perpetuandara Miilto- nem^patrocinandum Nepphy tis ^t- que. fopiend^s perfecutiones £um primis nece&nan). - Etquia vidfibant etiam Matthefe- os diicipUnam , puod eana porilH* muTO 'partem , quas de Aftris fra<aat, regnare in Sinis, ,. ad augmenrnm Gatholica Religipnis , fumma dili- gentia deftidarunt in abibluta; Ma- thelcos fcientia cpmparandi. Ob \ cujusejf cellentiamjpraefertim Aftro- iipmiie MilTionarii noftri in Peki- JCPEpfi aula •(tabilom. fixgre peden»,
I©
corati. \ Omnium vero facile prf- mas tulit P. Joannes Adamus Schail^ qui proprer iniignem Mathefeos peririara (Tartaris rerum jam po- tientil>us in Sinis) ex fpedali Iok peratorisXunchii(iZ ) benevolentia Tribunalis Mathematicic fupremus Pne(esconftitutus,atque rarifiimis honorum prxrogativis cumulatus eft : qu£B in ruraraum ChrijftianaB Fi- dei cedebant emolumentum. Ac- cellit eo quoque temporc P. Gabrie- lis Magallanii artificiora induftira» quaejusdem Tartaro Sinenfis Impe^ racoris miriiiGe pariterque fruduo» se captabar affeflum.
Idcirco fub hoc Monarcha Evan-' geiium Chrifti fatis tibere, ac feleci-' ter annunciabatur > Licet enim per* mulriE in Miirionarios,5c Neophitos' infurgerent perfecutiones, Joannis Adami authoritate confeftim (bpie- bantur, . ' •
* Sed
Digitized by Google
Sed haec facilitas tri§ Joarinis P Adami in reftinguendis illis inccn- diis gratiis Regiis nutrita, icintilias, 5 quas fub cinere dolofo zelus Legum j . luarum in Sinenfibus fovebat , ex»- v tinguere non poterat. Demortuo [ enim Xunchio Imperatore , 5c pro
• parvulo Khamhio {b) Primoribus l quatuor Imperium adminiftranti- L bus, in Joannem Adamum , 8c ca;te-
• ros Evangelii Prascones confpira- ; runt, Divinac Legis hoftes ; fed Or
■ mnium crudeliflime quidam Ifam-' \ quam Sien appellatus : qui yehemen- ter cupiensCathoIicam Religionem f in toto Imperio prorfus delere, ar- tificiose confiftis criminationibus, , apud iniquiflimo» ejusdem lecuni • furfuris Judices efl^ecit , ut fupremi 5 otnnium Judicis Dei juftiflima Lex injuftiflime condemnaretur > atque 6X Univerfo Sinarum Imperio de- I creto pubfico (qnod nomine Pupilli quatuor illi Dire<ftores Imperii fub-
(^) Valgo Kh^m IJi, ^^:^M.:
t.
4.
4ci:ip^e) proioriberetur. Ev4Dge«.. lici ..operarii agebantur in cxilinm i, pc vero: (oaHj^e^ Adamu^ Cdpke da^ jrinabiiciar : .qwam qmidggi, li^men.T tiarn mortis revocavere poftmoduv 4$c Jpannes dirwilus e cdraere , Peki-j ini..(pbi paulqgoft vivere d^fiic^ remanere jufTus. Ibidem mansere^ Fatres mdovjcus Buglius, Gdltnel Mag^llaniu&, & Fjerd^nandu^» Verbi-f eft. QEteri onines ad Provincian\ •QuarBtttin virfga iji. e«Uit
txxa. ajDaodati^ . » ; - '
CaPQT SE€UNDUM..r
Noftrorum induftrias pro-Libertaiftt Fidei CaikoiicaE Gonfequenda adhU . bitac iaono »664». No v an^ dscre . ; i , tum eooem anne .ex£rci- • tiiim RomaniE Religio*-^
ms prohibe^s,*:^#*?^ »
' I U^raquam^^,|ener£B etiamnuni lefre^a5t^t]^'?popuJofiftim« Si^ fis^ci^^chiaf iiagi-esKh«imhius ' - W ^ ■ ■- ^ ' quia
' * ' • Digitized by Gbbgle
'^iiiatamcn judkii rnaruriQH^^raVv ^uam aetas pra? fe ferret , 5c aman* "f.iflimusjn11;Kia?_,^aniq\ie r^rd liutua^ nitateartempgtabac ^ absqu e Tuto- tfibus aDrio Domini n^^?. imperare ccepit betvevdhis prudens , ac ju- ilus Monarcha. Mo* fub priricipia - jM^Qpaircihi "hiijtis regiminis L)idor, yico, Gabrieri,&. Ferdinando , qui Pekimi relmanleraht > re vivifGebat . nOdiiiiHa fpes ; foi^ enifnvero u^ CatholicaFides non tantum ad nu- jsermn brevi eifetl-editufaaortmj fed etiam fub boc Monarcba per K- berutft aC pUblicum cxercitiufti \ Jlriaturo^ animariim frti*6lus topioii tS^t prolitura. La<^abant iilam (prnsterdivinailft clemenriam;, qtianil MiSk: Gitnficns, affiduis pr^cibusj jB^emitibus j <9L lacrymiS implora^ bant) rtiagni duo Imperii Proceri^ii Societatis amantifliitii : Eorum al* tererac primus Prinqipurii Sangui* hisP.egii, cjui vulgo Reguli dicMa;- ttir, mdxirha? ceftimatidrti? in Imp^-.
' J ■ * A l' ■^ ' • '''•-_. a ' " - *. ■ ■ ■• . . ^ 1 _
'mus inqiiam Imperii Minfter , 3fc regnanti Monarchie ar<9:a affinitate conjunftus , So San Laoye nuncupa- tilfr So Satf funtiftius Principis co- gnomina ; Laoye additur honoris gratia, 8q Idcm valet So San Laoye^ ac Dominus So San. . Princeps ifte, quo tempore fnir quillimus ille fupradidijs Quatuor- Viratuslmperii ^uberhacula trada- bat,unice cupiebat gratificari No- ftris, 6c compenfare quodfuara fibi exhibitum obf^uium. Sed apud juratoshoftes nullus dabatur gratia? locus. Pra;fentem vero occalio- nem opporrunam' ratus , eamque utrisq;ulnis complexus^ tam mult^ de noftris apud Imperatores ma- gnifice ftudiofequedixitjUt Monar- cha eos queri,(Sc de re Aftronomica confuli juflerit ; ac randem Ferdi nandum ( bac in fcientia perquani excellentem,quique publicis in di- fputationibu5 Sinenfes Aftronomos femper vincere cpnfueverat ) Ma- thefeos Tribunali jpr^efecerit. Evo-
catns
iKims pofimodum Ferduii^ndti^d Monarcha: colloquium , propoCitis iibi omnis generis quarftionibus tam ^BTudice iatisfecic , uc nimium quan- tism Auguftum Pcincipem rebus Noftris propitium reddiderit. Nec ininbri induftria in Religionis Ca« Cfaolicas. bonum inibat ejusdem Mo-
narchx gr3tiam,graphicis artific^- ^Qsque openbus MagaUanius*
Acquiiitalmperatoris benevol^f tia, qu£e magis ac magis augebatuc bidies erga Noftros ; orones tres iamul,habita alloquendi copia) poft- quam. Chriftianas Religionis fum- tnani ipfi prolixe aperuere^, deln- Uihis quodam iibi per fummum. de- decus calumniis graviter conquefti funt. Imperator , 5cjuftiflima Ca- tholica^ Fidei caufas favere, & feno- Itris de toleratis immerito injuriis compati indicabar. Commodiilime etiain acciderat,quod tumtemporis ( circumagebatur jam annus iiciop.) unum ex nuper gerentibus Imperi- um f Patrocum di^wn Chriftiani nonuajis hoftegi peracerbi|m , ob • ' • ' ' cri-
■ is ■■
crfinen Ixfk Majeftatis Imperato^ compegeritin vincula- Ediftum' cil procinus , m quicumque damoi quidpiara ab illo pafTi fuerant, obla*. .tis dc more libeUt^, Imperatori expo- : nerenc. Plurimum pana.fuera&Cbri-. ftiana res : idcirco Ludovicus Bji*. ^Uu6. qui cceteris tum prseerat, ex eorundem coniilio , urgente etiam memorato Regulo Patrono noliro> decrevit apud benevolum Monar- chara, juridice Legis Divinas cau-' fam agere. Nec mora^ libcllum for- mat fupplicem, in quo accurate re- fert barbaras perfecutiones ^ fub Quatuor "Viris innocentisfime ex- antlaras , Legemque Divinam , «Sc illius Praecones per. Yamquam Si* eoum injuriotisiime accufatos ; hu- militer fiipplicens , ut Iraperator > & caiilam examinare , & innocen- tiam palam facere jubere^ - LibeUi autem teqor erat hujusm.odi, i Offerunt . libellara fupplicem Ludovicus BugUus ^ Gabriel Mar^ >» galla.nius^ef dln^dus V er bieftu s*
r-
sClatifk rupplicandiiimkiplex: fr^u» >, in primis ~ , • qiia circtrm ventus >i, Piinceps violentia, qud praw:»» Vj pitati in interimm innooentes ; ^ communi cum indignatione , &:
offiTenisi tam iupenim , quatn mo^> , .^, talium. Obteilaraur itaquie Maje- „ ftatem Regiam,ut extinfguat quid-
quid etiammim latet nequitiascoa^/
fosderatx, & £lc palam faciat mu9*.
do caufam, intiocentiarnque Joanr ^ Bis Adami, vit» «Ucet jam «ie^iii*
„ Hoc igimr cuin (iolore gemir mque nos tres dicimusanQum jan» agi quadrageiinium 0(^awm , ex '>iquo popularis ille nofter , & lonr ■^, ginquusadveoa Joafmes Adamtis pervenit* ai) occiideQte in hanc au-»' lam 5 & imperante etiam oim fa» . •^ milia iliperiDre T»imiiiga ^ prQ» ■^tinus ex mandato Regio V cuiiam fulcepit rei Aftronomica?* Deinde ^ yero beneficio dnguforil iioyaB=lii»!>
• :.■ ■ 8 ■ ^,--' V* „ fuS
■ >■
Digitiz
t, fos diplomate perfeyerare in illo. ^ tnunere^conimter.anhosvigintu »j di,_ ampUus ) nemioe omnium vel j(,adverfente , vel obtredtaftte, mp- ^tuscceleftes, arihu^sque vicisfitu- ^ dines acGurate. fupputatas ^ rice ^ quoianmsyulgavirper Imperium* . ^quoad ( proh dolor ! ) tandem inr cidic iiiiniidias > ac manus impro*. » bi veteratoris Yamquamiien. Qui / ^ quidem hQrno, imperante familiau ^^ Taiminga juifii.Regio caeius fu-^
^yilibusjamfemelpasnasdederic ac- j, cufationis absque tallo fundamen-" to per lumiiaam injuriam iofiitu* g,ts£'. £t tatbeh idem himc rurru^; g^tyranicsl fretus authoritate (Uriiui^ «, maxime imrocumi ) bautldtibi*- 0 tavit erroris iurguere Aflronomi- am EurOpsBam, eamqtie regulaiil, quampr»c6densImperatoraban«- 0 ni$decem,& amplius ibbiliverat, ^ temere criminari : quoad itididis ^itiupjer camitiis ( inrem hofb^am
j» iai^ieUcicer j juiBiunt t^riiicipes
r- . ■...-. ■• -t - '
' • . ij i.cd by Googl
5,primi&: fecundi ordinis, ifv.; 5,Regiorum tribimalium Prasfides,;*^-^^^^
J^J; „& AfFeflores^examinaredeRuono- V, V ■^^ j, vam illam methodum ; quae & ap-^-^^^^ -10^
w>v^;„probara tunc fuit-fummo confen-^
^ii " „fu omnium , ipfeque moY^ Ferdi-|^v^"-V^^^^
T^;^^%> nandus juffu beueficioque Regio^ ' ' tjjS
;• I- 'X,, Afiironomicae rei curam denuoV ^ -^^/^
. •.- „ lufcepit :nec fas deinde cuiquant^ f. A .-'^^!^
•_i;/^\5, fuitmovere amplius hanc contro-^ >
; „ verfiam.
i i^;' j, Sola nnnc fupereft declarandii' . ,^ ^ . .TvS >j fmnlifer Lex , atque Religio Do-^ /. " ^'■.^j^" ,5 mini Ccelorum j de quo pervetu-*^ ' .. ;; :^J;ty, ftus ille Codex vefter a it : Supremus * ' ' •;/ ?> C/^ ^ ffi^ximus Jniperaior, fcili' ' y':^' „ cet qut defcendens in bdc inferiora, . ' jytremendam fuatn Aiajejlatem wa- .Va,-. . ' .y,,mfeftat^ , eftque ipfe cbhdit^r^.r y-' ^,^^^^ «f-: • omnium rerum ac Dominus. Iri 7 - " s " 5,occidente quidem noftrp iervant ' ; f ,5 ipfius Legem triginta|5c arhplius •r ; ^.i- 3, rum regna , tum Satrapiae , unius \f'^
omnes inftar familia? , idque jani v - w- .^t ;!
•...■..,*-i'V'*-v
V jk. • ^">- \ ISS ^ V • ^ •'
ac fi foret dies iina. Ex guS ^ifS^-^^^^i^^etmm poteft intelligi Legis ejus- - taniantiquitas, quara ampli-
'•**T;-|-/^. . ^t^udo, Quid quod imperante P- -^'' j, Vaniieo (a) jam exiitebat in hae >i Sina, njntque adeo jam anni o<3:o- ■ , srinta^amplius,quod eam iDod^or !K "jhV^ V' EuropjEU.s Matthif UsRiccius fixo Vni. .•^jhic d fcripto verboque
r"^- YJilgavit.
"■•li „ SumtliaporroCihriftian^Le-' ,t gishcEccft, ut veneremur ceelefle Nuraen,ac diligamus proximum: i^^, nec alio fere fpe<flant , qua* docet ( „ prcBterea, quam ut nos vincamus h i, ipfi, Sl impleamus naturas noftrae Legesomnes , fidei inprimis erga j, Regem, oBcdientia?, obfervantia?- . ',j,que crga majores; moderationis *'',j|,item niodeftiseqiie. ; qu^ omnia J T^^rprsecipita fufit illius capita. Ec [ , . '^^^taiis quidem inter ipfa ftatim priii- ,4 ' jjcipia paflim hic audiebatLex no- ^,ftra : qiiam' adeo tum nobilitaSj
'»•• 'V ,
"•. •
j^tum etiam magK""»"- ..^^^^^..^.^.^ „charam,<Sc in pretio» Ximchius • '4f ; }» certeconditorfarxiiIi£BhujBsImpCr .. ratoricB, adivit fepe niirnero xdcs ?>"oftras ac templum ; & in huiuS ' s-:'x->>f^ *3,qu!dem atrio jufiit ipfe de .penfi» '^' •'ijl S ' «^^S^^ marmoreum erigi monir- ^i, mentum.fua; erga nos benevolerf^ ■ " ; ■•.■^^; 'l^ tias : aliud item v>rxfim voluit iofis • -/'}■
• •
: ■• ♦
„ tiae : aliud item prsefigi voluit ipfis >V ;Li> fonbus,quo sedes ipfas more gen* v-ft' j tis celebrabat v :uimirum : Srdif * S> illulfrispenctrmtis arcmct- Iplu m . jjdeniqueJoannemAdamum honc^ • : ravitnovoco^nomento: V-' ?> ''•'■C^ ifrcma Legis l)()dor^ Quv>d ' •'.-"^'^:^ 3, fiReligio Chriltiana peryerfa.eft, *
' ■ „ac falfa ; quomo(!o viirtus illa, ac ?.\vr a, fapientia raemorati Imperatoris ^ - "/i^i^non eam (evere omnibus inter^
>^^:;„dixir? ^^'^^ ' . : '::;.:^f^:
•^•■^ „ Etnunctamen propter eajquat ' ,}Yamquam(ienus confinxit,concre- \ - mati fuerunt iibri Divince Legis, ,,i^desque deftrudlae : quin & idem '%j>Yamquamlienus rcum pva^^cerea
• . .^'^•. •%^?'-.~^^> •
|)efeit Joannem Adamum meditatap ^y''^^f%f perduellionis. Atqui nos cceteri- ^ J^Jf H-^, que fociorum tam remotii e re-
a<ivcn«,& qui.terra marique ^ ^^^SiV^ annos oriinino tres in
* "3*^^9>^ioc itinere ftadiorum honagefies fJsS^^^ g> raille & amplius» nos inquam, qui ' j. nunc in Sinis degimus homines ^v.' ;'^;'^ ;:,,duntaxat viginti, <Sc aliquod nati ;j ;^ ■ :'=^,quidem in Occidente, fed vivcntes ^■^''.]p^,ac mbrrentes in hocoriente , qui- ■ ^-j, bus randem alis inftnidi fumus, quibus obfecro fub|yiis. ad fufci- j,pienda perduelliohis confilia , 8c WjOccupandum armis fcilicet hoc i,, Iraperium?Et tannen osillud tor- v^jjtuofum , fubdoIcEqUe confiftiones .,,tantum ejfFecerunt , ut innocentes fe : ifti adven^ viginri&; aliquot, ab
;3, legati fint in provinciam Canto- . jinienfem ; uhi etiamnura harent ■^Q// .-yy^nnkYi vin(9:orum inftar , 5c nec " '':^,prcgreai fmuntur , nec regredi. J:f jXumque nuilum crimen admife- «5 f » .rint,quod bonorum pubiicationem
„niereatnr , aedes tamen ipforum j, traditae funt aliis incolcnda? : Loca ■^i. „ (epulturae deftinataalii invaferunt: ,,quo magisetiamurgemur noftris, /ijiut clara voce conqueramur de • - tanta iniquitate. Cumque jam ' j, tyrannis illa Patrocunii tandent '-'f TjjVenerit in lucem, & inlignis ifta „ infolentia folis in^Otarjam patefcat: . ,,,obfecrarnus Majeftatem Regiam> . . s^, ut demittat fefe , ac detegat hos> >;u>, qui etiamnum latitant dolos , ri-' t ; * j, teque examinet , ac declaret cau- . ,,fam iftam,ut fic patefafta defun- „ (9:i jam miniftri innocentia ^ pr« „ dicet is ipfe beneficentiam Impe- j, ratoris fui,quam vivus mortuus- „ que fenlerit, ^Vv. Similiter,quiaip(b perfecutionis r tempore nonnulli Mandarinorum ^ CathoIicasReligionisergo, vel Ma- . it giftratibus abdicati , vel etiatn in cxilium ablegati fuerant ; hi ut ab cxilio revoearentur in patriam , illi ad abrogatos bonores ab Icnpera-
B 4 tore.
M GalcemJibelU , quer» oSerebanls aono 8* Imperantis Khamhii Lunaa. .
; ' .Noncift raorisin Sinenfilmpwioy - l m injuriiftdfie&i , fn pptiqeai p«r fcti* i, iplos. libeUiiai Ia»per<«ori pcajfen^»
quod (^i}^]9ei*tmre vidcciir )iibdr$ ;
l)|pp^v4tti«ii Xribwiali^ Pj:»iidiK . ' ^^jj^iejt^m Imperatori porrigat, com-^v.
^iaiSflirw -Quad fi TnbiifiJit < cumque Je eatira.libdluna renuaVv accipgre, Yel. accepcum Imperarori - • oflferre ; ttm&Ucer perenti ad aUud^ « conciJluj.m 3ium<(^dmi$ Stt vulgo di- dtum recurrere.; quod re<?ce fupf^li-- cationum diceifc poffumus ; ejus ; vuamque jmui>us eft adrnittere libei- los iupplices , admiffos diic.utere» ' ^cfi quidem ajqua poftulari ^ideaa* ftW,Monarch*e prcefemare. . V " NoIlroEum libeiius deil^rendu»
•rafgd RituuiB Tr^^ in^
« . . •. •,-•.. ■•- ■ ... ', ■^ ..-.'■ 5 .
- ■^ ■ • - ■ * ■ . ■ '":■'■■* ■ .. '.■ ■■'''•'' '■ ; "^^^ V» ■
.-; ■■■ ■■-' . . •..; ' . *■'■■. "■'•■■ • .-'"•■; . , .
- ■ ■ T . .. ' ■/ " • . . . ■ 1; '. • ^ ■. ;'''.'
■...■,..,•. -■ ■•,..■ ,.'.■■.- • ♦ ■ - •
• . ■. •. . ■ - ■ . • ■■■■-*,.•....
•■,■.■■ ■^ .' ■, -■'■.' ■:- ■ ■■ ■ ■ ■ - .■ ■ :■.'■■'.■ '
■ ' ' - • ■' ■ ■ . .■' - '«-' - , ■ * . •■■
■ '■ ■•■. ■"'■;■■,. ' ■' ' ■ ■ ' /ijitizecybyCoogle
^im teircium ; & cujus propriuns tOt inunus de rebus ad- Rcligionem lped;antibc»i«{ttentiam dicere* Si - i
: varoTribunaliftumlibelkun jrelice'* ret,r§eurrendtini erat ut jam dixi- \
^ rtaw, adSupplicationum Tribrinali '\ Qui> tiinaetvknperotor hocipfo cem-*
porealiquot Regulos ad Regiie li-,: ntencdoftitiierat, tit omnes Siver-" iUs Pacrocumum quereias excipe* v rcnc, & adfe perferrcnt , NoHriv j & quod de Patrocomo , Chriftiana? viL^li gioni»: v^^iie^^re , conquere* ■ bantuir,&; quod cupiebant jam no- '* minataTriDunaIia,negotio Catholi-' ,? c^-pdiei infeniifliroa,4ubt€rfngere, libellum iuum prcediiflis Regulis ' . porrexere. Ab illis Principibns . humaniffime excepti fiint , & hbel^ i lus confettim Imperatori prsEfectav^^f . tus. Quem Monarcha ( uti curiae^^ i;;.-
nios eft ) TribunaiiRituum tranfini* % fit , utpro debita cau& ;juftitia '
iliara promeret fententiam. ^ , v
■ - . . -*» l.. • \* * - ,■>'. * <
* » ■ . • . .• .•■..-•■.■ . ••^ • . . ■ ■
• ■ » ■ •■ . •■ . » ■. . • • ..■•■• • ■
" ■■ ■- ■;. •. .■•■ !■..«■- ■'» . .■;.■■■"*•■ .
' '■■■■-'■ ' '■: f»* • <*■■■■•■ • ■■ ••■^■; 4 • ' ' I. ■ ' V .V
•■■'•• , ■ ■ • * ■ ,
. 'Nitlla (unc a]iud -Siji^ JLegim
• volumina, quorum auxilio in^.ocr curreotf bus cauiis jiKlicuim foanr.
' Cuinvero ctJU|>iamTriibvnaUunci4^ re aliqua cofidilrandum eit , (uji^Qli Ibruratur-eabularium, ufqoeikiin am ipfaiB ,autei fimilem jam (^fT Guflam in veijiat » vel ccrte decre-»
' ttim ' ttiiquod , aut in fimili cauisl i jam iatam (eutefltiaroi rei, de qu4. agitur, nonullis additis , veldcPi* 'pri9,facile accommodandam. Juxr? ta qus tandem cau&m di&utumt* fententiara ferunt , & Imperatoj4 fubfcribendam ofFerunt. Morcm hunc Tribunalis Kicuuin Praefes» & Aflefrores (omnes CijriflianaB. Fidci capitales hoftes ) in caula noftra expedienda , exaAe (ervare. -iiitc- banf ur, QuicquideniniCatholicaift. Religionem concernens, in tabula-
i rio^ TribunaUs iiiveniri potuit y id emne in jus adducebant,(cd vel pr^-
4-
U' ■
•'» ■.x%\^ V J
.27 K:.-.,^-,^
/criptioni, quam ab Iniperatorecon- y,,, . firmandara enixe contendebant» li Hac omnia perfpiciie videre licet .j^
■ in illorum fententia, quas fuit hif-->'l|^ ' '^.i 101 jusmodi: .*^%n->' 'v . i
„ Pr^fes Cocilii Rituum , cum '^^!^ if^'^- }> toAflcfloribusexterisque Con- "*'"
.•■-1
1;:%. jjfiliariis, libellum offert,quo ex- J j, quirit reverenter voluntat^em fuae; • -^^^^^^^ - ■ j j, Majeftatis. Ego fubdltus,ac Mi-.vJ; - ; .'
j,nifterllegius, coeterique Adraini-/;V y . ': ^0 i) ftrijinllif ut& communi delibertati-V': '^H ^> „one , coraperimus , (ecundum ea f- '~ ,) qu£e referuntur in libello fupplice *
jjLudovici Buglii, Gabrielis Ma- % 1= jjgallanii , Ferdinandi Verbettii, -il vir^ j,quodReIigioDominiCoeIijamexi- " '"T jjftebat in Sinatemporibus Vanliei. 4 i, qui fuit fuperioris familise Tai- ' . „ming£e Imper^'tbr : jaraque adeb . v, & 5, efHuxiffe annos oftogintaj <Sc am- ' I i^jplius , ex quo^Europ<eus Dodlor#
,,Mattha?usRicciuspervenifinhunc ^ 3,0rientera, fixoque hic domicilio, ' ^ . vulgari. fecit^dodriniun fuam, ^ '
^ •' !rr^ -««^i ^ • . ^ ^
•V •..•.V . ^ Digilized by Gooole
'^yquam8(. fcripto verboque declara-^ ^ vit. Samrnam porro Chriftianafc .^5, Legis hane ^eiTe; venerari Coele- ^ fte Numen^ac diligere proximum:
nec aUo fere rpecttare , qu^e Lex 3> iiia prs^terea docet ^ quam ut vin- ;^V'Cap^^ nos ipfi , &; implearaiis •^, natura^ noftrcc Leges omnes, fidei fj, inprimis ergaRegem^&obedienti^ ■ erga raajores , mo^eftia? item ^ &
moderacioniSj „ NosinteFira fa(9:a disquifirione ^•^^ rurfum comperimus , quod anna
terticKiecimo Xunchii Imperato^ ^ riS', proxime defiindi , Luna un-
decima aceeperimus venerabundi
edjituav Regiumy quo pra^cipie- ^jbatis huic Rituum concilio-hisce
verbis : Ego nt aAmhitftre^m red^ "^^Jjoc hnptrium , deheo mle j^ftia 5> "iieceffario dlrlgere^ proheqtie inftl^ ^y^tuere jnhditorum meorum corda
adeoqHe re]kere doBrinas omnesy \y &J^^'q^*A p^a^uas ac ferverftas. Et
ii^ffqmdcMd^^ ■ Literatorunt
^y idola colunt ^ jifarifer co7ifidfre7%^^, ^ v ttir^omnes hoc efficiuni . ut agcint ho ' . \\ t ,5 wm^j' , ([Ul^ bona funt ahjiciiWtque^ ' • ji> w/2^//a:; avei^tajitfefe ah e6 , quod^ . '^^; r p^'^^^^^'^^ efi j ^ ^^/ ^^''^f '^^ eji re-^
^^ fjimperitam muititudwem , qN,e fo- rif^
ciafit inter fefe homines itnprohos ^ " ^^- ^ vi^ ^^^ 5^ eongregmtur dijpergtintuf^ f^^S l i^.ondltice. Ex harum feBatorihus-^r \r teuuiores fnnt nurriwis ferg
0 i^^hid^^it^ac tm^pitudini dedunt fefe^ ' 5> qui vero pvtentiores ftfvt prorfus -y yyahjiciunt ohedientiaj7j Regt debt--
^:,tam , ^ clanculum nic^chinantujr ■ y^ :^r^^ydefecIionei. Puriro adhthui ego jj^^-u. lyf^pe^mnero fevera^^^^ reme^-
V1
f
3, d/a : ftondu7n tamen { utique prje-^ 33 ter fneam opinionem ) penitus exf tinguipotuerunt reliqua tftius md^ ^^li : Totumhoc revera oritur ex ed^ y^quod exiftajJi in ipfd aula fetiatd
. V, *■
.r. ..... . .. - -.^..Xf^^.
•' ' •• . v- ■•<. ■ ... . - - ' A.
•• • -
izfl<**^ CooglC
-. X^^Av |, resqtttdant, qui cum ajjtfiant Impe^ '^^^ 'y }:!^ ^'f^atoriipatrocmantur interim illis % r homimhus, qui jpeciojo utentes no- 4 "i: i 5; mine religiofarum fupplicatiojjum j, oblatiomm^ multa interimper' "■ ^[i^ y^ ^petrant temere ^ inverecunde* f T>. 'i?..», viris pariter ac fceminis parum -vVv;' 5, honefie concurrentihus. Et co?te- ifiiv.9>ra. Nos igitur voliintati Regia?,
■ :f !/r^, tam difert^ reverenter morem % gerentes , vulgavimus tunc feve- "jVram '^interdi^tionem , extatque ;#,Drocefrus totius rei in tabulario i> noftrd^ ' '
„ Prasterea fundator hujusnovae '^, dominationis , Imperator defun- ,,ftus , lionoravit Joannem. Ada- ; , ■• ^,, mum Elogio marmori infculpto. 7f -i^Elogii pars una fic habebat : Ego r. „dum hiftro fepta mea venatoria, j^fita ad meridionalem plaganiRe- 'jjgias noftr2e,fortetranfiviperteni- ' r '^Wplum quoddam, in quo vidi Spiri- •>>'„f?i;^>>ius cujusdam venerandara effigi- ^i^^&i^em . (a)jimikm homimhus ilUns
9«
i^^fegni ; forma quoqtie tempVt y ^iiyfuppellex (^ornamenta dicehantuf^ ^yCigere de rehus^ qu^Jpedant adle^ '^-^y gem Domini Co^li. ^oannes /7//- *' ^ytem ^damuSyqui ante decades ali^'^ ^'//o^ afmormn in Sinas efi in gref ij^^is y pr^eclare fervat Legem iftam ^ ' : '^fervitque didoJJ)iritui ( cui etiam ' ^^extruxit novum ifiud temphm) nonl^ ■ 5^/^^^^^ laude ififgnis ohfervanti^^ in^^^ tegritatis tnnocentid^ciue. Plane - '^^yVir efi egregia vtta : adh^c vere f ^/^:,impiger ac fedulus ; cb^ denique • ' virprorfus eminens^ - Aliaque ibf ■^, dicuntur ejiflsdem fere fenteati .^^tia. * Decimus prasterea Ferdinart- dum Verbieftiurn^ ac Socios ipfi- . ^iU^^prout iplimet quondam juri- ;^dice interrogati profefli.liint^ad-^.
mittere in Legem fuam mares \^>ijequeac fceminas : quo eriana ^ 3> tempore utentes aqua pura ablu-''"
5 (<») Loquitur it pia» Cbrifti Salfawrii imsginc* ..>--r.-.v
Ji tiint i|j0s.f fdntem , <& llc reinittua* l^im^^an^m peceati Abh«6 \^,,quOtiescunqjLie fcu viri feu fiB* i> uiinsB cx iis , qui jam fufGeperunfc.
Legecn, quddpiam deliftum com? ^,;|}i;ijerunt , ipfos tunc loco Dei &ik j,, vere illud ac rertiittere > quotquot 0r^ifki£egrofant cum periculo > in« ^?ij(:ig^r^ .,ilUs plco (acro organ» ;3(^|n(jue fenfuum , & Deum tiwig. ^^i^prbculdubio ini(fa:atum illi igno^ ; ^^Jicre peccata. Ctet^rjim iid^ |l, CKfiftiani non cremant ( ) pa^ . 5, p}»Tum ivis fuis > ac ratjorious ,^vita fun&|S9.quod eA ucique |ioa. obferyare i*egem honorandorun:!." parentumr N^cieft interim quid^s quam » ex. quo . dilu cide patd[cat| vel folutio peccatoruni ,,yel .auxjl_j^ „Iium , vel alia qu^piam utilicas iftius Legis s fed pertingt ipfa ad^
: ^^--^mt 9 qui Bonzi audiunt > opitularl ^ti^ ; co^antur fuorukianuna^
V
.»1 ' ^ -• . •. , * ■ . ' ■ •
■U ^^*^./.^.^^^,^,^ ^ ^ ^ . ' ■ \ ■ _ UiyiiizedbyGoogle
5i
„ Ce&zs , a tribus fupra memoratis „ diverfas ; non eft igirur vera Lex, „ Lex Chriftiana : neque expedic j, eam ad mitti.
„ Ad id vero, quod praeterca in li- j, bello fuo pra^dicant tres Europai „ homines , crematos fuifle libros fuos , ^dium fuarum ahasfuilTe i, deftruiftas, alias vero traditas cer- „ tis hominibus qui incolerent ; lo- », ca item fepultur» fu«deftinata,ab >, aliis fuiffe occupata , <Sc ccetera, 5, Dicimus , libros quidem, qui tra- 5, dlant de Religione Europsea, item „ a?rea numismata , tabulasitem li- „ belli de propagatione Religionis „ ejusdem noviflime excufi , hate, . „ inquam, omnia,tamquam res pro- . „ prias Chriftianaj Religionis, jam V tum fuiffe concrematas ; templum. „ quoque ipiorum ac domicilium 3, quod ad pbgam occidentalem Re-j- „giasPekimenfis fitum eft,eriiiari-. „ dato (f) Regio tradita fuiile duo-
<lu«uor fcilicct preceiiim vxM vicei\ t gcrtatium Impcraiotij pucri.
f
i
!»♦*•
* Ij bus fummis Pratfidibus collegli 3,Aftronomici : alterum vcro eo- V- j^rundem templum ^ fitum ad pia- " ^,gam orientalem ejusdem Regiaj, eoncefTum fuiffe Adamd , Ludo- -^j.yic(>, Gabrieli, Ferdinando inco- ,jlendum : tertium denique tem- •5, plum i fitum extra portam 'Jeti ^fCheim diftam ^ traditum fuiffe VCoTncilio Regio operarum publi- .4,<carum, aquo & venundatum eft; „emptor vero id folo aequavitin uftim fuum. Alia interim templa ^^, extra PekimenKem Provinciam fi- ta , nos optemperantes mandato itemRcgio nondum deftruximus, „ fed habitari juflimus ab aliis. Lo- ca tamen deftinata Kepulturae ipfb- „Tum, nondum cuiquam attribui- "Vrous,f€|d ipfis reliquimus. Pras- „.terea quod attinet ad titulum fa- „ vore Regio prasfixum foribus, ' ■'^ySedes illuflris fenetrantis arCana^, i^finuilcum ^rotitulo, qui limi-
— •>.::^«--.--.ji,^i«gj,,j«^ 1»^^
•s
5,l5ter collams fuit ipfimef" Jiis?illiv AdamoTcilicer , Prxftamis ^ af" . yCaiu Legis DoBor ; inTrque hic >. tituhis ideo coticeiTus ti fuit a funt „dacore novse dominationis > quia „ callebat ipfe Aflrronomiam : non 5, autem ut commendaretur , v€l il- 5, luftraretur iHius Religio ; Qui ^inimo propter ipfam i!|am caufam, .^iiod exerceret Jognnes Adamu# .:ac propagaret Chriftianam Rc!igi->H *<5nem , privatus ftiit ftra dignitate
traditus criminum Tribunali, ucl ^^ftigaretur; djum autem deiibera-, ttir de fuppiico , nos interim titulos 'modo diiVos eradi juftimws. De re-^ " liquis interim hominibus Europasi^' numero fupra viginti, cum vereire- %iiur ne fi telinquerentur hCc, denuot '^vtilgarent pravam Legem , 8c do*» Tftrinam fuam ) Nos confulta priufii' Majeftate Regia abl<?gaviraus illdS* ih provinciamCantOnienfem» Ad ex-< tixmum quo4 attinet ad trcs illos rai- -
fmu^'^' ...<; ■' . - ., .■ ; ......... .
. ttiftros Rcgios , Tumqiiekium, Do- t (ftores Hiusvonfamum , <Sc Hiuchi- . fienum, aliosque ; hos omnes , vel propter coUatas pecunias in extru- enda templa , vel quia fufceperant Legem iftam , vel propter confcri- ' ptum prooemium libelli fiipradifli de propagationeReligionisChrifti- . f anae , reos efTe tunc iudicavimus,a- ■ tjeoque privandos dignitate publi- cai Neque eft , quod res ifta? vo- '^entur jam amplius in deliberatio- . . fntm , quippe poft examen accura- •%im lata; fuerunt (ententias , extant- '^queaftarei totius in tabulario no- ; filro. Cceterum par erat a nobis fi-, [ mul omnia fic exponi , 6c exquiri iententiara Majcftatis Tuar.
Ha;c ilii ita impie callideque pro- tulerunt j at imperator multo plus • tribuens asquitari caufe , noftrorum- r que precibus ac lacrymis , quam :; impicfatijudicum , & iniquse fenten-^ * ^ tix calliditati , jubet fine mora trans» l ferri caufam totam a Tribunali Ri- :
tuum
Digitized by Googl
^ .^^' .• - • . • . -
,4' tiium ad comitia Imperii , non nifl : ;, ob res admodu#i graves indici foli-
V ta. Conftant ea cx Reguiis » feu »
V Principibus ab Primoribus Regiat -♦ -flirpis & dignioribuslmberii Man-
darinis. Prajfes Comitiorum erat Regulus , dequo fupra , focietati ; nottras perbenevolus» Tresnoftri adeffe jufli cum adverfario Yam-
• quamfieno,&: Rituum Pra2(ide,qui
• partem quoque agebat, acerrime decertaturi.
Multis criminationibus , calum-fi niis, 5c fophifticis argumentis ar- "mati adverfarii ad certamen de-: s lcen derun t . o m n efque Magiftratus, l ^ac Literarios Sinenfes, iniquce fuse 1'caufce patrocinantes &: divinas Legi tfumme intenfos, fecum adduxere. Aft a?que pr^munitus efficaci qua li-erar eloquentiaLudovicus Buglius,- -^iteris Sinicis juxta ac Europ^is fcientiis docliflime eruditus,calum- nias omnes , crimin^tiones , (bphi- mata,fuiTfmo rationum pondere di- -%,^^»jvK fertiliirae
.•■ ' , .s-j.-»'' .■•• ,r«'. •• '/;v 0 -.: • i> - - 'vJ^r'.- ;. • • • •• »^ ■
j - ^ -i. ^ - " .....
ri oranium Tartar^um Principursi «dmiratione > Sinenlitim vero Marr- darinorum & Literatorum invidia •^c Qolore ; adeo at imaniiTurer a- 3; trmes Prjncipes , Tartari Magir *! ftratLisproLege:divinafl:arent,ejusr ■' que pronurIgacion.eiii iiberam , 8^ p ■ • 'pi^blicum exerckmriHum ad venis^ tumrndtgenisiDdircriminatim,per- \ ■•: Miittendum cenferent. m$- 'i- At vero Sinenfes Magiftratus %)bfirmate refiftebant , non quidem ■ argumenrorura rationumve mo- '%nentis , fed mera pertinacia & inft- portunitate, qua tamen Tartaros PrinflPpe*? hand potuerunt commo- ^ere ; ut igitur illis illoderent , fe quoque illortrm (entenrias affentiri firxirrlarunf ; fed doio malo in ex- ajratida fententia (enfum illius ita perverterunt , utlibertas Cbrittia- nae Religionis non mfi concedere^- tiir exteris , indigenis vero interdir cerejCun^JcCaBterura Imperator ^ is^
.^t^ehtentia, iterato comitia con vocarj,
%• & fuper eodem Catholicaj Fidei ne-;
1 gotio confultare praecepit. Noftrij rurfum ad limilem cum infenifli
^mis hcftibus confli<9:ura advocati: Adverfum quos , pro Lege Dei ejusqne cultoribus Bugliusi etiam ibrtiori> quam nuper energia , elq^- quentii, 5c evidentia , iniquifr.rr.S9 Adver(ariorum impofturas refel- lens, tam feliciter peroravit; ut tan- dem juftiflimse Tartarorum Princi- pum fententia;, omnes Magiftratus
. Sinenfes vel invifi fubfcriberent, & aiSa poftremi conventus hoc modo
' coneluderent.
* „ Ego fu m mus Comitioru m Pr».- r „ fes, cafterique mecum Judices,ob- .jjtemperantesmandato Imperatoris ,, noftri> poftquam coado rite castu ' „denu6 inftituimus disq«ifitiones<^ „confultationes noftras comperi- mus yamquamfienum homin,em improbum & neguam , confi- ^ j, 6tis maligne criminationibus, im-
j, portune violenterlpflbcuraire Re*" i »5 ligionem Chriftianam falfitatis ac \ 5, pravitatis : quce quidem Religio . 5, reje6l:a tunc fuit ac vetita per fen- 75, tentiani ; nunc autem perfpicue :„ nos cognovimus , quod profeliio v/^, illa Chriftiance Religionis nihil „ prorfus contineat , quod pravura i*^iit,yel ad defeftiones vergat per- ■ turbationesque publicas.
^ '»>QH^ pi^opter par eft rurfum - „ conftituere, ut iis , qui fequuntur .j,ReIigionem Chriftianam , liceat j, eam profiteri priftino ritu ac liber- j, tate , fic tamen , ut prohibeantur ' „ {a) inftituere costus majores , & j, Ipargere libellum de propagatio- „ ne ejusdem Religionis , aut a^rea 5,numismata. Cognomentum Jo- 5, annis Adami : Prieftantis , ar- ^ cm^ Legis Do6tor eidem reftitu- C " ,>atur»
)f^) autcm idcirco vetancla judicabant, ne d^returania (ufpiclonis Cqua nodros
jam abrolvcratu ) ag^tau deBt&ione.
4f
♦^'j, atur. CursB fit etiam Goncilio(^) i„ Magiftracuum , ut eidem fimiiicer „rellituatur (r) gradus fuus di- fs.gnitasque prillina. Pari modo fc,} quod attinet ad Do^lorem Hius- H> vonfemum &(</) alios; mandetur ?», dido concilio , ut exquirat , quid jj, publici muneris ipfi quondam ■ i-„ gelTerint , & reftituatur unicuique ;„ raunus ftjum. Quod item attinec " '
ad templum ac domicilium , fita „ quondam extra Portam hujus Re- gix Feu Cbiin diftam, reftituantur, „ 5c pretium , quo venundata fue4 ^ v-„runt, &fundus ipfe Ferdinando, ac fociis. Detur vero in manda-
C y „tis
(}') Primum cft lnter fcx majora Regia, • proptiumcjuc illius munus MagiRratut dirpenfats , & de corundcm cauHs co- gnofcere.
(#) Vita jam pridem futrat dcfundus A- . ^..^ «jamus » fed pervetuftus Stnaruro mos iiL ^ eft» ut mortuis innoccntibuj rcftituantur . dignitates, quibus injufte deturbati fuc- "f '^'':' rant vivcntes. ' ••^ , ' •
(d) Erant circiter duodccim Catholica? R.c- ^ -n;^:^"^^^
ligionis causa privati lua dignitagc.
■> t
3, tis Giibernatori*^^rovinciapum
5, Quamtum, <Sc Quamli, item Pra- regi proprro ProvincicC prioris, „ ut expediant aliquos e miniftris 5, fuis , qui homines Europasos >» qumqLie & viginti , ob caufam f^v-t'' :> „Chriftiana? lieligionis ablegatos k r V. » di^tam Provinciam , deducant " " „in hancaulam 5 qui ubi pervene- rint, exquiret tunc Conciliiim Ri- „ tuum voluntatem fux Majeftatis^ „ Pr^terea MaBdarinis Li ^u pe & (e) aliis procuret Conciliura Ma- ;r;.^giftratuum , ut fingulis pro iuo 5, cujusque graduea impendatur be- ■^: „ neficentia Regia , qua» mortuis „ confuevit impendi; filiique, & fra- >, tres eorundem ab exilio revocati , ,^ j,quotquot publicam geflTerunt di- ' '3 gnitatem, eam recuperent.
y-S^'^^^v]am fi agitur rurfum de Ya.m- k r> quamileno j utique nixus ille fuit
■■dkf^- viniquo
i_ ' '^«'i/ (i) Q^iar-jor crant e Collegio Aftronomi- l!;- ' / .. co priviti publico munci€j fortunis> ac
■ ; , ■ • ■.••>-..' • . *•.■.♦.•
• *^ : i - • • •;• '•' - • c '.
5, iniquo patrocimo, (/) gratiaque. ^,Nyper certe cum per fe scftimaip- „ fet Imperator, qua ab illo peccata
fuerant, ( g) fine mora privavit „ hominem fua dignitate , ac Magi- 5, ftratu, ufurus deinceps operaFer- ,„dinandi ad Aftronomicse rei cu- .|| ^„ram & adminiftrationem. „ quo poteft intelligi eundem Yam-;f^ 7 .„ quamfienum dum graflatus quon-r ' ' j „ dam fuit tot mendaciis 6c calu- . ^^^-I
mniis, id revera fecifle fretum au^
toritate potentiaque perfidi Patro- yy cumi , qui & auftor ipfi fuif , ut 5, fic faceret. Plane fic res habet : „ innixus Yamquamfienus ifti foci- ' j „etatiimproborumatquerebelIii]m ■ i ,s„ per meras fraudes , & calumnias "' \ ,, pra^cipitavit homines innocenfes . * : in intericum. Idem quoque ru<3 *.jt..
anthorirate demohtus eft ac dt^^i . ^ k, ftruxit altarenec non marmorej' ^ '■
(f) Scilicct Patrocum% ' ' (^) Vanis in relnjs Ipcclantibus Aftronoi* -:i
^.^>T '.'1'
, mianifCui fi]cratpr?fc6:us Io:o Adami.
V, •'V- • J< AitizedbyGODQle
„ um monumentum in Te;mpIo Do- 5,mini.Coeli : ciim tameh ea man- .,dato Regio vetita fLiifTent violari. 5, QuiE cum ita fmtjCum fuerint o£to 5, capita accufationurn ex odio & te- 5, meritate prote<Sarum , quibi|S 5, Yamquamfienus nocuit certishd- 5, minibus , cumque alias fimiliter ■ ,^^inftruyerit calumnias , paulo ante \, memoratas ; iple quidem ple^ia- „ tur capite ; Wtor vero, 5c liberi cx- jT,, ules abeant in Tarlariam noftram ;,yNim cu ta.
^ Publico oranium confe.ifu tam ^fecundo felicique Decreto exarato - hon dubitabatur amplius de Impe- ratoris approbatione: tumquiaMo- narciia? Sinenfes non nifi quam ra- rifiime contraTribunalium, fp^cia- 1».. timque Comitiorum confulta quid- piam decernunt : tum quia ipfei-* iTiiet Imperator adevicendam Le- 4^ -j^ts Divinas caafam plurimum coo- peratus fuerat. Nihilominus tamen Ciiriftiani nomiuis adveifariis ad-
......i^.-t^-.,^ ,. tlU
. .... . . ' . . . ^ ^r*
^ ti >'ir
liuc via fupererat , qua ad improi •\ tbandum prsc-cipuum hujus confulti •/ ■v^df^i r . '|baput(nempeReligionisChrifti J
libertatem) Monarcham inducerent*.
Unum ex aulse Minifiris Imperato- ^ ri.cariflimum ( cujus privatis confi- >
liis plerumque utebatur) dolofis fu- *
bornant artibus , qui fidei Catholi- f C2e libertatem ex ratione ftatus, ut
loquimur , petitis argumentis, Mo- ^ ; , narchsB diffuadeat; fuadeat vero, ut% ■ , ;■ ■: *prp fua pietate improbum Yam- f ■/ '"^
quam fienum a promerita capitis r i fv; pcEnaabfoIvat.EtImperator,utqui*'; ^
ctiam tuni teners setatis efiTet, atque ^ ; ^ ;
fuprum in fententiam inflefti facile ..^;
• " ppffet(pr2eferfimfub pietatisfpecie)". ' fucatis Miniftri confiliis acquievit , •
5c ad Comitiorum confulium dedit ' refcriptum hujusmodi. r , >-
„Opportebat me quidem hid ' i, fubfcribere iententiis veftris , i-
pfiimque Yamquamfienum morti >= ■^' j, addisere: Verumtamen, confide- . ' /,ratahorainisaftateadmodurapro- 1. ;;
,, vcfta, ego pro lenitate mea5c clc' „ tnentia , ipfum hac quidem vicet „ mortis fupplicio j uxorem vero „ & liberos exilii ptEna abfoluo. {a) , Eufopseos homines quinque , &z viginti, non eft necefie adduci in I^VauIam. Ad Chriftianarn Religib- nem quodattinfft(excepto quidefti *!, Ferdinando,5creIiquis, qui eam fi-^ cut prius ipfimet cxerceant licet,) quoniam verendum eft,ne foris iii ■jf^ hic ProvinciaP^kimenfijCoeteris- -i> que . denuo forte extruantur tem- 'C, pla,& fufcipiaturiftaReIigio,man- „ do rurfus expediri diplomata qui- bus id fevere interdicatur.Coetera 'i, vero quiB cenfuiftis approbo><5c ra- ,1 ta habeo.
a.' ■. ■ .-
(a) At non abfolvit Oeus , quippc liuobos -^^^ poft mcnfibut extioxit impium calu*- ipnutorcni» faevo prorfus ac pclli^tott tporbo corrcptnm»
-f» • ' wr
■ - :. •^?T
4?
CAPUT TERTIUM
oftrorum conattis , ut modo rela-^ ta Legis Divinse prohibitio revoca- ;i-etur. Decretumi quo fub inifiurti '.m,^ itihi 1^71. prohibitionem ? / | yii! Imperator rcriovavit»
EXprimi nequit , quanto Noftri f •• v i /<J p-vrrTiHariJnMir Hnlnrp nnftnjiarrt ■'^ •
•••■^
5
excruciarentur dolore,poftquam vanae evafiflent fpes tant^ i & iongo .:fempore ftudioque expetitSjac pro-' 'pemodum obtenta Chriftian» Fi-> " ilei Libertas pertinacirer vetaretur, Miflionariorumque exihura diutius* : |>rotraheretur. Mandarini iJeligi- 'onis Cathohcse odio plusquani va-' finiano iheenfi.acerbum hiinc dolo-i; . ' . | rem exulcerabantcrudeliflimevhia»,, ^
tximam enim adhibebant curam, uc ^^SU itoto imperid quantocyus pervulga-' > retur, Sz exade obfervaretur noviffi? 1
fimum Decretum j quo majori inV ' j ' dies cum defpicatui, tum odio divi^-?*
nam Lege incola; haberent. Coste- ^ «f'^' , V.--, runa
i: rura in tantis etiam malis , ad nova cxqnirenda remedia infraaus No- & f^^y%i ftrorum animus erigebatur» Et ^/^^S'Uqiioniam perfpedum erat, Monar- \S cham non male erga Divinam Le- 0^^^ti^''^em elTe afFedlum, atque adnuper- * it^®-^' timum proferendum Dccretum ^ '^"^^f VQ^imo dolo fuifle induftum ( nam f $j$^'ili\nti.z\ter Roboam , relifto fenio- '""^H riim Principum confilio , unius pa- rum cxperti juvenis fuafionibus ac- Id^ quiev(»rat ) Buglius ex fociorum , > confilio unicam quae fupererat ar- ripuit viam , qua Imperatorem ad I revocationem, aut (altem ad mode-
•^' rationem Decreifi induceret. Con- ' ilimit igitur Monarchae reverenter ' ac modeflc cxponcre ; fe fuosque focios, relifta chara Patria , per mil- I le maris pericula , & innumera via-
• A W rum difcrimina , ad Sinarum Impe- y.^t:- rium venifle, eatantum de caufe,ut . incoiis Verum Deum , ejusque (an-
[. ^lam Legem notam facerent. Qua? I ' " i^T omnibus i fmgulis feveriflime
jyirohiberetur , hoh pofTe Europa»bs fapud Sinas diutius commorari , ac^ iiprailertim in aula cum tanto Reli- gionisfiise probroac dedecore,ac!e- oqueaMajeftafe SwAdemififiimeex-. pofcere,ut:in Europam remeare fi- ; nerentur. • * -^-
■^' Non generofa tantum^fed audax ; etiamvideri poteratiiaEc Noihorum^ deIiberado,nifi certum pUne fiiiirec , Monarchamtali in Europam reditui .» neutiquam concefiurum, Obfequia^ enim liia impendio Imperatori gra- . taefTe fciebant,fuamque prasfentiVm ? inftaurandsB <& perpetuauda^ Ma- j thefi, ac Kaiendariis unice necelTa* riam : neque Monarcham ob inna-~ tam fibi clementiam permiirurum,uc fibiqui a tam multo tempore In gra- tiflimis obfequiis detineDantiir , cum tanta doloris acerbitate ( quam hasc inexpeftata deliberatioabunde pro-» debat) pr^mii loco infli<fia,ex Im- perio difcederent , fed, curaturunt potiuSj uc eruditi homiQes « tanto
O jam
\ r.
' • • • . .•■JO ;•. ••■:• •: '
jlMmBerore 3ejed:i, di^no qiiopiatft' folatio quamprinnum recrearenturf Keqne eos fua fefeilit opinio. Cutn ^nirTi aulse Miniltri, quos Impera- to'?a'd Collegium rr)irtere rolebat,ei/, i-eruUilent iliam Noftrorum pkiri- . mis arguraenris ac triftiflimis que-*; telis refertam petitionem ; Monar- * cha aliquo tempOre medirabundus^.', •perplexusque rubilifit* Tum vero • ^unum ex iisdem Aulicis ad CoHe- . %ium mirir,qui ad fe deferret Legi» •^lDiviniE Surhrnam ^ & Apologiam '(^contra YamqUamfieflum a Ludo- Vico Buglio (ermone ac lireriS' Siniciseleganter confcripram. Qiu-*. bus p^rle(^is , ex imo corde traftis idenridem rufpiriis . quod nuperum tdi dilTjr Decretu m , vehemen ter do* lebht converlusque ad AulicoSy Summis, inquir , ac verijjtniis Eur&* • piei mUwtuf argumentis in iis , qu^ tirca Legem Divin/im dicmt ac pr^ ponunt, Erravi profedojdum ae^ '^^^ *,*'5tr ■ ...... V UrjBi
• ••••:■:-. •• U
. . ^ ** ^ ' • Digitized by Google
f frorum omfium mgle&o CQfjfiUo ifi
'TiiiisJudfonescQih^^kxusfum.
' lRcei:h£Ec(arm.tis 1670. dres.verd ^^..^eprembris er.-^^t ) vebemens ceH ■'tkrncw-us ALilicis Pi^idm^enribus nba toaruin terrbris jncutit ^ Impeirarori eveftigiolferdinan^uin ^ciri juber^ eiquc ■varias d^ ter"r& proixj- f lit^u^Arones > quibus ad l^dneipi^ Vbrumexplariafcis,qd^ aritfe ppt au»- \k M"inirt;ro.s,hic iferurri firo & <b* ^orum horninjS Fefdinarndus Ipie cpram ^xporiil:, ab jnip^Tator^ be-' nigne auditus & benevole dimifrusi Poftride veio 6jas diei M. tDolIegi* prii duos Monarcha legaVit •^uli-' ■c6s,qui Bugliuni adciintes ,'certro- iem Faciunit, afferre liti^*er<itofriA •fnandatiirki j ur ill^ ac focii il^xtt •deitioie genibus . IVirtcipfs voliih'^ tatem exipiant/ Nofh-is hiox ii* gehlia provolutfs , Aulicorum unuap. ita proreqr,!.tiir ; Majiflas ait
^qu0jibi viihri , nt»ifU?ni^iie pf^ohietirii ^Uifcirca Legem B^mhn QwU prp*
' U. ^ ' ' ■ .•."• ■ -•/#^
li; ■
^rd^^^ 'V6his0HoHCedat. ' lb^4Nattt Tribiina^ Kitttti] ^'S, Cbriiliatld nbmini ihfenrus, de'*' trUfus fuerat Ma^Atatu i St^ue irf (^U$ ktdlilft; tuflTed^ ahus Joanni Ajdamd 4^Qhdam intime amicu^
K^flrii vetcrt confifl amicici*/upj* ^l^t^ libelltim,quem ()H^atd toaal 4^ /nipei?aeQif fieri juiTerati m |;na fiducia illi tradebant ; veru mequehic^ fieque tribtihaiis luppli catidnum Magiib^atUj^ exorari ^6
ttieruht, uf txxvti admittercnt, isrd^> CelTe ifitur fuit Reguli iliiUs , (|u
.'at^dciniU .mplorar^r Ouj donfeilini Mahda^ Jfuios ThbUnaU^; Rituunrt i\A 0nici| admdnuctunt ; ^ed furdis dantabanf fabulant. Nec (egntus^bfiAebsift^ fupplicatiohuin Ma gidratus.
,-<..
^ Digitrzed by Goog
^orum libellum accipere adeg^.aQ' Imperatpri .ofperre^qui %lo Sinen- fis Curia? per^uam accdtnodate in hjuncmQdumcQnceptus erat. ■ ^ j»No5 LudovicusBug-IiuSjGabri- i>,eIMagalIanius, Ferdinandns Veri=^
. a», bieiius ex remQto occidente iubditi*
a»tuireYorentur, ac rupplices cer- >^tioremtemu5Tuam Majeftatemv if de rebus , ad tuam ipfius munifi« ' ,>,centiam ij)e^tantibus ^ cui p«rdif^ 9| ficile cft referre vices , ac gra tes.= . 9>NosrubdM:itaifufpicimus admira*
bundiirequ^ ipfa expcrimur Im- - V peraroria? Majeftatis Tux. perfpi- 32 cacitateqci > prudentiam % clemen-^ ^ tiam<jue amplifiRnsam » nunc & o- ,»limfcmper unam 5; ean dem ,fl- ,»6uc patuit nuper, quanda fcilicet^ ^exaoiinafis aais. judicii , in qua ' „ Yamquamfienusfelfi criminis ac- J » Quiaverat Joannem Adamum ^ ^ » poft totam iliam cau(am tuo juiTu. » pcr Princ.ipcm,Coraitioi:um Prsc-»' »>iidem 9 aUoque : Prindpes > ac' MFrimore& ftirpis Regii^ prlefidejP'
D j „Coa«^
"^CDnciliornni.tuortim> atque C^en^\ ■■ '^jifores Ira.perii, coa&is; rite Corai-iv' ' ,>te. ^ rinjE;illatim , <5c accucaf q dif-Ji^'. /;,7cufrarn, iisqui^em otnnibus , qui v„munere pubiico- fuerai-ir priyatr^ ' 5,i:eftituta Fuit cft^nitas. priftina,, ■• ^^^Mortuis.eaj.quie fbiet ,.imperifa eft*" ■•''■^miiecatio : fuperftites. autem gaii^ . %-,jClerit jam kumaiutatis & clemerw %,tis. tu^ mimificentia^que ck)nis,<. , 5, wihij denique tam fliit humile* . ' ;„ tamqueexiie, quo non demiferit* V % beneficentia,, BenignirasqAe Tuav. • t5j.SoJi ex omni.bus. Antonius, cceceri-i > «Ijj^que horiiifies Cupra viginti ^ raulta jjjam tempore , vin^toronn in mo-t ■; re m dferin en tup in Pfo vir.cia Cao- ;"r^ '„tbriienfi!. . -
• ""..iObverfentur autem affidue o- ; < , culis mentis noftrap di£li fbcii , ex „ quibus multi iam nati funt aiios plijs^ _ "^ minus feptuaginta vel ofioginta;- „. phires item quam; decem ,, arris- AftrohdmicsE periti anno d.ecima ,,,fexto Im;perantis Xunchii ,. man dato ejysdem. Sinas iunt insrrelTi
^pol^uam hfentpe Coi
„ um , cujus ^€ta efttw ^»Ci«liS»i»
-voluntatem Regiam exquifiefat. ,.^Porro nos rubdiri Tui , ab meun^
,,tejam £etate notomotpiM^^ Y^, wsquehiMToanas abjeanitis , 4 dip-
jl, ciplin» Religiofc operam (to«s, .i,faauftamque itt :Europa , l»0eoa Vitimfinimus in Sinis, idque p«: ii,annos prope centum a tempofi^ bus famil» Taimingae ad hunc uf-
„ que diem. Et detun£lo quidem |^,ln^peralori penirus perlpeauni ^fuit,Legem divinatn expertem ef- 'j^fetabis omnis ac vitii : quocir- ,^ca etiam benefice nobis conceffit * 3(^ipfe templum , tribuk titulum for ^ilribtts «gusdem pr«fixum , tribuit
» eiogium marmori incifum ; repeti* . ^tisqiievicibusTaitaro-Sinica Ma-
^jettas illa acceffit ad templum nc-,
. ,;ftrum , 5c permifit nos ccsrerosqpe ,,fociorum comiworari fingulos pro- ^priis in tempUs, ac vacare E>ivi« 1, m cultui ftudioque virtutum. .
'.Oigiti;
Tuam Majeftatem,ut demittas i^^^ , j nos perenaem iUam roagnam-*'^» „q.uebeneficetitiara Tuam,& benW;; „gne raemor afmnMMUfura Anfconiip^^^ ac celiq^uoram. <>m.iu culpi ^o^i^^ tiurp j . digneris. pcrmittere , ut ea- „ dem cum 4ib^tate , qui tempor% iiImperatQris defun^ » XviSi^\ ip^is^^ „ qui vegotions quidem astatis funti „remigfare proprias • ad -aedes ;f „tempia., aiiis vero qui fenes st^^ ' ,,q«e. dccrepiti , ad loca fepulturas. „ (11» deitinati** «tfic bumanitas^G • „ijenignitas.iUa,qua imp^autis fa- ^ railiic cyn^itpr ext.eros complecfti
fovere confuev»ant , per -Te. ' „ perp.etuetur. Hoc pado , fiquid / ^,vira£nobis omnibus fubditisTuis '
er it reliquum , id omne beneEeen- ^tia? Tuae , qua no^ ad vitam quor. „ d-in\Qdo.revo,caveris. munus erit.. . ItWum hiic fuppUces imploramus fapieofiam Tuam,qua expenda? ^ ea • . qua? m.odPr pr ppofuimus , ac. .
■exe-^
Digitized by Google
57
„ cxecutioni mandari jubeas. Coft^ ,icilio quidem Rituum fjmiliter ex* 5, pofueramus hsec omnia defcripto, „ fed impetrare nonpotuimusut re- ''■ „ ferrcteapro NobisMajeftari Tuap» ,iQuocirca nos ipfi , oblato reveren- , i>terIibelIo, certiorem eam facimus, ■ j^ejusque Regium mandatnm pra?-! ■„ftolamun Imperantis Khamhi „anno9- die 10. Lunee II.
HochbellOjUt patet , non nift ' tacite ( itaenim expediebat ) peteba- tur nuperi Decreti revocatio , &, Di- vinsB Legis approbatio. Admifit autem libellum Imperator , ejufqu«* examenad fervandam Imperii con- fuetudinem , commifit Tribunali Rituum, IntereaNollriomnibus hu- manitatis olficiis,fibibenevolosred- , dere conabantur Mandarinorum a- nimos., -Verum odium contra Le- gem, Dei ejusque Prsecones adeo exereverat,ut nullis potuerit offici- is obfequiifque leniri. Cum au- tem fuas fuper caufa noftra delibe-
D $ , " ra-
r^ttones inftiruerenf , in duas ftltH |
debanrur fent(jni^i«is:.primaera]rynon l cere ( pofito fuperiore DetTem ) 4e iila cau)[3 rurfusagere, cQiOintetifi. tiag Mao^^^iui Sinenfes faa quis quii ■ nomina (Ubfcripfere : altera ftatue* bat uc omnes Mii&onadi Canrone PelsUniiyB %CQerIei:entur,& <JuiT\F^r* dmandoMathefto^ Praifefto in aula xe0derent kd huic pi^ctto, oemo fubicripi^jpra^rer Xi^ibiunalis Prg^iii dera , natione Xartaru.in , 5c olinx . ; Jbanni Adamo peramicura pri- XDum iltius^ AiTeirorfm , qui paritec" «rac Xa^tarns ($c. cliqns ReguK ,fl.n? gularis Noftrorum patroni*
hims bujusmojdi fententiis No^ ftri aqerbe afiidabantuc ; priml quir d^m»quiaDi.ving? Legis appix^oa-r tioBi oQK)ino qontraria , iecunda. VCro,etiani , quippe qua? Ev,angeUi- promulgationi 8c. MiiRonarioriirn' ub^tati non minus quam primai advstfabatiirv I^etuebaDtquc Pa* tres, nelmperator hanc lecundam,
^ *
■ . . . ♦- ■ ■
..^ , * ■ Digitized by Google
Hfi tniriorem , fenteptiam coBi^r^ marec. f rgo fibi perbenevoiuni J^riynarium Imperii MiniftnimSo-. faftarri cfmffeftim 'adi^itnts & enixo fanum conf^j^m adeunt , & enixa -ppcantur, Monarchas perfuadereC ' he Miffi6i5arii omries Pekimnm ve4 mre,& ibidem coraraorari eogan* '^ur;>fed iingulis a^ fuas liceat Eccle-» fiais redire. " *^ Summopere quidem exoptabap •Jmperatof Noftrorum votis 0iT.ni-» uo fetisfadere , tum qma indies ma* |;is <Sc magis Divinas Legis verita<> tem affequebarur , tum quiaPatrun» fonocentiam . & adverferiorum o- dium magis ac tnagis deprebende-» bat; adeoqiie fiiventillimum Reli- loni Catholicse meditabatur-cdere lecretum* SubodoFati,quod erat, aftutiffimi Mandarini^ vires omnes ^ fraudule.nteF impendunr, ut Monar-' chara a ^audabiiiilimo propofiro a* Yertanr.. . Ad P(eudopoUtic2e docu- menra ac in ratione lliatus fundata fopbisniata cofifligiuflt, ^ adverru&
ChEiilia'
'^»^. * ^ ■ ' Digitized by Gc>
49
Chriftiaa^ Fidei libertatem pIurK xna add^cunr. . Nequii&ma oipoi* . umerantduo hxc argumenta. Ptin mum/iiibertatem Legis Divinaslm*^
ptracor concederet ^a^ceri^ dedecp^ ris fcife exponeret peri^julo , nhi cnim Imperil annales pofteri le&ur ri effem , peregrinae Legis appro-, bationem exprobarent Majeftati Sui&*qua{i vero maximum,antiquii^ . toum, atque lUuftriflimiim Sina« . rum Imperium lege caruiiTet , eique. neceflarium foret , ^am «b exteris . emendicare* Alterum argumea-
tum erat, qupd noviratum amans plebs Legem Dei facillime ample- yara, eiTet, }*q proinde Zmperium af* fiduis rebelliQuum timoribus obno- xiura ; uti quotidianis tumultibus
fequaces in^unium ie^arum» quas' haud poterant unquam de Impe- rio exftirpari > («piffime comprQ-^ l^aflent,
*r .VSanehaecnon tantum Principi. iuveai facili. &, flexili , fed cuicun":
* * . Digitizcd by Coogle
ii^ MoBsreh«.f^^^ ( cui dteCr ^tlftnen iFidei &^ratiaDei) i ju-
^«eFent^ i^oiler Itxiperatei^ieie in- ktt facrum &. faxum ( ut ajunt) pO* fitum ^erhehs', ilolebat auiae Proce^ )?eS)quorum plurimi Mandarinis Si* iienfibus adnseferant > male conten- kos diitiittere j fed etiam Noftris unice cupiebac gratificari» Quare - tnediam arripuit viam ♦ ac urrisqu# jiliquid conceflit. Noftris quidem in-« dumCj ut detenti in Cahtonieuii Jjrovincia Chrifti operarii^ ad fuo* Jinguli Ecclefias redirent , uti fua-* debat Prindeps Soianus ; Coeteris Vero aulie ProceribuS & Sinenfibu* Mandarinis dedit, ut t)ei Lex rUr^ fti» iudigenis prohibereCur< Creti erac iequens ceuor*
Secundum ea , qu* jtiobis ligni-» i)ficata fune i Ludovico Buglio i,(bciiSiAntonius ^ac coeceri ( quo^
iiincermultifuuc annp$ plus; mims
^ . jt,feptU*» /
■ '. ■ ■.,... ■'•■■ • . ,
» ■ • *
Digitized by Google
reptuaginta vel o<^oginta tiati j . >vjani diu & abfque culpa ftia detiv ^» nen]tur in pro^viaeia Qantooie^ a,5cc. -€X iiis igicur eos, qui periti y func rei Aftronomics , jubemul y feiigi > ac. yenire ia Regiam ^ u<^ . jj,na CLira Fcrdinancio commoratti* ^ ros J iis vcro , qui periti nbh jliar^ ygratiam facinius ^ ut reverrantur • . jjjfinguli ad propria templa. Ve^ j>r6m praeter ■ cxercitia virtutuni ji^^cultuique divina > quae, .propria.
Religionjs ipforum funt , h^aiid pet- ),mittimiis , ut quisquam in.^aid ^ aiiisque proyinciis., rurcipiat Le* ij^geni iftam: , fed etiamnum vige* fc, re' volumus fijperiorem prohii * .4,lioQemk . .
/ «
*•■ '.
Digitized by
Googlt
Kedkus MimonaiiQfum ad Cvias
iEcdelias.&ii4qup ad annum icS^*^ Evangeliipropagario. Npvjeia**
, , " fcegi decreta re vocaren- . ^ j • ,tjiryadhibita?j
■fcpftremi iliius decr^ti favore i& exilid ai Eccleiias fuas Miffio* li^ii redie.!!^ » una ^ac de caufa ma^ Xiiyie.hiJareSiquod portcot «rumrias^ l<*ago );)eHei3i9ribhis terh pbre tolera* kas,tandem liceret revifere in Chri- fto regeneratam EcclefiiE pirolenij fuos in Ghrifti fide Magiftrds aq fetres jniliies repetids votis anxief fS[pe(Sfcantem j faframentcrumquQ ^.t)iyini verhi pabuirim compluri- h)js ann is magna ramen ,pr2tftolani famjob id verci triftes, quod hovii prohibi.rionibus Cathbiica: Fidei li^ bertasjGtri^ius,quam anpis prs^reri* ti%€o;ar<aaretur . k fua iii raiutenii '
■ - anitiia-
inimarum obltquia ioiiumeris
caudQuibus circumrpedionibusque. indigerent. Nihilominus ita anxi-I , osfolabacur IX O. M* ioqua ttiiicii con£debant > iumnaa immeniaque^ bonitas , jubebatque Tperare , eum) qui in ialurem geutium vetierat> aperturum tandem optatam dudum in hoc vaftiflimo Imperio viam, ad Evangelicum vexiilum felicifer iatf cumferendum»,
' InterimPatresLudovicus Bugli- nS)6c Gabriel Magatlaniu^ > relii^ hac militanti Eccleiia, ad ttiumphati*/ tem in Ccelis , ut pie credinius, de- inigrarunt , Ferdinando V^erbiefto eddmnum in arena certamifiis per-* maaente : adquem , tamquam in aula antiquidrem , Divina? Legis diiatandcis adverfantia obilacul& amovere,pertinebaf. EtlaneMa* themaficse Pratfe^flurae authoritas adid conferebat pluriroum »nam iU , lius epiftolae apud Proreges > c£e; ^ ' teros ProvitiCiarum Mandarinos ,
. . •■ .
Jt , • Digitized by Googl
inendarionesque fomebancur deli« .deratoseffetftus. Accedsbat Ferdi- tiandi (ingularis dexrerita$,modu5q;
cum Sinis agemii circumfpeda prudentiaj quibujbrevi adeo ener;- vavir,qua? Religioni Cathoiica^ obiu- &abancur>ut non minori . facilitate (quam teoipore Joannis Adami) poft toties repetitas prohibitiones, Cfhrifti regnum protenderetur. . Perfpedum Ferdinandus habebat prohibitiones ImperatorisjEvange- ucae do<B:rinae irvcuicanda; non mul- fumobfuturas,fiProregum & Man^ darinorum animos fibi cohciiiaret. Quamobrera dum negotiQrum cau-«
laad aularn ye^titabant , eos huma-. niflime alloquebatur, fepe conve-. oiebat, & deiatis ex Europa mune^ ribus , praefertimv artefadis donabat Ad abfentes autcm humaniffimay^ inifntabat Epiftoias. Qua tam 1 n- . geniofa , ^itipi^dque induilria e^^ fecit, ut legem Dei prohibentia de-j qreta.' in fub Qon periiiarent yigore; .
4€
Mst vero i^eocidem iogruereiit p&^r ' Kcutione$,VroYe%\im ravoVerep^*. te extinguerenlur»
Pari^imb & majbn induftria Im* |)6ratoris b^nevolentiamvenabatun ieamque cotil^Valre inidies augd* exquilitis obrequii^ iaborabat Ncgotiaa Mbnarcha idbi commlila, )3r2B(ertim ih bohUm communc]rei «ltindanda,i(umcha animi conrehtio^ . ne exiequebatur. Q^lia eraht^ex- cellentia opera , quse ih auia csttanc kd Matheiim fpedantia : item belli* cx Machinse ( inftrumehta ad cqer« • Cendos rfebelles ) exafta proportib- ti6 cQoftrudse. Quod qUidehi dpui videbatur nonnullis a noilro infii^ futo aliquantUrti alienum , Unice ta- ' Ihen ad ^nfervahdaiH Miifit>henl i tUm tempoiris neceiTarium > & ad imp6trahdam.(eu potiusextbrqucn* dani Catholicie Religionis liberti;^ tem,ut infra patebit » haaxime op* portnnum» VcHim ita publicis his negotiis im|:^cal»ctur 9 -ut privati^ tloo:deeiIet^mpe Imperatori qud-i»
' tidi#
•• ' - ' ' . ■
«. ' Digitized by^Oo4e
ti(3iekoris .qtiatuor 3c amplius EiP- 'clidem expiicabat, Philo'{ophiara> ^nam i^remec F^rdinafldas L>iQgaa j&literis Sinicis comporuer^it. . Ex . iiujus oc<!:afioft^eqiienter tefutabaiC faiiks ^natum ruperftitiones , veri» tdtem(^eiah£i£e Fidelaaftr<e ilict^ lCabat ac demohftrabat.
Eodem iHnhd, quo ex Canfbnienii €xiiio Miflioharii adruas i^verte^ banturMifliohes ,ad aulam accerfi* tus eftP. Philippu^ Grimaldus , qui. inter omnes Mathematkaruin di« icipiiiiarum peritiilimus erat £umi Impier^tor m^^iml (emper fecit ^it i^uTe dilexitv. Ilinc p(^qUam an* rio i68d.ab to lejgatus in Europam dicfceflit^ quatits ftatis temporU)ud jLuilcanorum havies MacaUm appelU. fblent,tbti?s quidnam P. .Gfrimaldo fad:um l^uiflec foUicite irequirebae P^incep^, ejUsque iepiftolas ( quai. ih Tartaricam lihguam , ut ipfemeC, eas \e^er€ pOflef, vertebantulr ){errii-' perexgo&ebac. Superiore.yero.disv
6%
prxfenti anno > quibus Gri|xialdi ex« . pe6labatur reditus , anticipato M;^- " caumC^) iDmaximi amoris indi«* cium praemifit , qui. re^ucein e:^^,. . Europa ad aulam reducerent.
Pauiopoft priroum Grimaldi a4 aulam appulfum imperator P, TIiqt . ntam Pereriam Macao PekimunJ evocavit. poAmodum omm- no rara felicitate varia , 9Xteh&i. confecit , digna quidem non Sina- tiim modo & Tart«roru0] » fed Mxtr . ropseorum etiam admiratione • atqueaMonarcharumme aeftimataa . Aquo triam in Muiices Magiftrum . deausy fuaviiHmxhujus artis The- oricam , ut BiCilius a Principe addi- . tceretur ^pleniflime expofuit qua** tuor voiuminibus , linguj^ ac Jit^ris Sinicis eleganter confcript^s , quae
• tandem , ita jubente Monarcha' » |{| ' Tartaricamlinguamredditafunr. V PrsBoccupata his 6c fimiUbus No<*^ ftrorum oblequiis In peratoris be?
V nevQ.lentia ; frequentibus iple ac,
' iingu-
civhs» iSk Lttiiunorum > io qiudtm prs^ YiacnBfCatic<>niea& pcntftfwla Siau,
^ k » 1 Digitized by G^yogle
iiO^lanbiis eos afficiebat ikv^^r^ bps,^ cumukbat : beodEcus » qinf ci|m per Imperium vulgarentur» audebant Catholic» Fidei hoftes Chrifii operariis eiTe, .molefti p iis prafci^ue, qui in. «jilTeminandi "Er vangelica doftrina fe cautc pni- denterque gerebant ; & tvmfia ali- qua fubinde ifi Leg^i|i Divinam vel- Chrittianos oriebatiirtempeftas,au- thcMTitate Ferdipandi , & . Pr^torum amicorum ope . ab iUo idiiplorata» . copf eftim (edabatur.
Facile quidem bucusque Ferdi- na^idus militapti in Sinis fubvenie* batEcc}efuc , nuijquam tamen fe- curam paoem , nift Dei Lex proba- retpr,iipi polliceri audebat* |m6 ve^fo proqcUam prGaedeqtibus atro« dorem,& cui facfle (ucairri haud po^et . prudenter nje^uebat- Prp- pteirpa Chrifti^ipae l^^ligiQnis liber- tatem" rurftis urgere yehementer exqptabat , nam.ipbibquia Imperip &Iiiipcratoriprajftit4 ,ejusque fin- ' E 5 gularis
jro-
gtttaris beneyolei!crti4 £clicem.exirwa. ijsondfebanti Et vero pcrcomqio* cbm huic incept» occafionem uhra luppeditavir tibeF^idaai,qutinPro»> vincia Chekiam vulga diaa in lu*^ cem tditi»,Chriftianan3 Religioncm ^ikatisr acpjravieacis arguebat;.
Jam eo temporc ( agefaatur HUK 16^7. ) Pi Grimaldus fofverae in Europara, relidis cum F.Ferdi* uando m hac aula P. Pcreria > l^^At^onki Thoma i quem utpote Mathematids diibipiiiiis apprime «•uditum, Grimaldus ipfe ( ab Im- iseratar» magna uti<jue authorita- te ac pompa legatus > Pekttnum adduxerar. Cum his igitur duobus fociis, pra^fens Chriftianae Rcligio- nis negotium. maeuMs perpendens Ferdinandus , de ipforum cpnfilio & omhium nomine (uc moris ef^ in iimi<Ubus cauils g^vibut) de illata per fummttm dedecus Di<* vin» L6gi injuria Imperatori con- ' que^tus eii^ taotft «rguniemoruni
7^
y ac pondercut eum ad* Chrif^ 21$ Fiaei . iibercaj^em coQcedendan^ omnina permovcKit^ VerumhoQ ipfxm opoi^^b^ (oto ImperiQ pu-
iJIico, Oiplomate. pijomulgari » ci«o<t .
utfierent,libeUum fupplicem obtu^ ! lit Ferdinandu^ Hajeftati Sioica?» quidem, immediate ex fpeci^ ab ilr . pi fibi coQceilb privilegio^
, NuUa jam Aulicorum pcivat^ • dire(flioae Iraperator. ia gubemanr . do utebatur , setate enim(Sc .fmgii-i laribuiL> quibu£pollebat> animi don V tibjos X (antam regjuniDisL icientian:^ atqiie experientiam erat allecutusi : ut per fe uuus gubernar^t omnes»
ipf^rrivero regeret nemo, Valdcf^ • tameiierat iollicitus de fiii Nomini»
|an^.,ia.Impei;ii anoaiibu^s poft^ift . i^eliQquenda.» a^e a^ternum com<« nwjv&nda. Propterea Mojnaqhic^ ,
fupircmaque xid ii^ deceirncndot po?» tentiaverebatur ^.^deoque;,lbIerter . & pi^vidediipop.ebat XribuAaIia,iit' *
^ueji)i(^odumipCecuperet>Bego-!
^ ;' - Digitized by Google
7*
ria concluderentur , Quia vero in prxfenti Chriilians Fidei cauia, quam exopcabat fententiam,aTri- bunaliRicuum fperatenon poterac, (ut qui apprime noviilet iilius in explebile in Legem Dei odium) Tribunal operarum publicarum, ( in quo Ferdinandus imellbris ritu« lo fuigebat , & propter belli Machi' nas magni ab omnibus habeba- tuf ) illi adiunxit , ut inter coniul- 'tandum forent, qui Ferdinandi ob- (equia aciri bonum Imperii eiaht- Jatqs iabores perpenderent , eique
{)raemii Ioco,quam Divinas Legis iberratem petebat , concedendam ceniecenj:.' Minime tamen profbil; ha^c Mqniirha^ induifaria , omnes enirti folis advenis libferum Chriflii-. aoae Religionis exercitium judica- runt, injdigenis vero prohibenduin»^ ne iilam aehuo fu(ciperent>'qt[<nii*'^ adm^oduqx. decretum jam fuerac anno Khamhii oAav|9i '
Lf^Divliias reSus ira male ha-
■ •- 'oemi- ■
t Digitized by
. 7i
4 \
betidbus^xnecteri ac favere cupie* |at Imf iatori aft^fupfjeina uti po- tencia ( quie unica apparebat via ) ^ priiy^er polici€iis ;rationes HQn au« 1 d^bat Itaqu^.rurfus lentgntiaB in- colisCatiiolicamFidem prohibenti» fiibfcripfit in graciam Tribunalium» in.^rj^tiam vero NoHroruin huicv- Decfeto addidic,^ ut.ii Dei Lex in Manidarinorum Cacalogis fal^ ieaii^iqras (edas recenfencibus,ut ta- ^ lis annumeFata eflet , absquemom . hacum de numei^p toUeretur». Ita. i ' Oi4^^lpa Religio ab impacJ^a ,3c , deuicepf n>rteiimpi^ -calum* ^ aiii^ vmdicaca £mf fuis tamen ill^^apermanfitconftrifta terminis»
PARS SECUNPA/ Fa^ulti^s Lcgem Oivinaiii Ifbe«
• re prsedicaadi per univerium
. 3ioarumImperiumcoocei]^an- «Q Domini 1691.
Digitized by Google
>4
GAPUT
> r
Moaauilsfr difpofkiefiet Divi^
P Aulo po^ ttlrimiim laiperaeo*^ ris De.crcturn Veperabilis fenex; Pv^rdjnandbsxerJbieft., plenusi! m^rkts e onortaiiimi conyi^ii»^ fumma omniutn ChriftiariDruini inespore m igravit. anno. i6^t, quinn to kalendas Febraarii^ in cjiis Jo-v cum pro Tribunalis Matheqiatices; 'Pra?fide » RitnHin eoncilium , ad' quodid artinebat>e Sini9,utu]Qi im-^ peratori propofuit* Nihilominus: Im perator «ant prscfefturam con- jferreomnino volutt P; Thomx Pe^ reris „qui poftgiiam maximas Mo-v narchse ^atks egiiftt honor? hunc- ( quo. feindigm»m dicebar )impefi« fe deprecatus , Principem rogavit^ ut fi quempiam e Noftris Mathefe- os PraefidecR renuntiar< decre^if^
• • ' ^ ' jm' ^
5ffr
feeid hcmorls P« .Phi^ippa GHaial^ :> dp., abfenti Ucec > digniori imisn^^ cbnferre dignaretur. Hanc Pere- ' n9B raodfi&iaftk adniiirans ac fufpi- ciens Imperator annuic tandemjk ut Mathefi Grimaldus prarficeretur inceriin vero abientis viccs Pereria^ injunxir, Ulteriori excurationi nu^ ^ lusjam locus fiiperaret. Igitur in " eaubi pr9sfe6kura coUegam ac (<y* cium addat P. Antonium Thotnam»; rei mathematicse peritiflimum. Quo circa die 4*Lunac u anni lCamlii 27^1^ quierat Chrifti i688^ ) prodiit;. Iniperatons edi6lum » quo Tho- mamPereriatn 6c Anthoniuin Tha«'- mam , quamdiu abeiler Philippus Grinialdus , Tribunali Mathemati« pr^ficiehat ,^ : ;
Magnum h«c attulere SinenfiEc^. defiie folatium , ciitn adelfc viderec»^^ qtii fecund&Deiiim & coeIites,adver'' ' lis in rebus fibi opem conferre poP-:. ient Expedarioni tantie^Chridian^ iiiSijp4$Reipub{icae defuo ofkio con*
.'■■■/rK ■ " ceptv.
m *
' . t ■
i »
riif f efponderet di^hci^ libi veftigiis inilftendutii cenfijfi, TjuUumque non movit lapi- dtfm , '«t Dei cultus & Religio ^ Chriitian«i eadem.y^jua antea >tran- 4}dillitate a^c facilitat^ propagare- mr. ' Qi^t quandfque poterat db- iejquiis , ^bi devinciebat Imperii. optiraates , & Magiftratus iis 3c coiramdc per Uiteras Fratres fiios ( hocenim nomine ief^ Miffioparii omnes compellare in Sinis folcnt ) Inipenle -commeiidabar. £t Ver6' non- infru&uofe. | Nam perfecv|tii- • Ones nqn paucae mpx ipds iniciis extfei^li t^plura templa denoo ere- £l«r»}Ujefa alia confervata iw^ in PrOvincits Huquam Quamtum»/ rpecheli) Chekiam) &pnecipue Xan<^ " tum . ub i Proregis . patrociniuin Perieria; literis imperatum , niniii- nm quahfum profuit ilUus provin- cis MiHionai^iis , qui plurimis jicationibus afEigebantur*. '
Haceadem in prpV^cia -gravis- . r > , limus
^77
' fimus quibem anno irfjo. defxviit 'turbo adverfuy Neophytos , 8c eo- rum Patrem Joannem Valat, a va-» ferrimo quodam homuncione agi- fatar defedlionis accufatos, apud ci«» vitatis Ctiepimliiena? Mandarinum, Chriftiano nomini 2deoinfeftum,uc ad ejus comprimendam audaciam Imperatoria authoritateopusfuerif, "Adeam igirur confugit Pereirajlm* peratorem que rei totius certiorem facicns , ejus auxilium imploravif, Monarcha ne apud Tribunalia Di- - vinas Legis caufa, repulfam con- fuetam pateretur vel certe multo cum opprefToriim detrimento diu- tius protraheretur , illico privato ^ad provinci» Prsetorem mandato miilo tempeftatem fedavit , atque in Cathclicze Fidei «ftimationent ingensque emolumentum conver» tiu
jpaulo antequam hxc agerehtur, vivente etiam tuin Ferdinando , Si- nas attigerat P« Joannes Fontaney
- cutii'
• »
, Digitized
tXim <)uani6r fodtl;. Eos Provin»^ > tia Chekimic* Praeter ,<Sc alii Maii^ tfarini (inqijarum manusincide-. rant )Religiooes Catholicac infenfis- Jpmi hofles , jtucta Injperii Lieges ab ingf eflu Sinarum aj-cere conabantuf^ «liiTo ad tribunal Rittium libelloi JJt ii quinqlie JEVangelii i^raecooes Imperaforia authpritate Siamum Unidc vehetant,remfeurc c6gei*entun AtImperator,aFerdinando .de cotii ft edodus , honorifico dipidmate • Joanrtem & Socios aceerfi juflit id Regiam , araplamque pmnibus in Sinetifi tmperio commorandi facul- tatem induifit i atqlie (sx Percrij^ CPnfUiio ( nam Ferdinandus per id, Wmpus e vivisex(ie$fit)PeIami fub*; iiftere julTit P. jQaonem Francifeunt Gerbilonium , & P. joachimunii Bbuvet ; P. ^ontatiejb ciim aliis duo*,
busad miifionw.fxcoletidas. trans»
«Ji^lo. ' •
Pofthaec eoaem anno ifi^sS. drf- putayit ithperatorLegat6sdudfe,ad
^ra^anda
l^radanda pads fcedera cum Mord$ In coTifihibus odentatfs TartAri3e«, lilorum alCer erat avunculus , tnul ibcer eju$ , alrer vero Sofanus Princeps;de^uo^bp«itnprtma par- iw jatti tappe meiiiinimus. Eisdetn Pereriaro , qu^ ftmper tnagni fe- rerat, comif^m adjunxit ^ insRidato vdTribUttalnegotiorum exterorum ki eom tem tnitia Khamii anno 117.^. Lunftdie decinM t^. cujus fc'-
quens erati tehor. Perfpedum ^,bco Europios homines , quorunt
operalrtQir,iid^ dignos d( miin efle ^>ptrquamfideles:quibus niti poflum g^idcircoadMofcbs mitto Thomam ^,Pererittn. £xpedic liutem,~ m iy pacis cotiditiones Mosds prdpo* ,>nendascum eo«onferatis.
Privacim WMPel-driapfig^hificarl juific Monarcha,fa€^urii fibi pergra^ tum,exPckimenfibusPatribus fi unti inhaceacp^iHottefbdii eligeriet. £e P^reria GerbilioniUm nuper appul^ i^|uielegit>nmiecfil^ Sineqiis>
~ ■ - * . " •
• » • ' ■
y Digitized
acTartarics adhvic r^dem, ad toie-
randa tamen afperrim«e,invi« ,ac .deieresr Tartari«incon)tnoda apti^ fimum,atqye proinptiilimum' Ad h»c Imperator,ut Pereria in ea ex- peditione ab omnibus (id e&i abodo yel novem.milUbus hpminum ).pluo ris a? ftimaretur , creavit illum ordi* tiis terrii Mandarioum» pre^pfiim* jque ilUex peiiibus . veiiitum,<)UQ ipfe ufebatur,Socio vero,alium no- vicer fadum dooo dedic cum ^liif honoriiicis donis. Prscepit itidem utLegatus Princeps Socer fuus Pe- l;e!riam& GjerbiUonium meniie.pro*, pr ix (emper adhiberet.
Poftquam ad locum,ubide pace ' agendum erat perve,iitiim eft > ^ iii yariis cpngre0ibti5|ob Sinarumoum Europa^is imperirum traflandi mo- dum>&varias eorundem fuipicio»: ^es ac diifideotias > tiihil omninor concludebatur , credi vix poflit. quantum a Persri^ /uit defudatum»> uc iul^icaciiiGimos Sineniium Le^ . .■ -.. • = • ' gato-.
Si
f^orum animos , ad paceni debito
modo traftandam componerer, dif- fidentias toUersc , ac di&culrare» hinc inde fiibortas comp{anaret. jp.. GerbiHonii etiam Socii nii ope- ra^ iabora^ acinrfuftria ufus in iis, qua^ cum Mofcis Liogua; Latinae^ baud ignaris tra(5labantur. Adeo. «lurum illnd negocium fuir , ur nifi Pei«ria cum iocio adfuilFet > infe-. fta pace Lcgati ad Principes fuos vedituri fuiiieent. Hoc iplum ^inen- j(iumLegatite&acifunc>quando pa- ce confefta duos exrraordin£rios •curibres ad im{)6racorem pra^mi-. ferunt cum hujusmcdi mandato f, Dicite Imperarori , quod felicitati „ MajeAaQs ejus adfcribendus fit ^ felix iftius Legationis exitus,. & ^ quod Imperator ipfe in dignofceii- 9».dis hommibus prodigioibs- habe» ,»»t mentis oeulos ,.eo quod elige-. „ retThomam Pereriam eum So^ „ cio. Cum enim ik pi us a d defpe» ^racos terminos deduceretur pacis
•jineg:ocium j illud ipfe fua & focii >,i&dui^ia a4 bdiuilm Iftatum tidn* li cebatj, adiebque illbrum rotum e£H ^ycerte ehim (i iibbis adjuhdii hoii ^yfuiir^oc , oihil hrorfus concluMe^ »^ mus. H^c ita diiite citrierror^m^ citraobliviohdm;
tHcifaciiehon poteiljquanto fo« iatio ahiiiiique voluptate acceperic tnagnus Tattatd Sinic^s Impera^ i^or ifta felicia pacis nuntia ^ iibi 3q totiimperiodeiideratillima ; qiiahtis^ hbndribusi favbribils^ a<i hon tantum Pereriam Si Socium^ led reliquos Noftros in aula com-* iinoi^antes afiecedt : i^e(tn&ntior 8c inajbr ihde quath dntea illi Euitilia'^ Wtas, &{ii:ivata cum ipfis colloqiiiai Inter (|iul^ iii |5rae(entia iinguU- fuas,ab ij;)fomet iibi iinpolitais ^xer-^ tebaiit occupationes. i?ereria qui- deni pfs^terMu^cami vadis ihcutii-^ bebat artefadis» Crerbiliohius autetii
Bouvetus , Antdnio dirigentcj
&udi<iflim,^ Fbilofophianl ih l^ar*
bricatn vertebaht linguam(cui tpn^ - jubente Mofiarcha addiicendae d&» baat^peram ) & ieic vei^ne Impe- ratori explicabant. Antonius verQ eidem Algebram interpretabatur» Afie^u ^ngulari nos omties Impe- rator compled^^tur , & inaudit^ familiaritate fuper tapctia Imperia- lis. fuhielli (quod nuUi Procerum ac Principum unquam conceiTum) ubebat iibi aifidere. I^ittebantur iiurein equi ex ipfo imperatorio e* t^uili, quibus noihi veberenturia 9Ulam* ^numeros alios favores tacetK
Verum parum Videbatur Impe- iratori , nobis in aula degentibus fefe beue Volum exbibere , ii tam in« gens beneficentia adcoeteros in Mii^ fionibus laborantes non pertinge* rec Idcirco proyincias ad meridif Qnalem plagam jacentes invifurus» quajfivit a Pereria , quinam efrent , h, quibus in locis, qua iibi iter faci- eudum.er.at» morarentur Sodi no- .
F . ftri.
•«
' ' Digitized by Google
ftru Quoties autem civitatem ali* quam , ubi Miflionarii irefidcrent ^ pertraniibatjad iiionim domicMium fobmittebac duos aul« miniftros , ut illos ad Majeftatem ftkaih dedu- cerent. Praefcntibus verO Miffio* laariis fumma benevolenti^ indiciai -& rummos clementisfc fu» prasila- bat tavorcs: idquenon tant^m cb- ram aul» fuae proceribus , fed etiant & vei maxime "cotam iiUus Vrovi^^ ciae,in quatuncerat,Ptoregc,^ pri«s matiis Mandarinis ; utneilli per*!* fpefta hacce Montrcha «rga Miffi* onarios beneveientia , contra i^ ibs aliquando ihfurgere auderenr. Quo* lahdiem ab Imperatorc honorifice benigneque dimilTos, unus Cic aul« miniftris admonebat , ut de omniJ» bus figillatim Pereriam cdocerent f. per litteras; - '
Haec autein p^ulo fufms in hod capitc relata , quaedatn fucrunt ve- luti praeludio ac difpofitioi.ies , nori fme Numinis confilio | ac provideta*
tia
Digitized by Google
f|i psLVZtx ad CathuHca? Fidei impe^'^ «rancUin libercatem/cuioccaiioneTnr pepehc Cevaquiedam periecutio^d& «jvia, m capite lequenti.^
CAPUT SeCUNDUMv
• . » ^
Horsibib'8 perfecutiotnProvinn
cia Ciiekimenii , exo/ra; swno 169U,
Edidum in. pubUcis valuis Maon darinorum non nemo affixerat»- l^uoDeiLegem faliam eiieacperver- i^am ajSeyerae. Quodcum dired^e- vergeret contraultimum Decretum,, j^erdinandi operaabknperatoreim- petratumiP^roiper Intorcetta,pra:-« cipuus pEoviiicia5 Ciiekiamenfis o- perarius>mapinata» iiuic^empeilati pro munere fuo lefe oppoiiiit ; gra-. viflime conquerens deimpaftaSan-» ^iiiimas Dei Legi calumnia,.& vio-. lato Imperatoris Decreto, prohiben- ^ te,ut m Lex Dei inter falfas ac pra-»
F 3 vas
t
vas numerarettir. Manaarinti5Com4 aiiHIuro per furorem ac vtfMiiaiiv errorem repucans , iibique non pa«i
rum metuens, adProregis prima-. riorumMagiilratuun], & Sineniiuni Literatorum opem ac prceildiunz confugit» Novi illi fcriba? & Plia- ri&ilubenti animoinCiiriftum ejus« que f^n&iilimam Legem conjuran- tes, ur novum Barabam prarfenti pe- riculo eximerent > condiium inie- runtrin quoidmaligneftatutumei^ utediftum Imperatoris decreto ad- verfansjfiibito de publicis valvisde-^ traheretur ; 6c in iilius loeum aliud, ftans pro decretis Imperatoriis. fed Catholicam Religionem proiub^nSjf affigeretiir. Fui^ autem tale,
„ Ego Cham hujusProvinciacPro-- 9t rex , Sc in Tribunalt-iiiquifitionis; „generalis in Curia MandarinuSy- „ hoc ediftum promulgo, ad fevere n prohibendum EuropaBis^neKaien-* yjdarium feftorum diftribuant; po- „ pulos perturbent & incitent ad-
♦ i,fufci'
Ift
j^eqjJa Impara^oTis Dccreta^ PMCft Mavic^DA Majeftatis ejuiS mandat^ ^eam 4e^ita v^neratio^e excqu^ ^^y^eo » qua? in i4 te^4ui?t , ut; „i^ominesperficiantur , invenio ad ^fc iCpum per)^c^n4l»tn , ^ obd- ;p nen4«tw .?c<^ro lajpeyii admini- ,,{^ration^m > nihii omnina efl^ ac-, i (iQininp^atiu^ lege ac 4p<^riTi na qamk owni ^vo. Literati^ „Sinen(es iequuntur. £a lex £dt\ :i,mUia« cQmpoiNjC» cojpCbrvac 4thH . ,^tani v^u^r^tioai^m^^g^pa^entes,^ „ propinquos ^ majores: ea juvat. ;»,a4.regen4Mm pcib^e^e tmpeirium»;
„ a4qooferyan44m populoiiiyn erga, ,,Imperacorem. ob«dientiam ac n.'. j^deqiA vi(;iffim Impecatoris,ainQ-. ^,rem erga fubdjtos fuos: Xota il». ,y la dqftrina tradit^ eil i magnis, j>,Magi^kris,Cbevenmo Confutiox ,,ejusqug prapcipya ratio efl; va^^QXr ^vanais juftitiae^ tegibus ac picH 9i^(is , ^ ad fuprsmuiB, pci:^«^i«
Digitized
*
onis ^fitgiutii attingiit , ficur 4oi, 9,&luQain cobIo, & iliunina in cer" „ris , ita abonini xvo confii^nce 9, curfe ^rogreditur* Dna; vcfo,
aUfc iedce , quae funt ik>Bziorum ^ „ pr» Litteratorum Lege funt vduti „ du« faculse 6c parvi ignes, ve* „ luti dtia? aliqu«ei foiTulde , qu« coa- „ tinere rion valent aquas. Quales- ,f igitur eruoe , & quam ignobiles^r „ qux ]mc nobis recenter ab exce'. ^ ris advehuntur?
|
1 |
y |
||
|
If |
toris Noitri fapientia , qui maxi-; „mi aeftimat Sinenfium Litterato*. Mrum doctrinam y & cu|us volush-t >i cas eil , uc libri noflri clailici ia
tofo Imperio ftudiofe evolyanturi- 9)ideoque ad Magiflracus lempei;-.
eos e vehit , quos maxime com- ; »,mendat Sinenfis acquifita dodri-. »,.na. Par eft autem , ut qui modo* », in hoc exiftunt Imperio hujus (an- . j,fti Imperatoris noftri doftrinap >».fe conform€Qc; Literaci, qui iibriS;
. . ■ «clar-
J,clafliciis evolvendis incumbuiiti „ tnereacores , opificcs , qui juxra ^ ftatum fuum pccupanfur , dura
aliquid pr«terea otii habent ,
revolvcre debent Imperaroris fcjc- ,,decim prxcepta , ad componen*' j, dos fubditorum mores divulgata/
quae fi clara percipiantur , pluri** ^ mum valent ^d acquirendam vir--
tutem : ignaros erudiunt ad per- »fe6Honem, in qoaradix eft obfer- „tionisLcgis Divina*.
)) Verum proh dolor ! Populum Mhujus provinciat Chekiamenfis ,
quam guberno . modo a pradi* „ (ftis longe alien? operarur. Con- ,» gregamur enim hominum coBfri5?, « & ad ampledendam Dei CceU ie-^ „ ftam inducuntur. Hujus Pra^di- „ catores a locis transmarinis, Tai* „ minga. farailia regnante , ad hoc „Imperium veneriant. Poftquam ,*autem Tartari obtinuerunt Impe*. „ rium , prodiit contra eos hoc Im-: ,j peratoris Decrerum ; Permittimus
„ riiqttia verq tim^mus ,ne in Pro4
„ vin(iis erigan^r mvds E^iclefia^ c^. $faliqui fubjiti noftri eam Lfgejfi fyfi/cipant , id fevere probibemus^ »f Hoc 4ecretuni 4^um fUit anno Iin« „ peratoris Kharnii o<9;aYO» Poftea >»ae eo^emargumentoTribuxiaiRi^' , tu^m libelium. obtuUt ;i a^ qupd „ tale fuit Imperatqris refcriptum y Si inter ifips finp Matbematiea
» riiti>0diluc(i^ntur ad ^ukm , & Ji' mjdcum Ferdinando comm,orentur\ Qui autem €am fiientjam non ca^- sfle^jt tadprfipri^s rcvertiiptur Ec- y clefias. Verum prater exercitia^ nvtrtmum fukusque Divini pro- i>pria R^ligionis ipfortm b^ud j&ff-» „ mittimus , ut quisquam in hac, ali-^ i9 isve Trovimiis fufcipiat R.eligio" ■
unemiftam : Sed etiantnu^
», volumusfuperiorem prohibitionem :
„ Qnp d quidemDecrenim prohibens.
Digitized by
lt%/egem Chriftuwam adhuc extaf(
p§(L aflTervaturin Rituivn Tribun^
i^At vero ?r©rper Intorcetta , ,,nelcio quQtempore e propria Ec-' ^deiia , qua? erat in Provincia K.U 9) amiienfi > ^ authoritate propria» ,,in hanc •Provinciam h^bitaturufi 9> venit , L.ibrum de lepteiS virtu, ^ tibus &. alios de Keligione Chri*' pftiana tra£lantes typis mandavit, „Pei fui imagines depingi curavit, »3 populum ad eascertis diebus ieitis ),adorandas inducit, certa itemje- junia pra?fcrbit' , diftribuit Kftleii- ti darium feftorum , ac denique po-> ^pulQrumgorda feducit i ita. ut in j;hac Metropoii Hamchei , * plus- ytquam miUehominum plebejoram^ „acrudium famili», violantes Im- ^peratoriaDecretajLegem Chrifti- )j anam fpfceperint, £am ob cau-
,i fam neceiTarium nobis vifum eft
«prae-
* Vulge Ktam Si. <
^prxletis ediftum promulgare , nt; »>oiTines , qui fub mi|a degunt pof. $, teftate,adian£lorum tramitem imr pellam ; eos vero>, qui fequuntur 9> Chri^bifinam f.cgem , prasmone- iif^m , ipfoslonge i re&o aberrar^,^ », 8c infiringere Imperatoris De- jltcreta; qui autem ea deii)c;eps noo,
»fueriai lecuti ievej:e. pumeiiT „do5.
,«Sane moveor eommiferatione.
„erga populum rudem. ,.quod ita. y feduftus fuerit adfequendam pror >v hibitam L^em« Idcirco ipe fu^. >j,tur» eiBendationis condono pra;-' ,> terira, ut deinceps ferventurDe- n creta Regia. Qupd^fi poO^mon^. „ dura aliqui iint>qui excagcati Le*. >>gem iHamrurfus fufceptam nori. »> deferanc , aut o£Eicii tai immemo* „ res denuo ampleftantur ; prsci- >, pio omnibiis mihi fubditis,Pr£Efe-' i> &is, ut ievere in eos continuo- >,quirant, meqtie fladm adraone-' » anr. Accufabo interim apud Im-'^
„pera/
S9
Jjperatferem Profperum Tntorcet- camS mandatorum Regfiorum vio* if latorem,quod plebem (eduxeric ad j,ad arapleaendam vetitam. Legem^ ^jUttecundtiaidnminis fui gravita- ^tem ple<3:atur. QoiCunque au- j, tem liabitant vicini vioIaronbu$ hujus edi&i , mfi tos detuierinr, ^^,'eadem-cum iltiS pcena pleilentur, ,, nec cuiquam Jioc fcelus condona^ „ bltur* Datura KJiamhii Impera^ ^ toris anoo ^o» Luns 7. intercalaris ^die i<5. '
Hoc Praetoris ediSum itacallide toncinnatura illico 1n Mefropoli Hamchei, & per tbtam Chekiamen- iem Provinciam promulgatum fuit* ^um vero Prorex ipfe 8c inferio- res l*rsefeai In Chrifti Ecclefiam <leisvire , ChriAianos vexare 9 eos Vinculis, verberibus , ^ bonorum cxfpoliationead veraeFidei abnega- flonem adigere > Evangelii Prieco- {lesliepe ad exameh vocare , eis- dem mitiitari exilium , Eccldias
clau-
MOx (ub initium & in progreP ^ jaih reiatse perr^cutionis troipcr liitorcettade pmnibus y qux agebantur,Thomam Pereriaih dili- jgenter edocebat,ut tanto maiq qiian- tocyus fubveniret* lloc ipib au- tem tempore In^perator extra mu* iros Sinehiis imperii ferarUin vena-- tiohi ihdulgebat > adeoc|ue ncceitte. fuit illius reditiim (ixpedare , ht hoii prxfetiti mbdo per&ciationi reme- oium quiererettir ,ied futuHs etianl bccafio ac radix pra^cideretiir , re- yocatione fcilicet Imperialiiihi De-^ bretorum , propagatidhem Catholi- fcae Fidei iriterdicehtfum ; qiiibus C^hekiameiliiii Piraetor ad ini^^an-. dos irabuhe Chi^ifti fideles aftutis* 1tm€ uius erat. tmperatori^m irt venahdo coxiutabaturJo^niiesFran-) ciicus Gerbillonius;, qui de laci*ym a- bili tccleiias CheKiamenfis ftrage cerdor ^dus Sc miferatibne com"* tebtus » peramentem hbftrae focie- ttttii li^irinjBipl^m Sofanum exoirabdtf
iit ad Chekiameniem. Proregeai icriberet comprimeretque ejusfa- rorern. Erat forte Prorex ifte unus ex ejus clientibus^eique pluribus.no' minibus obftrii^us: ideoque amicus PrincepsGerbilioniuhi bonoanimo eiTe jubens , totam iliam cem pe&ar tem literis fuis fedaturum promifit.j liaud (ane dubitans, quin Prorex in fui obfequium ab iniquo opere coo'
. tinuo abftineret. r Reduce Pekimi;rm ex venacio*^ sei Imperatore die 5. Noyembris anni i6pu nihil remedii Chekiami- cse perfecutioni adhibebatur am^ pUus: expedandum enim eratPro- regis refponfum ad literajS a Sofano ad ilium dacas > ne Principi Nobis f($mper amiciHlmi , aliqu«e juii<e of-. fenfionis (Dccaiio prjcbererun Cum yero mulram prsterfUixiilec teiar poriS}«ScProrex adrcpetitamPrinci-. pis epiftolam nihil oitmino relcri*. herec,Prseceria a Sofano veniam pe> tiit,ut liceret fibi afflictiiiimie Che-
. kiamenils Ej^chCix caufam ad Mo-
. '■ ■ nair-
> . . ■ ■ •' ■■
^ ' ' * • , . Digitized by Google
aanSianf defcire. Lubens^ann^ Sofanus', qui fe quoque a Prorrge'
• fprefum fuiffe fiegrefercbat: rnonuic tamenPereriam, ut ne Imperatori hotum facerot quod ipfe fuper hoa
: negotfo ad Proregem dedilTet lite- iras cammendatitias. Nam Irnpe- tator in hoc delicatiflimus ^ft , uf"^^ nullus Aulae Procerumaliorum cau- fis patrocinetur, ne !iac via aliquod
- detrimentum jtirtitia patiatim ^ • Ubi Pereria a Sofuno facultatem imperravit; reliquis Noftris Peki- menfibus confociatus, vulfiitrifti,
* 5c internura animi dolomn abunde,. prodente , nulam adiit Regiam die 11. Decembris , Divo Thoma: fndfa-; rum Apoftplo facra^ Introgreffus omnitim nomine ab Imperatore pe- flit, ut ad Regios pedes procidf ndi poreftas fiwerlibi imploraruris pa- trocinium ^dverfus Chekiarfienfis Provincia? Praetorem , fxviflimilm Chriftianse Religionisinfeftatorem;" Unusexaulse miniftris^ de Sinenfi Ecclelia optime meritus Chao Lao
. t G . Ve
( iidc eft bominus Chatis ) appeU latus > pro fua multorum annorum ^ condietudin^ , qua negotia noftra ; : tratflabarutfua, vel quali untis eflec ' , ex noftriSj hand Noftrorum poftu- ! l;itionem Imperatori aCcurate pro- \: i poruitk .iuiperator vero cuhirciret * ' Chaiim fidehflirnurn Nobis atque , / | amiciftirriiim fefl^e t piroptereaqu^ ^ hbentius corsm illo noilros quani * coram fe Idciituiros j v61uit ut ipfe totam t-fei feriem fibi refereridani *
cxciperer. - feidem igitut' aula; Magnati cxhi-
t)uit I^ereria exemplum edi<ftoruni Proregis , <Sc acJ^orurti ab inferiori- bus Pr-efeclis j qitod attuler^t ; <5c , | Noftroriirn omniura nomine in >, hiinc ferifum IdCutiis eft. Ex iiSj : „qLi^ tjffefd/cripti^ liqtiido Conftat ! j,Pr^tor<fm Chekiamenfem nuliain „ aliarh ob caiifatn ^ quam db vetc-
rem prohibiridiiem ChiriftianasLe- " >,gis in eandem f^eviflin^e debac- jjchari. Tanriim verd concepit jjfurdriSjtjt Prorpcrtim Ititorcettarrt
^'(quemlmperatoriaMajefias , durA ^ Auftrales Pro vincias inviferefv j,rummis honoribus atque benefi- »ciis CumuIaVit) (limma Cum igno- y,minia conetur exterminare ex lU^
lamet Provincia , iti' qua tantos a 'jiMonarcha honores atque favo^'s >,acceperat. Prarterea eodem odii ^aCturoris aftus ftimulo,facra Dei jjtempla fifco addicit> Chnfti fide-
les in vinculis detinet t atque ad 5, ejurandam fidem cotiftringit i j, imagines ran<fias , 6c Catholicor, j^riim Ijbrorum tabulas Comburit^. j„Cum vero nemihi non innotUd-. s,rit, nos ad Sinarum Imperium^ jjobfoiam Divnae Legis promul*^ i, gationem venifrej quid aliud ih*. ,»tendit Praetor ifte^ dum fan^itam, ),Chrifti Legem pcrfequitiir^qtiam j>ut pariter & hos perfequatur »Clareoftendens j quod quemad- 3, mbdum ex Provincia , quam gu- jvberiiat,Intordettam,fta hOs omtiijS >j e toto Imperio vellet expuUbsr. i> Quantum verO id ab Imperatoris
. , . . • G i voiun-
" " ^ ^iJ^ *" 100
volurfitate altehura fit fatiS itidc .„ Hquef j quod Imperatbria Majettas, „ fingulad admodum benevolentia> „amore, honoribns , atque beneu- ciis , non folum nos , qui in ejns («obfequiis detinemur in aula, fed „ etiam reliquos foCios noftros, qui „animarum faluti prdcufand» uni- , ce incumbunt,compIe<aarur,quos omnesProrex in exi^ium cblpgare. ,;pefoptat ( hic Pereria curr, fociis „in genua provolutus ica profenui**; „tur)SuppUdterigiturdeprecami«S|^
,,ut Imperatoria Majeftas , cujqj» araorem & protedionera , pln»- quam patris ac matris experti fu« ~;;:t!1iis , Innumeris ac maximis no- bis colfetis beneficiis hoc ampli- '] „ us addere dignetur j ut abrogata veteri prohibitione LegisDiyinac, j,eam non modo a praifenti (ed ,eti2m a futuris eximat perfecutio- „ nibus , cumuletque gaudium no* „ ftrum unohoc beneficio,qnod nO- : bis vifa ipfa erit antiquius,
• . . Non
• ' .•» k-gi». "•-•56 ' -»
.'SL r ' " - Digitizryi
' -^on minori verbornm vi, <Sc ani** ' fni aFe(B;uha£rcomnia AuIicusChauff * cxacle retuHr Imperarori , qui iHtco , voluit legere icripca a Pereria obla-^- ta, tit dp caufa rire cognofcerer. Ea' f J>erfpe^a, per eundem aalcs Magna- tem qua^livir ex noftris, veHet ne, l Ut praefenrem perfecutionem(quem- admodum aliam in Provincia Xan-" t-umica ah annis hinc duobus)pri'« ^vato mandato , quodin promptu crat , extingueret? an verl^^ia pi>-« Hica Tribnnalium cnm adverfariis Sine nfibus ( quos ipii etiam Tarfa|'j ' metucrent )congrcdi atKieret? No^ ftrorum aliqui judicabant via pri^"' vata, utpotetutiori , arqu^ breviori • coniulendum Chekiamenfis Eccle- - (»« Deedlitata'. AHivero cenfebant, via publica cau&m judicari opor-- tere J qiiamdiH enim Chriflianaf Legis prohibitio non abrog^iretur quotidie alias atque alias fibifolii--' cif u d ineis fore qnibus crebroMo- narchac importuni efle cogerentur. PriBvaiuit haec fententm apud Pere- 1 r , - i G 3 riam
' riam ( pra?erat jam tunc non Peki*
meniibus tantum,(ed omnibus apud '. } Sinas degentibus fociis ) & juxta \ lam rerponfum retulif omnium no-« . j
^'1 mine Imperatori» a quo benigne ex- , Jceptum& approbatum fuit.. TuncF/ r vero Pereria fubjunxit, fe(5c focios^ '
' • fuos probe fcire , quse futura eireP . Tribunalis Rituum ftntentia : Ve*' ' , rum in Sua^ Majeftatis proteAione, fpes fuas unice collocare. QuaEver- ba Imp^tor fubridendo excepit, . Tametfi fmgularis Monarchse
.' " crga noftros benevoientia felicem caufe exitum fponderet ; omnem tamen iolicitudinem adhibebat Pc-^t reria , ut ne in libello fupplici (cui accurate concionando , accerfita* Literatorum ^in^nfium ope , fla-' tim incubuit ) occafio daretur Ritu«»' 11 m Concilio , ea rurfiim proferen- di decreta Regia , quae contra Le- ' gem Chriftianam oiim prodierant. Id enim fi ageret, abfque dubio eis- ' i
. dem Decretis inftiturum, veterem-'
. que prohibitionem nova fententia •'
, w * ... ^ • > — . "...
rcno-
»l>enovaturum. Alius fimiliferlibel- ,.i.|us, juflu Patroni Noltri Chai,in aula fuit exararus a LireratorLun s peritillS mis. Degebar tiim tempo- ris Imperator in villa fuburbana,ad quam Noftridie zH pecerphrisuna' omnes fe contuierunt'', tle ejusvalie- tudine , atque Pripcipis Hafr^dis.^ qui pridie ex equo lapfus fuerjc/ ■ipercontaturi. Eo autem officio per-' 4bluto Pereria utrumque libellum privatim obfu!it Imperatori , ut de-' ^ernerer quisnam iilorum ad rem- prefentem. magis conducerer, poft- raodum publice ofFerendus. Libel-' lum utrumqiie iliico Imperator per-' legit, (Scapu4 veluti emaindiatu-- rus fervavir;" fe"hmen poftea meli-' us conlxderara , n^uti^um ad Divi* ' na? Legis liberratem obtinendam appofitum jadicavit. Igirur dic i. Januarii ineuntisanni ic^i adCoI' ' legium noftrum mifitMiniftrum fibi. chariffimum , nobis benigniffimum Parroniim Cbaum,cum alio (iipplt- p iibfillo, Imgua Tartariqa., <S<;ex- ■ G 4 cdknti
•■ V-'
Digft
cellenti ftylo exarato ; quem ipfes met Chaus coram omnibus Noftriff legit,
. . Noftri vero Irapcratori gratia» a^uri , in genua proftrati, novum»- infoiitum, atque inexpe<Jiatum com- mendabant ae agnofcebant benefi-' , cium. Tum Pereria omniura no- mine in ha?c per Ciiautn Monarchas^ referenda verba proruprt:
^y,}ara ingens efl: ImperatoriasMa-^'. „ jeltatis erga nos b«nevoIentia, ut ,> omnes ^pes noltras ar<jue cogita- , „tiones exfuperer: neque enim no*vS ,>ipli poteramus cxcogitare,,,muIt(y :
minusfperarefimilequidtantobe-' • ,>neficio > quodpluris ducimus,- j^quamlinos jam raortuos i:evocaf«- i » fet ad viram. Progrellus enim Ca- ; „.tholica2 Religionisnoftraj (utilra- ,
peratori perfpicuum eft ) oiimi o«,.;> ji mnino fe icifati praeponimus,(^iaif : vero nondum abfolutus erac ifte R-i:'^ bellus, tfum Chaus ad Paratium re* i tulir nerficiendum, ut dcinccpsMck; narcha^ publice ofFerretur. . .
■ Huc
I - * '
J . . Digitlzed by Goo^
•* Huc usque amnia cedebant a(S irotum , imo longe fuperabant o-p mnem eXpe^lationem. Ne tamerv immenlahcec gaudia triftiflimus oc-; cuparet Iu(9:us, P. Thomas Pereria ibciisnon tantum in aula commo-^ rantibuSjfed etiam per ProvinciaSr ft^arfis , 6i per eos coeteris Chrilli Fidelibus enixe commendabat . uc? precationi dc "reliquis exercitiiy. nunc maxime vacantes , ad propi- tiandum Deum fefe totos conver-»; tcrent » ejusque Divinam Clcmen-- tiam obfecrarent , ut bcne propen-? fum Imperatoris animum confir^ maret, comprimeretque occurfan-" teshumani generis hoftis impetns,- quibusingenticonatu negotium di-. fturbare nitebatur. Et vero non parum id noftros (blicitos tenuit , quod ab illa die i. Januarii fere sd fiinem ejusdem meniis , nullam de jam difto fupplici hbello Imperaror mentionem fecerit , nemincmque €XNoftris toto eo tempore ad pras-
ic^tiarn luain,uti folcbar, v^jfari juQ
jerit. Cumque nulla feaperiret via tUrgendi negotii , diu nodtuque an* Xii hirrebant Noftri , Dominum e- ^pixe orantes , ut quod coeperato- ^pus bonum ipfe periiceret* Adfui^' gutem propirfus Deus: : nam Impe- ''rator tandem ^ i Pereriam acciri' juffit; ac remoris arbitris omnibusi^ ( quod nunqiiam ahas fairtum )pro- lixura cum eo habuit colloquium: .& licet ftricliflimnrn illi injunxerit filentium j tamen hoc ipfum fuf-* ^ciens erat indioium , ut reliqui fo^ cii foUcitudinem^anxietateaique de^* ponerent.
Abfolverat Pereria pulcherri-' mura artefadum , quod Imperator' antea illi perficiendum tradiderat, <Sc ' itatim poft colloquium Monarchas transmifit per AulicumChaum.Ar- rilif Monar^hce operis artificium,& * ex latore . quid Thomas Pereria dixifTer, qusefivitiLacor nobis fem- . per benefacere cupiens , repofuit, * dixiffe Pereriam , maximo fxbi fu-* turum faiatio , fi hoc exile artis q-^ ^ ^ . . : . pus
pns ujse ^lageftati gr^mrn ^bcidereR *'-t qua ^xp^ftaret grariam long^ ^Tnaximam , hempe Divina? Legi^ »Libertatem, Subrifit adhxc Irfpev . raror ; & paulo poll per eundemf au!a& Magnatem , fupplicem libel- ] lum fubmifit propechem publice ot^ ' ferendum, Ut vero hoc benefici* um undequaciue eflet abfoluhim,; iin^ulare fimui conceiTit privilegi-' um , ut fciiicet Libellus ille libi? absque alterius interventu per Tho-* niam Pereriam , & Antonium Tho-' mam TribunalisMarhematica^Pr^-* fides porrigereturtIlhenim,quiTri- bunali cuipiam prjefunr excvom-'" munijure, non nifi de rebus ad ip-' fum Tribunal pertinentibus,fuppli-. • cem Libellum in publico Tribuna- lium concurfu Imperatori publice,* coram de more tradere pofiiinc, Cum autem Mandarini fupremQ^ " rum etiam Tribunalium , aliquod iibi peculiare negotium hi*bent , qciod ad fuum Tribunal non fpe- cttt , ROn per fe ipli Libellum fup"' «• pliccm
; \ fnifitadftituuni Tribunsl > ad quoj V «fufa pertinebat , ut fuper eafuam / diceret femeiTitiam.
CAPUT QUARTUM.
' Libellus fiipplc^^ro libcifale
tA»%^l^ ;Cbriftian2B Reli^otiis , Imperarorf * i ' in puBlica Tribiinalium corona H' QblatuSj&fententiafupfir eo
v aRituUm Triburiati
prbkjta.
i.
Suppiicis libelii fenfus ta- H
^ lis fiiif.
'> iCj Osfubditi Tui Thomas1P>erCf ^
• ria , & Antonius Thomas jjTribunaKs Mathematici Prjefides'/- l . ,>reyerentferlmperatoriieMajeftatis^^ ' . VTuas perfpicacitarem fiifpicimus s, ' fupplices propotiimus rerum- ,>iioftrarum principium ac finerti I .3,^t' dar6 Majeftatis Tu:£ 6culis • ? ^ ^fubjiciantur.' -" ^ ^ f'. „Labentis anni Luna riova fuB-?
„tiitiisTuus ProfperTntorcetfa, ia'- ^EccIefia Metroi^oUs Hamcheu re-<'
r . „iideas.
■ri'
■5,J>eratoribiis in eo major,quod eti^ni . 5,eos, qiiifdiram proiicentur K.j^- ^ gionem in fudlmperio vivei*e per- • miftat, «5c abinjuriis tueartir. Lon- jff ge autem ppciori jure , quando
Majeftas Tua Auftrales Provin- .i,cias invifit, qubties obvios habuit '[ it Eurdpaos rocios noftros , fumma \ 3,cum benevolenria eos eJccepit „ permifitcjue ( uti i^ianifeftum o- *
mnibus Fuit. ) ut illis iri locis, in ^ j, qilibuS degebant , tranqiiille mo- . j,rarenturi -
j . Onbigitur tam aui*6 ac fevo j, corde audet nnnc Chekiamenfitf j, Prserbir in nos > tamquam perver- nfas.do^rinae aurhores infurgere.? :
^Uf autem priora pofterioribus j, confoirmia repetamus , olitri fub- '
ditus Ti us Joannes Adamus „Schali, cum db Impeiratore Xun^ ty chio Parente Tuo Sumtr.se bene- ,, volehtia? > ilrigulare prorfus ac- i, cepiflet beneficiutn , herVos o* J j, mrifes ihteridit in ejrarniriaridii' ' jiatque Gdri-iffehdifi veteris Aftro-
{ittomue ( qua uti haud porentit) er- «roribus; eamque tam accurace rc* „ fortilianrit , ^ ccelo perfe^e C(m*. ^groeret , Sc ipfe accepcis ab Impe-^ „rarore bene&ciis npn iogratuiB- f /iefe exhtberet. Nec ejus in ^ei^ i> tein venire poterat iibi culpae^ p vertendum debitum , quod pr«'. .
ftabat, obfequiuiti. ' Id ipfum Oh- *j men poftmodum ezpertus,quaa»- ^ do Yamquamfienus 5c ejus con-; ,'>fbederdtL, iTierita in dcjida, re^- I» in falfa ac errata detorrecutie. . ACt
Majeftas Tua hajc^ orania poftea
dare perTptd^ns , juiiif Princlpi» j^ bufs ac Prifflonbus iUrpis R^iasv Y ^lraBfidibus, fupremorum concilip- »',rum & inlpeirii cenroribus , ut jscoado rite coecu iinguia revoca*- jirent ad examen, in quo vericas
& ^iitas perfpicue patueruiir..- i^^Qlupniam vero Joannes Adrimua- „ jam e vivis excelTerat , Majeftas ^ Tua , Ferdinandum Vee6teftum ^(quem quaeri julTerat^AftronomiaB
pra,fcjcit , tSc iiouoris titulo conde- - • ■ V •■ !, opravir,
»
» •
, , , ' ' Digitized by Go
-^, coravit. Q!]pd quidem benefidiim r^, reliqua fuperavit ornnia, ? „ Bcneticiis autem ram eximiis „ cumulati , haud poreramus quid- ,,quid lcienri2einIs[obis erar, ad uri- tiliratem publicam non exerere, 5c ,5, inchoaras lucubrationes noftras ad ult;iipum complementum non --,deducere: Itaque intra PahmiHn '„icriprimus de quibusvis fcienriis r„a Nobis in piirppa comparatis j, plura volumina; nempe dt? Aftro- - nomia, Arithmetica , Mufic 1, Phi- e^,-lofophia, 4 fimilibus, in quibus . j, concinnandis per annos viginti & amphus defudavinuis,& etiam- :*,nura |inem imponere non porui- „ mus. Cum aurem Majeftas Tua ^^» haecomnia habear perfpefta non /,,eil opus ilUs referendis ad naw- 5,feam inlillere.
„ Quod fi vero falHe dO(ftrina? ii»» profelfores fumus , quibus diffi- dendum effet ; qui fieri poiFer, ut j^,'a prinio Imperatoris Xunchii an- no iuin fuerint decelTorcs^ndftri
■ J ■ . , , , j v . J ^ i •,111.
H .• obelhca
;5
.4» ' ♦
• t
Digi
bellica inftriimenta jnxta MatM- ,. feosnormasefFormare?Philippu« „Grimaldus per mare ad MofcoS ,s trajicere , & epiftolam Tribuna-. ,', li5 Militia Imperatoriofigillo mu- ,. nitam ad illos deferre ? ThotnaS ^ Pereria & Francifiis Gerbilloniu5> „ honorifico titulo decorati , bis ad „ eosdem Mofcos terreftri via con- „ tendere ? funt tamen qui hjfeC qUQ- ,, que , non ut prseftita Majeftati
Tua; obfequia , fed uc nobis pe- „cuUaria commoda , vcl aliis il- „ latas injurias intueantun Sane
qui refte & fideliter agif , ndn eft
ccnfura dignuS , fed ab omnibujJ „ approbari debet : qui vero infide- „ liter & cum pravo animo opera- ' tur Sc quae fua funt tantum quat-
rit, is ab omnibus, utpote irnpre- „bu«,quique a redo deviat^ rtierito
reprobanduseft. • « »
„Deceflores ac focii noftri a ,>3onginquis regionibus , permil- • ^,le maris pericula ac innumeroS „laboret vcnerunt, noBUtfamam
• ,>fibi
• 115
j^Ctfai aitt divitias acquirerent » M
9,uc re^lam dodrinam iii (juibusli- «bec ad difpolitis locis edocerent: ',, Sinas aucem ingreiil Imf>eratorise ^»Miijei^iCis lienevolentiam nierue" j^nint Ec vero ImperarQr Xunchius ^MajellatisTuce i^^rens , anno X. .^ imperiifuijoanni At^snio Mathe- j(,feos Pricfedlnram , achonorisin- y rigoia cootulit : anno autem XIV»
^,lotum Ecclefia? conftruendae do- „navit , & ad fores Templi extru- '^dijinfcuiptam marmori hojnoriii- j^ca.m infcriptionem erexit» . Ad ,,haccTua Majeftas anno 17. Im-r ^,periifui,prxter dfgnitatem AiTef». ^,ioris in. fupremo Operum Tribii- nali ( quam Ferdinan(Jo Verbie- fto Q0Vk!t]d!&^2$,) eidem e vivis fub- j^latQ 9 altiorern.€l.ignicatis gradum ^conferre digriata eft ; juflirqua Rituum Concilio. > utad rnortiii ,,fe,pulcrum .l^ngqlares.ilU hpnores ^,exhiberent , quae omnia conftaric 1, ex ejusdefn Tribunalis codicibu^ 'f,ubi anngtata fervantur* ^ Pr^tc^
H ji • «^rea
1
J,rea nobis pracepit M^eflas Tua,
jjiit Tartaricam lingiiam, nobis fa- i, cilem diicereinus ; quo libros poP 'ji femus interprerari facilius. In in- y teriori 3Utem Palatii loco julTu „ Tu* -Majeltatis 5 mii&s in Mofco^
viam &. alio lireras vertiraus» eam „ felicitatem cOnfecuti , iit fine ulla
prorfus dubitacione nobis crede^ •„ res , iSc ut probatas fidei homini- "„ bus utereris: quainvis enimadve-
nas iimus, nuUaiii perfonarum aut
nationum diftindionem facis.ne* '„que ad diverfitatem Regnorurtk
arque locorum , fed ad folam pro^
bitatem atque fidelitatem atten- ^,, disjur cujuslibetoperaUtaris. Quafe ,» cum itafint, qua ratione«deri;po>^'^ „ tell:, ut Profper Intprcttta, ab ad- '„ verfariis exagitatus, locum ubi de^ „ gere polfitin hoc Im^^erionon hat- ijDeat ? Propterea etiara fi maxime „ velir , non pat«ft noii coiitinuaS >, proFunde.r€ lacrymas, .cum acer- ■ biflimo doloris fenfu,milerrimam
fdrfeipJlitffn deplorani?! ' s * „Igitur
1^7
„ Igitiir nos rtibdtit Tiii , foli & i,qrphan%, cum neque unum qut*
dem habeamus hominem.cni cre- j^derc & cujus niti authoritate '»,poirimu&, 4d Tuam ipiam Maje- „ ftarem confugimus (uppiiciterque
imploramus perfpicaciifiinana &r* »pientiam Tuam , qua noftram
noflrcEque Legis caufam e^cpen-' ,f das » eamque decerni ex acquo 8c *^ jufto jubeas. Eam ob rem hunc j^ fupplicem libellum fcripfinuis, 5c jiofierimus Majeftati Tujb , tuara ^cum tiraore ac tremore fententiam
expe^lantes. Khamhii anno-^cr; „ Lunap IX* die 16.
Supplcx hic libeUus magnam- habebat elegantiam 5c vim in lin- gua Sc Sinenii & Ta^carica** Sane ipii Mandarini & Litterati Smen- fes , dum eum legerent , admira- bundiliasrebant , cum ob energi- am ac efficatiam ^ tum propter li- 'berratem , qua ita adducebantur obfequia& merita, favores&gra- di£, Ut a^quicas cau(^ , uc neceffi-
H i ■ ■ ■ ' •■ • m
Ilf
tas etitm graeificaiidf ijDp»tiret% adepqiie beiie&cium leb^ratisLegi^ " piyin«,non ex fa vore tantum ,fed • iexjuftiria, vei faltf m citiilo grati a^ lumi concedend^m videretur. Quoi quidem ftylo Curia adverfabaotur t 4^ procui onuii dubio Noftri, tan^ quam inexpiabiliscriminisrei,illi- co fuiffent accu(ati a Cenforibus (qjA de more invigilant, ne t|uid boncrii Imperii leges , vel goofuetudine&a- gatur) nifi &. ip{l. libi perfuafum ba- ^renc Noftros de expreHlo Impcra- toris conrenfu.iibellum ejusmodi o^ ferre. Imperator vero idcirco hanC libelli fentemiam eSh voluerac , nt pateret omnibus , fe in retraAanda Legis Chriftianas prohibitione re£le agere » Sn idlifiari Parencem fuum^> qui non can(uni iUius Religionis propagationem permiferat , fed . etiamiiUus Prsecones ftngularibus ■foveret favoribus beneiiciisque.» in L.egis Chriftianse honorem ce« dentibus , eamque yelut cacice api^ ^.probatuibus. .
Digilized by Google
119 '
Obt^bat tsmen Imperator , eratr ^uenobis&caulie noftrs admodum ^onveniens , ut Mandtrini Tribu- n^isRijEmiip npncoadi, fed fpont* ift i4 , qiiod juftum,el-at , conrenri* r^nr. Ea propter nitebaturPercri» cbrum animos demereri , qua oble- guiis qua ratjonibus ? quibus caufac pftitiam fuadeW. ' SinguU iilw» * excipiebant comiter , 6c quod opta-
fu&agiWi ♦ fpondebant. Aft quando ad profercndam fententiam yentUra fuif , promiffis minime fte- terunt , ut in ea videre licet; foit e- nim bujusmodi.
; „ In Tribunali Rifuum Manda- ^rinus Lyqo ,diAus exibuit fuppli- „ cis libelli exemplum , quem Pr«- fes Mathematicae Tbomas Pereria» „ ejusque fociusMajeftati Tuar , cir- „ ca rerum fuarum principium aa „ finem obtulcruntKhamhi anno 50- ^Lun£Ei*.diei<J. Die aurem iS. C- ,Jusdem Lun« prodiit Majeftatis „ Tu» mandatum , uc fuper eodem V neeotio inftitueremus confultati-
- * H 4 - ,
Digitizf
„onem noflram , <5c (entenriam „ pro^eremus^ Majeftati Tux obi»* „tennperaote$ , tunc revercnter iJ^ ;,.lud mandatum , & poilea 19- ejul- ^ydem Lutias libeHi eir^mpIUM inf 9,hocuoilro mcimm T^ibiuuili a&- ^cepimus» . '
Res^aotern y^.de qti^ nol^ de4 ^liberandum e0;' ita fe habet : y,Thomas Perena^^ t^nthonmf
^ ^lum SuppUcem Maj,ejiatt Tu^ offe\ • 'y,r^nt rejh-efites , quod fuhdituk ^^ tuusTrojper Iwtoreett» >qiif bahi^. y,tatri» Ecelejia urhis Hanifbe/t, bo' y,miw}7i huc mijirit ^ qui mmtiaret yJBits Srovincia. Preregetn fuber^ f^corjim PrsJeMis,, templa Qhrijii^ „ anor.um dejiruere , lihrorum tahte" „las effrmgere,eofque fubtitulo fat^ jyfaMxiigioms foras^expeliereajunt : yfe hic degere. folos ^ orphanof , tynec audere eum iifiigenis' congreM
^yud iajuriam repeUendam : rcgat:e , ^iproinde Majeftat^m Tuam , ut exi"
Digitized t)y
:^Jf mtHo pravo ac pnvat$ animif^',
^fe&u dnck Et ceetera. Nos ta- . ;, buUiriuBa noitrnm fcrutantes. inr «Venimus , quod Kamhii anno 8^ „PrincipesMagna£es,& fiipreino- „rum Tribunaiium Maiidarini,co- „ a<fto coetu & inftif uta confultation^ , ,,]uAK2xmt: Legm Cbrifoanam . yybil mali cgnt/nere neq^e fedittQnes ^yfxcitare ; Prohikendum tamen il^^ 3y lam ftf^entibus , c&tus populi coft-. yygrejrare.ylibros ^srea niimis mata ^ydfjtribuere , ita ut folis Europais . iyDeum fuum venerari liceret : F4 j „ ccetera qu£ in iUo. coufulto conti-; ■ fynentur, ^id quod Adajeffas Tua . „ dedit refcriptum ejusnwdi : Qjwd „ attinet ad Chriftianam Religonent \ „ ( excepto quidem Ferdinanao
reliquis , quieam Jicut prius .tpjtmet i,exerceant licet ) . quoniam vereTh
dum eft , ne in hac caeterisque Tror ' .' fyVineiis denuo firte extruanmK ♦ y^templa ^ fufcipiatur ijfa Religio,
mando rurfus expediri diplomata ♦ * ' *y^ttibus id Jevere interdi^atur , coer , ■:
* * ' -
^ ' * - ' Digitized by Google
us.
'f^firaver9, qu^ cenfuiftis 9mnm ^ ij^approi» .rata-iuiio^ QuodJiia-' ^jeftatis Tu£ Deeretum ey^Sai, lisrre- verenter jervaiur in hqcnojlro Rt- fjtmm Tribun^*
' „ Rurfunurevol veotes rabularium jinoftrum, invenimus Ferdinandi
Yerbiei^i M^rhemaciciB Frasfidis. ■^aufti Tiriilo AireiIl)riS,ini"upreino „ o^wum Tribunali , fupplicem li-
ibeiium,qui iraJhLsbec. No^ fukditi ' j, Majeftatis Tu£, qui legem Deipro' . fttemur , objecramus , ut ileligio y,Cbrifiiana\ qutm odfmdHm Kham' »} «««f i. . ante. ejus jfalfa^ sccu- yfationem permittaiur itci, ui ^uili'
hetpro ifhittt fu$ pojpt Jine „ ilimento eam fi^cipere.ad evitauda ^ypcrverfa cantra iilam iticieria at' „ que caktmftius : £t c«etej^/<|U« in », libelio illo continentur- ^uper >, quo operum Tribunal , una cum „ hoc Rirmim Tribunali e4ideruiit >,confultara hujusmodi Kbamhff ofino S. Lndovicus Bu^lius, Qabriel 'n'AkfedlaHiHs^i^<Fetmietpfdus. Ver-
h . ' . ^ * ■ i Jeieftus
» ■ - . I
^eftus UisUum fufflicm tMt^ .^rant, fuper qm Priiuiffttm , Adm ^y gnatum ^upremorum Maiid(h, i, rinorum comitia ftatuenitn: cwtus ^tTopuli in Fa7m perp§fuo' fuifpt „pr^bibitos ; eamqme «k ktiffitm \Jigionis Cbrifiiana profejftirilms 9, quoque iHterdfcendnm d songre* y,gandis c^etikus > diftribuendis ^reis
numismatis^ <^ C£teris ficut antect \^ folisque Unrtip^s iiMgendim-, ut j, Deum fm-k venerarentur* Quant '»Jententiam Majeftas fua , fuo quo*
que Decreto cofifirmavena. Qu9 "„ ci^ca judicamus non ejfe rmfuscioih' jifultandi locum fuper caujayinU*
bello ferdinandi VerbidfH tout^ia, ',^ Ad boc autem tnm bujus tum opctr
rum Tribunalis judicium Tua Mar ^jeflasrefcrtpfit fequentia : Vejirie ,.fententi£fuvfcribo., Quodfi vef^
in Mandarinonm catalogis,fa fa^ '^y i^ feditiofas fcfi ds recenfentibHs \ yy l.ex Cbriftrana reperiatur , quafi
ipfa talis etiam foret, jubeo , ut eif ^ytUis exp^gattir. '^od qmdefn '■ . ■ . iyMaje»
Digilizea
U4»
'i,Mi$j4sftMfi Hke refcripftmiH Pi^ .
*, 'binciam Cbekioifi ^ cosuras mlC"
„ Igiturquodrpedat adcaufini vprspienc^t de qua deliberamus ^ ^cenfemus cpnfervandam elle Ec- jkdeiiam , quxeftin urbe Hamcheu-
reiiquas , ica t^men uc (oli £u> ,,rop:Ei venerationem 5c cultuni ^Deo Tuo exhibere poiiinr. Reve^ .j, rencer expeilamus Majeitatis „Tii£t refcriptum , ut expediatur ,)diplomia ad Chekiamen iem Pro^ ,»regeni > exquo inteliigac, quid libi „ agendum fit , 5c excutioni man- dec. Dacum Kamhi anno 9u Lu- die 2o. hoc eli ^no D.omini ,,i<>p2.Martii die7.
Tamecfi (ecundiorem No^ri ■aRituuni Tribunali fperarenc fen- tentiam; prsecipuam tamen (pem in Imperacore unice coilocacam habe- banc^, idepque certo certius libi perfuadebant fupradiftum Confultii :aMonarcha reprobandum , ice-
;ra(;o ..cogendum Conciiium > uc •< ■ iaovain
t
* t
' wovam inftititeret deiibcratioriffm. 'Vcrum infperatus ruinor ad nos pervenit j videlicet .|cpperarorera Jam relatam fentenfiam ulla mucatione confirmafle. Nemo no* %um huic rumori fidem habuit, i^uo ufque atirhenticiim prddiit xempium ab Imperatore fubfcri- ■ptum. Tnmvero PraEfes Concilii ^itQum^ad l>ereriam mifir , qui fiio nomine congracularetur » quod cau«- • J fa noftra feliciter eflet perada , tem- T3lis oitinibus ab everfione vindica- . tis, prius nec incerrogato neque , audito Prorege , qui partem age- >bat. Qiiae«|uidem gratutatio poft. iteratam Divinae Legis prohibiti- onem,veIfi£la , yeifaltem impor- ' tunababftaelb.
• : CAPUT QUIISITUM.
• Ccetcra,qu2e libeitatem Chn-i
. ii:.i2nie K.eligionisin Sinarum • Iinperio praeceflerupr. ■ ' »
, • • f ■ .. • * . ■ •:■
' , .. ■ r :■ V •> •, . . - • . ■
, . . .V . : Pleri-"
» . ■ :■ " • - ■ . ■
* Digitized by Google
' T>Lerk|«e e noftris jam derpei?*?
banc ornoino de cooJ(^q})enda . liberrare Legis Divinae cujus pro?
- hibiCiQnes denuo coniirmabanrur *er ipfummer Infjperiitorem, in quQ ipes fuas. praecipue vel unijce co)lo- cftveraitf. ' £os caroen - > Tk>nii^ •l^iererid pro ea , quam 4e Imp^r^cor ris animo habebar , longa expert- «ncia y in fyem erigejre oicfitbacur*» «ITev^rans, fieri non poli^ > ut .tan- -tus ac taiis Monarcha , ramque jal^ 4blurus DoiiiioujS , Viei ^cedere Trir 'Imnalibus., vel cant^ Cpe nobi^ d^f g IMnroque anrdoed.ente apparatuno- i ;bis impoiiere yeliet. Ef . vero mox fequenti die qua; entf lo, Mi*aM,.nor v» c(Epit rpesaffuIgerei namlmpe- • rator conrra Colaos irrat^us > eorujqi . Tribunal claudi juflit : ejusdem THbunalis iWfes vdutt i^eus a4 Regias litnen aliquod dies ilecit > ab > >
s . officii fui exerctcio fufpenfus. EjiJS filius iisdem <iiebus jitlTu Impera* ^ , toris inP^latio verberibus, &. cola- - phis percuiriis cft»
Gola*
' , Digitized by'Google
IMft''
- Colaorum Xnbuiial icteniv^
Atque fupremum Concilium , qixxi om&«5 iibelii iuppliees > deli* ' beracioQ^Sy^ jLenteQti^ ccet^rprujgt
. Tribunalium , illcrumjCnam) quic k quibusdam^ Aipremftr. dppeUancttiTt tiltimo xQCpio^^a^ ^^Ue cpiilulc^nr da tnittuatur. fiujus fuprcmiCott* . , cilii E^»etidi » qui primus eft in ka« perio.Miniii^r, iiguiiicaverar Imp^* rator , optare fe , ut tum Rituum , tum prKcipuc ipfummet Coiaorum
. Tribunai noi^as Cau^ faveren^ Cum autem iupremum hoc Con- . ciiittm,.rup^ius issmoracam Tr^*
. bunalis Rituum feotcuciam , Divl^
. tat Legis libertati adverfantem* , < tiOD approharsc mOjdo, ied^ia^i (uc quidam pobis retulcrunt ) ^ig- , graveret plurimum ; idcirco Imp«- ^ fator Coiaos » Sc pra^ci|>u€ -iiiorum
Pra?lideni pr^edida animadvarfioiie ■ dignos ceniuit.
iDtenm amiciflimus noil^r , Chaus Iniperat^ori ad commUJf rati* " • vOnem depinxerat moeftiffimos No^ '
Itrofum/
* ' : * Digitized by Google
jborum vvAtus , Sl affli^lifiunos a* nimos , ex recenter confirraata tholie^BFideiprohibitione. Etlm- peracor > uc knirec noitrum dolo- Tem ,per enndem aula? Magnateca fbdrio fios animo eile jubebat, & pa- 'tiedcer dolorem noiirum coiiibece •^Uquantulum.' Quibusdam tamea '€x noftris minime id fufficiebtt tefnperandae lan&it^ : perruaiutn 'enim habebanc auUca tantum & of- ^^cioia verba elSe^ Meftiffima» iti- fuper ej£ Provincia Oiekiam liceras { pedecutionis incrementa nunci- antes) id lemporis aocipiebat.Pefe- ria, qui adlaborabac itudioiiilinie, ♦noflros ab infolita animi confterna- ■ f iOne , Cbriitianos vera k perie- cucione Cxyi^waa quancocjus libe- '.-yare.- •
Opporcuna tiuic incepto (eie ilii 'H}bcuiic occaiio die Marcii« iuqua decrevit Monarcha P. Ifidorum 'Xtiduiii Mac^o , quo appnlepac, Pe- ••kimum aceerfere , atque unuiwe *3PeJcim,enfibus ibciis » quem Pereiaa
' . f . elige-
-^igem, cum •honorfs pompa illirc 4nitrere ad illum deducenduro.. 3-lunc Imperatoris animum Aulicus "Chausyut hahebar in man<!a*is , Pcr ^erise nomm fecir , qui h-mc opti- jnam nfiif^us occafionen /urgendas -celerandasque Libertati^ Ghriftiana? LegiSj^idem -Chao d^dir ejUi.modi jrelponftim Imperatori referendum. . > „ Sin^ularia enimverolmperato- ^'ria Majeftas nobis immeritis con- ^ fert beneficia, quod Si focium no- ^ ftrum .Hidorum in aulam accerie- v»"e,<Sc alterum ad illum deducen- .^dum legare dignarur. <Propferea "'^omnes ad pedes Majcftatis iuac
pro voluthei , quas poftunius ^ra- ,,tias, agitnus. Verura fiippliciter
deprecamur , utfua Majeftas per- >,pendere non dedignetur , sn no- ,,ftrorum aliquis tam Iu<f^:uofb tem-
pore Macaum trajicere poffit cum „fingulariRegii Jnternuncii hono-
„Quomodo audebit tanto cum „apparat« ac pompa tot pertranfi* texe loca.in quibus Ecclefias habe-
i^hius , quando iWx h^u triftiflirrid j,moereht i&nollriin illis refiden* jjtes focii acerbo confumuntui" do* „Iore , 6c graviflima aifliftidn^ . „ pene intefeunt ? Qua etiarti \, front^ j 6c MdndarinOrum obfe^fi j quia , «Sc applaufus populi exci* j,per6 pDterit ^ qUando una fiiiiul i,perdpei*6 togetur Chriftiano» rum gemituS , opprobria , & cala- mitates , eorUmque fu^cutrete ca- „ I^mitati hon poterit. Ad hiC,qudl' „ahimo ahtfe tot EurO|52BOS Maca- i, enfes clVes cortipafebit, iis lodum i artfarhque fufpicandi [Drabehfi,nos j,in hat Aula longe aliter StqUe iii i,Europa Vivere, nempc iioftroip* V»forum horiori j quam Chriftiana^ ijFidei propagatiohi , inipenfius 5'C0nfli!ehfes Proihde fi noftrum 5, qu!spiam hoctempore Ittiperatd* jjria; Majeftatis ageret Intei^nUnci- >iurr\ ipfe hohor illi cedere|: in in- .,,f*amiam,applaufus in opprobrium, },ob(equia in tormenta, feftiVas ac- a,damationes in continuas lacri- v/* • . " ' ,,nia$«
f»'r, . « ' ' Digitizedtoy Googlc
',,mas. Quod fi ad coetera benefi- j.cia hoc nobis Majeftas Regia ad- „deredignetur , ut nemo ex noftris l^,Macaum legetur, mox per epi- „ftolamlfidorum huc evocabo. Ille . 5,pro vehemCnfi defi.derio , quo uni- 5,ce prxpptat Tuac Majeftatis ob- „fequiis fe impendere , confeftim „iter arripiet , celeriterque ad caulampcrueniet , multo cum ma- /^,jori l^titia atque alacritate fine ij^apparatu publico iterfaciens,quara •^^jliillud fummo cum fplendore per- 5,ageret,
Ex his omnibus a Chao fi.deli- ter delatis , cognovit Monarcha do- lorem noftrum eflfe acerbifiimum: quem ne augeret nullum ex No- ►liris Macaum legare 8i Ifidorum une exreriori pompa venire per- inifit ; ut in gaudium converteret (jDivina^Legis libertaitem , quam ci- ■ tiflime concedere decre vit. Eadem 'enim die ( erat 15- Martii) quarlla' - refponfio ad Imperatorem delata 1 eft, ad fe accerfiri julTit Golaorum " :.. . M - • Pr»'
^rsfidetft", qtii ad eam urque die
fuerar abojbeundo munerefiio pr hihkus , ac remotis arbitris expo* fuitjquantam ipfe cum Affeffbris* bus committeret injuftitiam , dunl". obfirniato animo Chriftianas Legij|^ ^ prohibirionibus inTiftebat.
„Ita he( inquit ) frui gkUdemui ',>omnibbs virorum Europ«e5ruii\ „obfeqiiiis,qua? haftenus ImptlrifcJ ' „ noftro prsftiterunt ; illorum vera. ' j, Rehgionem, bb quam folam pro%. . ,,pagandam hu6 tam longe vene- i „runt , obftinate prohibemuSj cUii\, .i,nihil fit quod coiitraeam , aut c-Ji' * „jus Prtedicatores jiifte afferre pol^: fimus. Hac Imperatoris verba^J altiori voce prolata, ab aulie Mi-* fiiftrts percepta fuere. Qiiorum . UnusfetiamPereriam poftmodum ea rerulit , ab ipfomet Monarchai;- ( qliod ^el-ifimilius eft ) M hvih^ dos Noftropam maeftifltraps ani- mos fubmifliiSi t^Iura alia pra- Jixo fane alloqiiio ad Pr^fidem di- 5cif. fapfenriftirnus Princeps , ur.» • . **■ ' ' > . quifa-»
q\iitat«m oftenderer eorum , quae proxime in favorem Divinse Legis fiiprema poteftate agere raeditaba-.; tun Poftliaec ( recurrebar dies jo* " Lunaei. anni Khamliiiji.quaj erati?, Martii ejusdem annii^pi ) manda- tum expedivit ad Cofaorum & ad Rituum Tribunal ; quo jubebac ut^^ ientcntia prius lara die7 Martii e- ; jusdem combui^eretur. Abfque mo-;^ rf^ Mandarum Regium exi?cutioni dederunt Confiliari , vehementei»'* tamen ftupentes ad exemplum nunquam in Sinis auditum , quqct* %irentia Tribunalis , per ip(urri- met Imperatorerri confirmata 8c publicari permifTd , exurercur. V* Biduo poft^nimirum w. Martii * qui dies gloriofo Sinenfis Miflionis Patrono , D,. Jofepho facer eil , ad fe ' Monarcha Principem Sofanum ac- eiri julfit , quem fciebat $ multis annis nobis amiciflimum , & re- rum noftrarum maximc confciura, ' atque aptiflimum ad conftringetV' ; da Tribunalia . qt ad votum Ma-^'^
jeftatisluspro. m^<^^^ Fidei fenrentram ferreht ; Hic wiwt^ Princeps prseter fumtiiain 9 qua e« - minet , . authorltafem , aideo effi^^ cad prarpolleiir eiocjtientia , Ht ef^
contradicere audedl nenio. Vix^ ^ Imperator , quid in cauia noflrl £en decernique l^ellet apertiie^^ ratjcum iile in Npftrorum & Di- vinaj Legi5 laudes efFufus , fum-C ine etiam laudato Imp^ioiK*^' confilio as deqreto , fe pron^^tmii^ paratumque obtulitad Irapferaffori^ * inandata protinos exeqtiend^ Tuia vpro Monarcha , & privatis eum/ monitis , &; fequeati mandato pr£e- siunivit.
'„Diebus prasteritis ir> Concilio Rituum Tribunalis judicatum „decreturoque fuit , ut Eccleiias: 9,Chriftianori;im iilaefa;, iicut aotea ,>permanerent & confervarentur, „ iic tamenut foiis Europasis Deum „fuum in iis colere permitteretur> „Kunc autem perpendcns , qiiod ^viriilii £urO>p«i pr^ilnc Aftrono-^
' r« • Digitized by Google
■ I35E '
' yfnfias noftra» , eamque re£le adrni'»
. 5^nifl;rent,quodetiam tempore bel'* »,li omni induftria atque labore. .
, jjfefe impenderint > ut ad perfefti-t- „onem reducerent belliqas machi-i ',,nas ; quodque in Comitatu Le^
. ^gatorum ad Mofcos magna obfe- ,-,,quia prajftiterint,in fuper quodiU j „ lorum lex nihil peruerfi , nihilfe- ^ „ ditiofi contineat , proindeque il- „lam prohibere idem fit , atqutf-
, f, quempiam abfque culpa commif- .
j j,fa injufte punire , idcirco jubeo^ •,-,ut Colai una cum Ricuum Conci-
. ^jlio inftituant confultationem , 5c
^ 5,(uam mihi proponant fententiam.
. Datum Khamhii anno 51. 2, die
"■.j,Luna2 !♦
5 If a informatus atque prjcmun i- tus Sofanus eodem die ad Tri- ■
; bunal Rituum advolavit, & ftantes
^ de more Prcefides aliquos ad exci- piendura Imperatoris mandatumV'*' „fic allocutuseftrPaucis abhinc die-
. ;,bus venitad Vos libellus fupplex .
^"^«Europseorum, quod rationi con-
r i...^. 1 4 r. . j,reh--i
* • - • ♦ •
I
£)igitized by GooqIc
» » * .
J.fentaneurn erat pofl:ulantium« V^ost^ ^ autetn pro multis ac magnis eo- ' ryrumdem erga hoc linperium me- y,ritis;eos poena porius quam prce- ' „ mio di|^nos cenfiiiftisv Vosne la- ^tet quanto labore Aftronamianv ',> noftram ar Ciclo- aberramem- a(i_ ■ j.normam certam revocarint ?quan« ^topere adlabor^rint coDrervatron% ,,KujusImperii,dum rebeilium Pro- " ,^vinciarum bello premeretur ?'Ego^-.
ipfe adMofchos Legatus , oculatus f^te^isfui , quantatunclmperioob' jjfequia prsiliterint , nam ( ut ve- ,,rum fatear ) neque mihi> neque. , „uHi alteri , (ed iHis unice ctebentur „pacrs f^d'era , inita cum Moichis „ tanto cum honore, tantaque curn •„Imperii noiiri utiUtate. Adhasc ,,jam centum anm funt , ex quo vi- ^riini fivefocii eorum in Bmperia jjdegunt , &. nulla: etiamnrura de „illis huc pervenerunt juftse quere- „1». Pluribus ego annis , ut ici- „t!s primum in Imperio Mini-» ftrum egi , deque eorum agendi . V \ ^ „rati-
. K •' " • Digitized
ff^ktiorxe, tum hic , tum in Provm-
.-.^ciis nihiliinquam prorfus cogno-r ,>,vi , quod non multa laude di^ „ gnum ejfet» Qupd vero ad eam, %, quam prcedicant , legem attinet ; -„fepius eandem diligenter di- »»rcufli , & (eraper bonam efle ac •„fan6iam deprehendi ; Talia funt •»,fupremum rerum omnium Con- 3,ditorem adorare Monarchis, Prin- ^cipibus,Dominis, arque Magiftra- *, tibus obtemperare, Parentibus obr „(equi:non pejerare, non occidcr j,re , neque ullum proximo malum „inferre , illius uxorem & bona ,>ne quidem concupifcere. Hxc f, inquam funt illorum prarcepta : 8c „ Chriftiani , qui mihi funt ab ob-*-^
fequiis , ea omnia accurate obfer- „vant. Quid igitur vobis occur- ■ „ rit adverfus hanc Legem , ut eam „iterato prohibendam cenfeatis ? VjSimali quidpiam deprehendiftis, > >, norum facite : nam fi vere mala „eft , nec decet , nec eft in votis „ Imperaton eam approbare : At fi
55 boiiaeft » non pofTumus, quait »maie eiTet ,prohibere.
OppofuitConfiliariorum non ne-. irio,ram nobili & antiquo Iraperia ;dedecori fore Legem exteram ad- fnittere. Huic Sofanus ftatim re- .„pofuit. Cur igitur totiim Sina- "j^rum Imperium ftimmo cum ap- i,plaufu excipit advenarura Aftro- ^♦„nomiam,beIli machinas,& alia^r- r„ tis prodigia .«^ Sapientis eft in di-. ij, fcernendis rebus inquirere . quid >, bonum quidve malum , non vero . "i,quid exterum vei patrium fit. Ob- jecit alius fi lex Chriftiana appro- baretur , brevi univerfum Impe- riumeamamplexurum. Tunc So-
fanus : velint (uperi! celTabunt-^-
nim latrocinia, adulteria , (editio- „nes. Neque tuncopus erit quot-
annis prodigere Imperatoris the- „(auros ad ftipendia tot militum ^ millibus perfolvenda , quos alerc i,hic & in Provinciis omnibus ne« jjicefre eft , ad larronum ac faftiofo- ^rum hominuta audaciam compri- ' . . V' •• i mendam.
Digitized by Googl
mendam. Inftare ultra nemd" auj fus eft : cunftisque rationum ef^ ficacitate deviftis Sofanus fupcj' rius relatum Imperatoris manda- tum praelegit. Qup audito , tan- dem conftituerunt ad ^lonarclijf votumfententiam ferre.
Quia vero aftutiflimi homines & (iapra modum politici adhuc poterant aliqua cavillatione uti, So- lanus ipfe una cum illis confedit,& liberaliter fibi concella aurhorirate utens; utvos (inquit) hocfublevem labore ^fiatquevobis iiegotimn expe^ dttius, fententiam ego ipfe didabo, Etnemine contradicere audente, fi-^ cuti conceperat & didabat , (enten- tia exarata eft. Mox ad Colaorum Tribunal fe contulit, eisque tradidit fupradiflum Mandatum Regium» Hinc adMonarchamreverfus,iIlum ,de omnibus certiorem fecit , <& de ejus rurfus aufhoritate die fcquenti »o» Martii interfuit deliberationi, quam Colai una cum Trihunali Ri- tuum convenientes , juxta Impera-
$bfis prsefcrtptum iniemnt'. Eaiii Concilic .me hEcfitatione (jam enira feios (errefados Imperatorid in ite^f
f otio ardor pervrgebac Vapprot aitaeft pridiein codem Tribuna* li exarata lene^ntia ; arque ioCupev aCoUi^ addiras {unc quaedam noa parvimomentiin favorera noftrum elaurulse^ VifusD lamtn poAea iult Ini()eratoripauca aliqua a Sofcino <HAata verba , tamerfi honorifica ^ cieraere > ne Reiigio Chriftiana vel Lirteraris Sineniibus nimis redde- terur invidiofa , vel cum Confbtii SinenOs i^hilojbphi dodriaa con^ ftinderetur. Vbi deinde Imperator in Cofeortmfi Tribunali iis verbis eraiis aliud- exemplar eranicribt curavit , demuni die {equenti ( quap^ tHrar zt Martii) iententiee pro Hber^r tate Religionis Chriftian^e m cota Imperio prpmulgandae fubfbripfit,
Ksec fententia defcribiciir in capire 'iequenti. * '
. . . • '
. CA-
m '
• v
Digitized by
9 CAlPUT ULTIMU\i; ^ . jbcGrctum libcrtatem Rclfgioi
\ nisChriftianae in Sinarurn Im- l perio coQcedieins ira h abef
^jCUpremus Tribuhalis Ritnurt^k „ Praeres Cupatay <5c cceteri me^ ^ cum Ju(]ices , obedituri Majeftatus j,Tuat mandatOjfuper negotio pro- j^pofito fententiam tibftram pro^ '^ferimus. ^^^- -'-^ ,,Nos ohines rem fedulo difcu- ^,tiente$ ac examinantfcs inveni- >^mus Guod illi Viri Euronari ,invi- „tati fama virhituth Majeftati« , ,,Tu£eplura detja ftadiorum mit- ^lia , ac immenfutti prope mare ,,emenfi Cum , iit huc p^rVenirenH» . y Hi vero MatheitiaticaB Prefedlu- j,ram nunc obeuht , & Aftronomi- „am dirigunt: teitipore bellorum ,jConflandis machihis ghaviter in- ijcubuerunt : Mifli ad Mofcos,egre- . j,giamoperam finceraitique nava- >,runt, efficientes, ut negorium de
^,]>acefeIiciterGoncluderetur. Sane , 5,iIIornm merita plurima & admo-. >,dum magna funt. Ipft etiam Eu- >,rop£ei6caIii eorum fbcii , qui in „f]ngulishabirant Prcvinciis» ^ali p,nihil omnino operantur ; nullas. .]j,excitant perturbationes. Tarta- ^, rorum fa cerdotes , uti 5c Bonzii 5, Sinenfes liiahabent Fana , & per- j.,mirntur omnibus., utiliaadeant, 5J& ibi venerationem exhibeant, 5,thura eremantes. E contra ve- ^j,roReHgio Europaorum ( quibus :„ nihii mah imputari poteft) prohi- „bita jara fuit in hoc Imperio. 5,Quod quidem videtur a ratione 5,aHenum. Parigitur eft , ut in o- „mnibusProvinciis eorum templa, ^,.ficut antea femper fa<flumeft, con- ^,ferventur,5c omnibiis fecundum ,,,antiquam confuetudinem per- .,, mittatur Religionem Chriftianam . 5,profiteri , & templa adire , pro- i^hibitione omnino fnblata. Hanc ,,noftram fenrentiam fubjicimus Majeftatis Tuaj arbitrio acjudica-
•^ 1.'. *
/ ^^^- ' N - .
•'V • • •
Digitized h
jR anquat ) eam in bftihH «bus Provinciiff promulgandami; 5,Khamhijanno ji.Lunac 1. die 3. ■ Huic fententiaj duobus tariturtl tharaftcribus de more fubfcri*. pfit Imperator , quorum fenflis eft^ 'n^Jfemiof- Coufulto. Slibfripferunc' etiam fua nomma , qui confultatio- niinterfuerunt. Sequenti vero dift {qua;erat i*. Martii. ) Imperator ■fententiamprolibertate Legis Chri- liianae ita exaratam atque fubfcrirj ptamjtranfhiifit ad fupremum Co- laorum Concilium in toto Imperio promulgandam. Tum vero fccre-. to cognovimus eX Aulico , qui eani -detulerat, de Imperatoris fubfcri- ptione. Ingens cnimvero.- erat gaudium noftrum. lllud iamea ante Decreti promulgationem ex- terius proderc non expediebat fed eam anxie expeftabamus , quam primura Imperarori gratias aduri. - At benevoler.t iHmusPrinceps adeo t€nebatur defiderio , nos maxi^ * ttiisfuperabundantes gaudiisviden- .
t44
dT,ttt tahrfc morjc inipatieYis iieritex adftantibus.Aulicis , an noft- dum veniflemu^ ad agendas grati- ais ? fubiungens : Nondum bac il- lu fufficit , exfedmitm majus ali- quodben^ficium Verum paulo poft aderamus omnes > 5c prseYniffis con-* luetis obfequiis officiisque . Tho- mas Pereria in gratiarum a^iionem itaprorupit.
„Qii«Iingtia condigiie poterit 5>exprifnerc,aut qua? mens utcun- 5-,que concipere magnitudinem be* ^neficii tam fublimis tamquc cx^ „celfi , quo Majeftas Tua omnibus ^noftris votis abundantiffimum ,> impofi.iit compiementum i Sane ,,hocunicirm fuerat noflrum deil- ^^derium , & cxoptatiffima fpes at^' ^,quc unicus fcopus , quo omncs y,noftra2 cura? atquc cogitationes? ^diu noduque c^ollimabant ? anxie- ^affidtieque prscftolantcs felieisfi- »>mum illud momentum , in quo . ,,tantimomenti libertatem affeque-i ^irtmuj: , atque perlioc populofis-
. V - V -fimum
'^^rifnum Imperium veri Numims culmm publice dilataremus. Quam . .^^ ob cau£am ( ut perfpedum eft * .^,Majellati Tu^ ) patrem & ma- ,,trem^ ipfamque Patriam dererui- ,>mus, &: per mille maris pericula . ,^hunc in Orienrem migravimus^' iJProprereaquemadmodujin inmen- ^yCo nobis erat dolori , veri Dei Le- '^^gem tot inter prohibiriones ve- ■.^luc:. p^privam videre ^ ita etiam' 5,.fummum eft gaudium^quo hodie ,VexultamuSjob Legis Divinie liber- ^^ tarem, Sumi^^e yeperamur in prx^ - ^ fenti tecilirare noftra Dci Provin- ^j dentiam , quod omnes Tribuna-:! ^dmryi Miniiiri , ad quos Carholi-f r cx Fidei caufa delata fuit , perti- . ^^naciter repugnarent ^ ut roram- jjhanc ingenrem grariam foli Ma- j Jeftati Tuse unice deberemus. Plu* i^nma & ftngularia nobis Tua . • jjMajeftas contulei^r beneficia , hoc / ^tameti alia omnia longe fuperat; . 7^ non tantumquia pcrfe maximum,, » ^,fed ctiam quia iingulari, inijiSigia v
• * Di^tizc v.oogle
^jttia imrhenrum auftural Profe*. j,<9:o gratia preefens tanta eft , ujj.; 5,etiam fi laudes Majeftati Tuae j,perpetuo agamUs,<Sc ejus aflidui^., j,ob(equiiS oCcUpemUf; nUmquaru^ „tameA fatis grati efTe poliimus*j ,,Cum igitur neque verba, nequ«^ >,fa(fta pro debitis teddehdis gratiis ^jTuppetaht * ad pedes MajeftatiS jj Tua; pf o Voluti iterum atquc ite- ),rUnl nosmet ipfos i 5c omnes fb* j, cios noftrosoffcrimiis ,promptif«« „{imo$ hon tahtum ad omnehi jjMajeftatis Tua? nUtUm,fed ctiam ,,ad intefpellahda Divinam Boni-* jjt^teniiUt eidem vitam longam, jjValetudihem feliciflirham > felix-» ^j^que cohfervet Irhpef iumj
Adhsec Impetator his tantum ' ,;\felfbiSfefpondit : Optime enimve- j, r 0 dicitis quod hoc beneficium iit y^fhaiuS aliiS omnibus qUse ha£i:ehus ^jvebis cofltuli i Adrtiohtiif etiarrl uosi Ut ad benefidii diutnrrjitateni ^talite^o uteretnuf ♦ opus efte . Chri-» «IHanoS* imprudeflti agendi rtiodd ' iTif^ , . ijv-.^. obfloXiOSf^
<Sfe^os\m olHcio & «jnietos cori* rinere, Antea quoque nobis figni- ficaverat> utReligio ChriiUana fe- quantumjfieri pomt./accommoclaret Imperii confuetudinibus ;nec eas rejiceret , quae folum in politico cultu confiftunt, utpote Legi Chri- Itianae non repugnantes. «fi* Itademumadoptatiffimum fi- nem perdu^la eft tamdiu expetita: 5c tot conatibus pridem attentata Religionis Chriftianse libertas, pro- mulgata Pekimi die f. Lunar u Anno^ lirnperantis Khamhii ij, jctatis ejus-. dem^y.aFundatione Imperii Tarta- ' ro Sinici 49 a condita SinarumMo- narchia 4644. a primo Chriftianas Fidei ingrellu in Sinas ( juxta id* cjnod refert in Provincia Xenfi ere- ^apyramis) 105^ a morte S Xaverii ad portas Sinarura 140. afundatione Miffionis Sinenfis per patrcs ISocie- tatisJESU lo^abejusdem Miffionis , reftauratione poft perfecutionem Yamquamfierii 14. Domini noftri JESU CHRISTI aono
ii.Menfis Martiijdie qliiclem fumnif folatii acf^audii omnibus Miflionari^
is & Cht*TftianisSinenribus,Ethniciit ^iitem nnic^ sbternseque feliciratis 9
QiLoniam vero hujus felicitatisi
ac gaudii diututniras, totinter Chri-
Hiana^ Fidei potentiffimos pariter adl
acerbilTimo^ hoiles , ab omnipoten-^
th Dei Domini nbftri manu omni^
rio pendet^fexoranda eft Divina ejuafi
dlementia , m perpetuum efficiat^^
quod beneficiutn ferHel coferre di4'
gNiata cft. Idque ego ab ornnibus^quii-
hcinc narrationem Vel legerint vel
atidierint , rubriiiire atque ^nixe ex-^
p6fco, & ntuna nobifctjm Divinaoi'
parirer cbfeCrent Majeftatem , (irt
dujiis rtianu furttahirni & cor da Prin4
cipiim ) ut ficuti Imperatoiem no*>
■ftrum ad tam piam dehbertationerrt^
^enrehtfamqueinflexity&adperrum-'
pCnda omnia obftacula roboravit , ita
etl^m cum efficacibusDivinse grati-i^
itauxiUis aftrahat arque aHiGiatyur-
QUe dum fuperatis^ omnibus impedi-^
mCntis at^ue difficukatibiis , fidem
^^^..v- V quarrt
.1\ n
;qiiam bonam ^ fan<ftam efle agno- vit , talemque publico Decreto de- *claravit,ip(emet ampieftatur. Qiiod -tandem aliquando futurum , qui hicrefidemus, (peramus, unice ra, men confiii pretiofiflimis Dominir noftji JESU CH^IISTI meritis,inr terceflioneSSma?. Virginis Servato- ris gentium Macris , & gloriofiflimi Sinarum Patroni Divi Jofephi , at- . que ferventiflimis precibus Fide- fi',lium oranium, qui animarura>
falui;em eo quo parejt ftu- *.r .r dio defiderant. *
<^»> V5»> Ve5>> «<5>> <<5>4 V5>k
RelaHo de Ithro SinicQ-Latmoi
3- R/e,Verbiefii
Fldilibru infriptum ; Afi:ro nomia Europaea fublmperatoreTartaf ro Sinico Cam Hy appellato in lucem revocata a P. Ferdinando ' Verbiello Flandro-Belga Brugenfi q Societate JESU , Academice Aftro- nomicie in Resia Pekinenfi prsefe- ao^Annofalutis M DC LXXI!!. fol**:
eum ligurS^^bfervationum 6r>i ganorum. Omniacumipfodifcup- • fu tabulis incifi ad Sinenfium mo*' ; rem. Difciirfus infcribimricompen-s, dium latinum proponensXII- por ^ fteriores figuras Libri Obfervafio- - rmm , nec non VIl. priores: figuras :^ Libri Organici. '^r Narrat fub iriitium Calaos fetf I Adminiftros ftatus & prajeipuos au»- Ix^ Magnares , jufTu Imperatoris o^ fervationum aliquot teftes ocuratos fuifle > & deprehenfo exadiflimo> calculi confenfu cum coelo , concilio Maguatum quater hanc unam in remconvocatOjP. Ferdinandum fu- ifle conftitutum fupremum Acade- miae Aftronomic» Prasfeclum , 8c Aftronomiani Europaeam de invi- dia& calumnia Sinenfium Mau- rorum triumphafle , &. religionetn Chriftianam quinto per^ecutionis fux anno in publicum iterum pro- diifle,templis in omnibus ferelm- perii provinciis utprius apertis» ; . Obfer vationes eranthujusmodi; 4 u> ^ •^; Umbrae
f Vtnbm meridianae calculo praedi^ ■? 'jft* , quot aliquoties faftum ; Gno-: '^jnoneratcolumnacenea o<9:o pedum J&; ampliusin turri oMervatoria ; Sinenjis proxime asqtialis cft anti- J^quoR.omano,dividiturin »o. digitos, iinguli digitiin lo. primas,&haft in io.fecundas:Diftantia? ftellae Mar- ;tis a Marchal Pegafi prajdefinitar u- 410 menfe & amplius ante obfervati- 'pnem ; Altitudinis foUs meridianse» ejusdem declinationis diftantias •Lunae ab Ar£luro. ^iHi* Imperator deinde Patri Ferdi- t.-nando impofuit , uc Inftrumenta, :Aftronomica ad modum Europisa-. 'rum fabricari curaret quas fa^^t* fupt fex diverfi generis intra quad.rie.jB.-- ^ium 19. circiter rcillibus lm.periali- limconfumtis,6c i<i. libris Sinice dt eorum fabrica . theoria , &: ufu con- ^fcriptis* IdemP.FeEdiaandtu&muI- .Ttaetiam alia Inftrumenta Mathema-
't- !L
^ tica ad 55. numemm jufTu Impe"!; ' ratotis & partim in privatum hujus ufum confecic » & mQlis ingentis
K 4 ' vt'. . lapides
Mpides pro Maufo!a?o Regfo ^ quos yoo. eqiri roris curulibus segre t rahe bant ahhibrtis trochfeis per pontem .longij[li;numtransvexit,(Si^quasdu-5
fiumperlangam pianitiemprofon- : tanis aquis ad ftadia duxit , 8c no- vo Men chanica^ artilicio i }i. tor men- ta bellica ex asre fudit , & currui fuo nova forma confefllo impofuit, & juflu Imperattoris propofitioneS Mechanicce fundamentales expli-^. cuit* TabalasAftronomicas expan-^ fdsplanetarurafSc eclipfium SaHs &' * Luna^ ad bis mille annos venturos & ultra extendif. Nuncfe Dialefti- c:am Sc Philolbphiam prae manibus habere art, fub pallio Sinico intro^ ducendam ad Religionis Chrftianae'^ . evidentiam cFarius demonftrandam. Inter alia inftrumenta eft Globus ^ , cceleftis, Anemodidicu , Armilla x quatoria & zadiacaIis,Horizon cum triangulo azimuthali , Quadrans volubilis. Mandarini vigiles horis inrer fediftributis omnia coeIi5c ae- risphafnomena dilrgenter notant,(!fc
r lingulis
H
♦ - lyj . * « .
fingulis diebus mane ad Prefe^lum 3Vftronomi«e deferunt , quotidie eti- am ad ftylum a^neum veterem fu- f>ra didlum umbram meridiana ob- fervant. Perpendicula funt tenuia fila senea cum globis »neis , a:neo tubo(obmotum aeris)inclu(a. Glo- bum Aftriferum looo* librarum vel puer nullo negotio veriat 6c ad o- mnem altitudinis gradum attollit. Magna opus diligentia eft , errores enim a Sineniibus non inftrumentis aut calculo fed Aftronomi^ Euro- pa?«ipfis exofe imputantur
Demagno fmperaroris erga Ccw cntias Mathematicas afFeftu & diC- cendi ftudio P. Ferdinandus ita diC-^^^ (erit: quatuor circiter anni elapfi' funt,cum me Imperator per quiii- quemenlescontinuos quotidie in fu- um Mufeum vocavit,ac totos pene di- cs derinuitjlibros Aftronomicos ad 120 a Patribus Sinico idiomare fcrip- ros ipfi explicuijvixuno alreroveex ephebisaftanfe Imperatoreq; deinde'' ipfi prandenci in aula fercula ex fu^ ^
K 5 rr.enfa
meniainvafis aureismittentc. Cum . alias Imperator a fuis tanquam arca-
numaliquod numencolatur,5clegati
txteri fe magno beneficio afreSos
putentjfi vel eminus afpiciendi ejus
facultas detur
Imperator intelIe(?lo Elemeata ;
Euclidis efle prsecipua Mathefeos fundamenta aP. Mathcco Riccio Si- ;
nice verfa explicari fibi voluit > «Sc a , capite ad calcem pertinaci ftudia omnes propofitiones exquifivit, 5c. , in Tartaricumidioma verti juflit^ Inde Arithmeticam 5c Analyfin tri- angulorumredlilineorum 6c fphajri- corumpercepit ;<Sc his fpiniscalcatis ad amoeniora proceflit^Geometriam PraAicam , Geodaefiam ^Chorogra-
Ehiam. Arithmeticam optime cal- !t,& in variis regulis proporrionii fe diu multumque exercuit , etiani difficiliora qusedam , quje (])e<flant ad radices quadratas & cubicas,(St arcana qusedam ex progreflione. Geometrica & Arihmetica tenta vit ; ncc mcdiocritet gaubebat , quando, • • . .. ' videbat
• videbat in Geodasfia calculiim pra5- dicere , quce deinde fune 5c pertica deprehendebar. Theoriam Plane^' tarum perorbes papyraceosfibi vo- luit demonftrari ; rotum autem Si- ftema ftellarum fixarum ita anima infixit nodibus pluribus infpmfis, iit vel ftiblatis in coelum oculisquam Jibet ftellam facilenominare poffit. ItaUranieEuropceaRegales animos primum dignata movere , magnam majorum fuccefluum fpem fecir. Et pt olim Reges Magos ftella traxit ad adorandum verum Deum,fic eti- am hos Principes cxtremi orieritis
. , aftrorum notitia poteft pau latim ducere ad Aftrorum^' Dominum colendum at- que adoranduni* ,
>• •»• > /' r. <? ,••. • • • . '
• * . • - 4
:;i Epifto-:
Epiftola R. P. Claudii Philippf Grimaldi , Societatis Jcfu ad Godcff idum Guilielmu m Lcib- jiitium , Scrcnilfimi Elcftoris jBrunfvigo- Luncburgid Con-'
Hliarium Indmum Regiminis ^ & Jnftitisp.
• , . . *
POft \ongz difllcillimorurn itine-- rLim; faftidia me plurimum re* crearunr literse. tuas , qua^ una cura - grariofiffimi Polonice Regis Epiilola er Patrem Adamiim Kochanski ft- elitertransmiflfe^mihi reddit^funt inportu Goano. Nbneft,.Clariirime Domine , quod fijirpicieris , me.inter*- . cidentium negotiorum turbis <Sc vi- arum asrumnis oppreflum tui me^ moriam depofuifle,nam licet innu- m^ris calamitatibus fim coi>fli(f^- tus/ inrer ipfos tamen gravillimo^ labores 5c peracerbas milerias me* Dei O- M. & Amicorum Europ^o^* riun djjieis recordatio fohbatur ; 8c
eorum aiiiicitiam tum maxime a^fti-
»
.* f-' . '. mare
Digltlzed
i§7
^are fcivi , cum a6 iisdem IfoWgit^ rlime aViilfus per inhbfpitas terras, '^&iti mcdio non unius nationis pra-^ \x peregrinabar. Ipfis Barbai-is,per^ ^quos tranlivi, fim cgo magis baf-; ^ barus opt)rtet,nifi tecum 8c cum ii- ^ jmilibus tibi yiris fuaviiTimum Iitera-" ^5rum com€rcium> ahimorum fcilicet intimam communicatiotiem ftude^' am confervare id quod abunde ''prajftabo, cum quietis aliquid Pe^ Uini naftus fuerOi C^eterum qu» . 'ftiones tutr funt mUltie ^graves^ quibus omnibasut fatisfiat ut ar fo*^ , ciorum meorum opera,qui per , imnes Sinarum provincias difperfi^' (uis quique in IdciS raribi:a&: fcitu digniora colligent,qua^ omnia citra| ^ invidiam erudita? lEuropa? ciiriofi^^^. teti libens communicabo. Tu inte-J^ . . rim ne riegligas comparare aliqua lcientiarum cimelia ,qua5 nobis re** eiproco obfequio ft^ibmittas. Deus ^ibituisque inoininibus benedicat^uc ita rranfeasper ternpbralfa, l»t non amifras a^tetna. Datnm Gpa:.6 De^ cenibris loj^j.^ 4 '"" * Ex^
* v ^ Digiti2
%4
Exliteris Antonn Thornw
I Ji^ecquini datisii.Nov.i65>f.^^jJ N auia verlatur ( videtur loqu^ de P. Grimaldi ) magna fui 5c So- cietatis commendatione , non mi- *" nus propter vitutem profus exi- * miam , quam abfblutam in mathe- maticis eruditionem , cujus notiti^ Imperatorem , Mandarinos , & Si- ^ nas univerlbs majorern in moduni devincit. Vix publicam ritus Chri- ilianos ampledendi facultatem fub- ^itis oranibus Imperator concefle-' rat,cum non fineingenti animi fijf folatio percepit quotidianas ab ido- lolatria ad Chriftum converfio' Jies : Ut R. P. Ciceri Italo jam de- ilinato ad epircopatumPecquini ,ubi idegebatin aula , ex privatis parie- tibus licentiam redeundi indulferit tcum R. P. Fairaitidem JtaIo,promuI- gandi Evangelii gratia diflitis ma- Xime prpvinciis,qu£e Patres , qui l^rtiantipfis ad ccelum viam>tdenti-
rosApoftolicos tanta proiequitur be- ^ tievolentia; ut Tpes non ex vano af- fulgeat , fore , ut China tota ad fi-'^ dem catholicam menfis unius fpatio' traducatur. Certe jam Mandarini feu Principes duo facro fofite ablutl funt, divina gratia in eotum cordi- bustantumergaritus ChriftiatioS morem excitante , utfton taiitUrti denter juxta ac cohftattter publicis ^ Religionis Catholic* exercitiis irt- terfmt;verii etiaill favetiti anim6 ara^' jarasiacerdotiferviantj aliaque behe. multa Europgeaj pietatis»mihifteri'i^ ttia^na cum ireverenti^ obeant P*'^ Vaftsm , & Pi jofephtis R^ymund in Atragohia nati , ftrenuos labOreS fuos Unius <jti6que MahdaHhi bsi- ):)tismo CorOharUflf , quod exempiuttt . ingentem Vim populi ad veram ke- iigiohem attr^xih Verum hhliuS' ' fatis toii-abitur fru<^us uberrirtioS ^ R. P. Crocivaro MeHiolahenfi ifl tam celebri pi^ovihdd^colleftos • pit^. • icripfit enira fe pi** nitnia iii fihgen*.
K 5 • : difi
dfirurrda facraNeophytis laltieudine, ^brachiorum ufu prope deftitumm, •'. *coa<ftumqueaccire ibcios; obtinuifle P. Pekardt Italum , qui modo non "minore ardore in falutem animarum Jncumbit. Ex icqno labori gaudio . refpondentejinrra fpatium non ma- ' gnum teraporis baptizatos a fe mil- le infantes, & totidem adultos per- fcribit. Frudus & operas pretiupor- rexit fe ad ipfum aula; gremium,ubi Princeps quidam .cujus mater ulti- mx Imperatricis foror erat , recens , Chrifto adjunilus, cceleftes favores tanti asftitnat, ut qnotidie ad me- . diam usque noclem preces extrahat, imo & domefticos fidei Chriftian» rudimends inftituat. Princeps alius Junior 13. annum tetatis agens . fu-^ . "lcepto cum pompa publica & ma- gno pietatis fenfu baptifmi facra- mento , eam in aula de religione ^Chriftiana exiftimationem concita* . vit , ut de re* nulla , perinde ut de ■ Chrifti Jefn fide fermo increbefcat. Memorabilis raors Mandarini astatc ^ -';t'* *:•••• . jatQ •
« I
V
• $
, ^ . . ' Digitized l^y Googl
Hcoi^gHpam ■ cQDfirmavit :cum e^t Bimreram tetrengrum amore irrita? tus Chriiii jugo mirtiiD.quantuni' adhorreret^ ia ultiinovir^ arttculO' profoiis ubertim lacrymis baptis-. «lum peciit, «leiit aQinuttn rite expi<-' ^scceio trdnsna^» hoc cOyEnmotus. Ipe^aculo filius una cum uxorc to-' caque ^railia > Bon. raotudi parentt»
• ftii coniiiia fecntus eft > ied etiam vjs4 nsefidei itiyfleriis imbums, geminat OiravitaKu6eaci tomfiky umun qui-i
'dcm prope domum foam , akeruim mnmhis pomoeria Matri fine ial» conceptat dedicatum; IHius Patnms Mandarinns Principesque alii fao-t guifie jiinftiad eandem viam ine** undam fe acckipmti Multitudo po- puli acparvu^orum,baptirrailavacro, aacemorrem reniircenfium tam nu,-i Biero& eik , ut Imperacor , quatiquM certis retentus rationibus Chriftia- nfife necdQprofiteamr, videaturfibi Religionem noHram nedatis extt^ ifre),iDee fuam ex rubdicocum ^on^
'■-^'t L . rerfionc
veriione lastidam &ds explicaire po^ €&i Qmti ad venatioc^ein in Tartari*
am proFecEturusnuper eflet, P. Gri- .
vialdiFfOvincialiAP- F.Ciceri^Fe«>
tekx i <5c Gerbillon Gallo palam edi*- . xit,laudare fe irtipenre zclum opera-^ nbrum >quosamarec unice& kmor raret. Mira vultus gratia 5c afFabi- litate cgit cum P. P. de tei Ghriftia-: 0£e incremento^iimuiqueaudor lu*i it^ ut.auxiliares copias ex Europa: accerferent , diiftitans, haud poflctot' ^l^res io Ciiinain adveoire j quot&* ina & fubditorum expleant defideri;) Complura poftmodum amorisvemi paterni ^ecimina cdidit. . 3:ias tite*> ras dum abfolvo, nunciatur Macad- adventus decem MriionariOrum cx. Societat^ : hic nundus impei^atorem- ,vehem^nter oblefta vit ; aiiquos apud fc in aula i^etinere , reliquos quaquij. verftim dimittere coniiituit per va";. ftuip Imperii fui ambitum i quod» 'wagnitudihe fua Europae tteqnaqta ccdit. Comple^itur ducentQs .5j: ajsiplius milliones.homiDum, adeoq». f , . . ihcolarum
iDColaiiiiQ nurnero £!urOpji qtt^ plo majds. Labores noftri fortiun* Jmr &licem «ventuin a iki^ulari R«» gis in nosftudio, 6c a.pace p^rpetu^ «juse in Imperio femper viget , partim a4 txptXTt^tis kmacirque Sinenfium iugeaiis ; vident enim idola fabulij^ efle accenfendajinditum fibi a natura lumeo^erunr^ quo percipiatit» unj| duntaxac eiTe. Deum>quem Dominu appcllant , cujus honor & glofia per iioiveriamCbiQaiAinagis indarefci^
Brevitdcfcripclo idneris Sttitti^
lis a Legaciope Mofcovicica Anno . i^vj, j^4.& 95. coufedi^ communi-
• caiiite Dno.Brandio Lube<%n{i qui iuic in comicatu pni. Isbrandi
* Mofcis ad Sinas Ablegati .
£X urbe Mofcua proif&li attlgere Ufiigam Majoram > inde ^rans ilu^ Vium Dvvimm, paUlo inferius Ver* &IS Huv-ium WiZi^iam \ unde ^ri* mium petierunt, vulgo Sirmni di* ^am. HujusprovincifiB incpljepecu* liari lingua gaudenw ^uflka platid \ . A dif«e-
, . ; in ea tara«jnmlta uivei
hiuntur vocabu]a,iing^» raiticorun^
Livonorum han wifS^iiar. iism be.rrexenmt adl majorves ^.ininorQs rehmmos, quiitidem fingulari fer* iTioi^e utuntur ) cui oim Jiiiffia). 7;inanipo nuUa grorfu^ e& ^£Sinitas Mt hi quidempopuli RuiloruinJ&ds 0;quunt.UB>6|^dimmduntuc>urqueaci • metropolini PiermU^SqUakamskmiSt iapiir\it$Wengmurios,c^\ ad Siberia|n aditum prtebent^ Ukrala^ Tfiitt$fik^\^^nt y qui equorum .p^b» les 4e arbore iufpenfas adotanr» ' ^ Propter Huitiioa Tura Tohg^i ^ part^ : /r//>, ingens multiudg Tartarorum* iqui^/^irxi^oiappeUantur, multa^ti» Vitates atque vilias incoiit. Hi j)yofitentur Mahometanam , <Sc liberd t^Ijgionis (li2e exercitio & Molcbeis tituQtnr. Adinferior^mpsiirtem/r- . i^V , ut oc pi/ifiuvli? qui e Calmuko»- cum regione a plaga iikei^ Aufljriim . •.4^,Septentrionem media venieii^ia .mareTartaricum trans frcrum Wai,' W/iefiuit jitcnaque a^ fluyio$ l^a^
;#(&«5cir^/4J, degunt, qm OJtaki ap» pHtei^. Ifti pellem arfi VentfrariiS tiJif,6Qperhanf ju^urandumdare fo^ knt. NimKrum tirfa jamlis eoi3&x0
. ^put pr£&oiduht » quod Magno cxtip tu profequuntur , deinde capitibui '
^ualicanej^ alticimus , harc verba fa.:; ciunt; Quiste occidit ? Ruffi ; Qvus cdpur refecayit ? feciires Ruffide ; Quis tibi pellem detraicit ? cult^ri^ Kuilici : amneim eriim culparn in Ru^", ibs confamnt Veftibas indinifitui^ coafe<^is e peliibus ftaricsium aiio», rumque pifdum , neque ulla interul* kilftibucii^ utuotur. 5i iiuviiim[ ^enisca afcendasi non procul i flu- mititTungtifca 7//iir^f/^popuKoccg!t^ ruBfi Ht petitbus veftinntixr v ^d i.V' ti t ut hifpida pars extriniecus appa- i^eat , per afftatem vero nudi ince- dtmt, pudendis tannmicoopertisi 6«terum djaboium invocaot , <Sc qux fcire avent, qua;runc ex SchA\ • manis idcft Flaminibus five Ma^iJ quibus dpoa^A^erunt. Porcu afceo* ' hi : -'/dendo
■ ■ ••4, K * ; - . - ■
» ■
* -
• Digitizixi Dy GoOg[e
i
ri Bmk{iil 11 ve igr>«iv l^u prQm^nan* , vagaotiar compkires populi, qiii J«r«^/^A^i4r/f;ri vocaj;>tur« I^. mdunt Crearoremi cc^ A tcrr^ ^ «iil€Kve5,eqiK>s, acl>ovesiramQiBnr, $oiem procumJbmces 94oranc > ant^ aedesfuas pereicas akas erigUQ^, qui«
Ims iurcos & oves affigintf^ I>ele-% ^Btur eciasEV r« pecuarta > siax^Q
CBmel^ (^oriMii ibi magna cc^pia efhi «bdeoompbim i^Caravani^ad Sinil t«iKieBdbus redirnuntUF » ita ut. optir.
muscamelui:u» vetad rummum if» • Rnbeiis iiaberi |K>ffir. Mart£4^/^«i(
traje^o ad flutnen Zeltiga perventil eif,.qiiod ex Moug^aUjt/i T<airtariaidQir\ cendjcs^inho: marp exonejrarqr. Hmc ad ilniiixs n ripam fiuvii l^itsJr. afcenicre, ubi urhs Udifisk^i fitaell:;. quae prtma eli poj^ca Dauria». inde terreftri itinere proccffir Legatio ad Niucheuve\ Nefiziskoi: nbi occurrunt Tmgufi Ohuni Nukmikpta^^ qui ea-v. - (ism ^ua Buira^kiaai &de > q.uam lu-.
» • • • Digitized by LiOOgle
.|NFa inemoravimus,flintimbuti ::ex-k cepto quod res deftindorum pretio.- i^s una curnipfisfepekunt)*^ iene^; •decrepitos in edita montium dedur '^^os cremanr,famulisirem optimitm cujusque morcui equum pak> aiix^ ^mponunt. A Nenzis^akm Orgimi' ' , & indc ad Sinas itum eft per for> j^udines intiaere quioqu* fepcimsbe narum > nec priusnomines obviam habuere , quarn poft fnperatfiS mon.r tes Zdios , unde fluvius Zabt> ojpigi^ •jnemtrahit. Juxta hune gensquief, dam Targijifih di6la cornnKMratur , ^uae agricuicurse' ^ cutnprimis vero milio, hordeo » tobaco «Scc. coiendis vacat. Horum reJigiosi TungulV orum cukunonmuItLsudi£rerr. Ab^ hinctranfcenduntur montes i in qui- bus prima» Chineniium exdubia; , Karaui app^latas » in edita monte pofircB ftint i arque inde pcrredum cft ad urbem iV/iw vel Xixlgan , cut ius incoliie in domibiis iatis oi^tis I^bicanc diaboluna no&u hori-i^n»
»
•-■*•■.
do claroOTeut Deum vcnfrari foletif^ . . Jiinc ad M^tfgaUs iive Tartaros pety veperunf,4uorum.reIig;io: eiVi^^Zaif - LatnamSi, KHtngtesm facerdotcs iuoff venerari » quorum iinftgii^ etiam io apdibtts fu«« coiunt , eariimqve ics gratiam complures oHulas variis e^ cuientis ^ pottilenris ptdnas appek*
4;mnc:cumvero mortuum repetiUQr^ ^ tumNl gallum afoum collocantr . -Virgo quiedam r^Iigio^ apud hof -^^/<^<?/f-f nobis ocurric, quiE glc^ulos prccatoriosverfens indefmenierne^ V cio quid fiibmufmuraiiKatyiiiterrogs^ ta a I^gato , q u e m adoraret ^relpo w dit fe adorrae Deum , a Deo noftra qoqIo deturbatum ,.66 cislufla aliquai»* do recuperacurum noftro= rurfus der jefto ; tunc magnas rerum «oiiver*» iione» ioter mortaks evdnturas eiTet. Pofthasc perventumad Karakitai ^ & primum Stnefifium ( in aJio^xcm*' plari : ad K^akota primi^Sinenrium Urbem )5c tandem unius diei itinere
, ' 9d MttJ^im a Tartaris didum Zaban
Crim,
' Digui^uu uy Google
Grm , totoqne orbe -celebratuiiv Ift^Ikfouseixaliitudine qHacuor hei
latitucfinis, ut fuperillo feptem v5 9&0 homnies jun^ih equitare pot- fmt ; Loiigituido t^centis mil- liaribus germanicisceftimatur , ii » plano compoikus ei&t quadring:ema fniUiaria excederet: Nonraroenirn per altiflimas rupes& editoru mon- tiuin caciuniba dudtts eft,<Scqi]arta quaque milliaris parte turres con fpiciuntur, unde in appropinquan- teseehi etnitti pofiunt. Aporta ubi per iiiutsnmmm adtmjt d«tur , ufq; ad Sinicam metropolim Magni Chamiiedefii , o^o diennltiter fuit per multas urbes, villas «Si vicos»ubi inumera tenipla occurunt, in qui- busterribiles idolofbm fontia» vifun- tur , quarum aliqua; attitudinem ha- bent oBio ad decem prgyiarom- Rex Sinenituni eft Aia77gnri\vt Tartarus ,OrientaUs , vultu non ineleganti , ac acnos habt^nsquinqus rupraquadra-
^ ^ , V.--. 'igiiita,:
• *^ f<.^ Digiti
l^tab' HadeoMsbrevis iftaitinexiy^ recenfio CsteriuD accepimus Pomr« inuni Ablegatum polixiorem ejus de^ i(:riptionemii^uns ornatam medica-
ri. Cum efftt RekimPy audiyit Gr'maldi Gox in mdia appuline. ^ Qupdattinec TartariE^ occidentaleS; ufque ad Grimasam habitafites > d^ ^ aliquando diftindius aget. Yif^ ^exni Ghinae Kegis. nomea «ItKam Hi A.mm^O|g;K " " do Chaa
171
iExeerpcorumcx iitcris R.
'\ Joluuuie Francifco Gerbiilonio ^ & 3. Sepremb. 1689- ex urbe Ni- pchou Tarrarias Orie: ralis ditio-^ |iis Moichicae prope ^inenfis InW \. perii fines,daris ad RR. PRFran-; . cifcum de la Chaife Regis Chrifti- luuiluni Conl«(Iarium » & Anto- nium Veriuiium miifiopum Ori-^ entaUum dircaorera.
It Gerbillonius fe cum R. P« Thomn Pererio Luikano , bis eoanno iib impcr^^re Sinarumin Tartarias Orientalis deferta miffum, jOt Legatis Sineniibus cum Mofohis fracSaturis interpretum vicem prae-. ftarent. Mofci per vaftas Scirhiae Regiones ita pauiatim diiatavere imperium], ut tandem in Sinenfes Tartaros inciderinr, 5c in quadam ailerta ab his provincia , coloniis du^^is , asdificatoque munimgnto, ^abellinorum inurtum venationem fibi viodicare ccsperist*^ Unde tri« * • • *•.!• cennalc
L'iyiiized
cennale clvc&er beUum. 1 aod ffiu^ Cfdidtffn gfave aut 'criientuni ; toh* tiinientum^ t^en bis i Si^nAbu^ iiiiriKum eft » Sc bis a Mofcis refe- d^um. Tandem cam lferti!6tob(i(le-%
: retiir> Sc parvHn ideditione abe^^ Legatus , Magnoriinj P«cu.m in ivh lam Pekimen^em- venifc , n"unci^n& mox plenipotentiarios . iii ^ni^usu aftore trai^landae pacis , & timifumt deiiniendorurn cauia. ' gratum^ Sinenfibus fuit > qui haideHUS exer^ citu opus habuerant , ut ie pp^oae- rent progredieottbus l^olcis^» qprds conftabat prppe provineiam Len aotung veniiTe , & in ipfo litore Orientalis Oceant ex adVerfo Japb-- fiise coionias locayiile , quas Sineiv les diflipavere. ItaqiTC fpe pacis fo- '
' }utaobfid>io eft>&intelle^oPlenip6^ tentiaripsMofcos prope iines Impe». . rii venilie anno i6it. & in urbe li nfrha , quadringentis, media inter- ' Bore^aa occidentera plaga a Peo ' kino ieucis qpnftitifre, a Sinis nun-^,
t ' tium expe^lantes, quQOsque ire dt^. - • berentj
■■ ■ r . » '
' ."^ Digitized by Google
%y&m usq> SielinghafainitrereLega-
«is pkm vj^iiilim pocfi^e ii^y^
^i.pria)acei^Q s^ippiuiqc , ideiDjq;^ iQr^o CQOfiiii primoises , ille ip^^ fciiicee cui poil D^UM maxim^ Q^r
f^rfeeuaqne qi^. excitavenjt X^^???' ^namfum, AI^KeftSineaiis natipne»
^ulusImpej;awcisiqi4^Compli;it;ef MaQdamni iniignes , ingensque co? miGatitf «yuDi^ii^ ei|;.pl4piiirque u^
Eererius:i& G^biKoqlus cum ijlis keine ifi^6i^Mtetum,munare funduri^ DiuIcoqiwi)0jiQr<e,'6ulci, St commuo# tabula cum. avunculo Imperatori^ «fiiriv /Nam eir lireris MofcQruiii ieuiper iatinam veriionem adjuo- ^am habencibiu& conil^bac , eilb in iihirumLegatione^qui linguam laci» fiam caUerenr« Hoc icer q^ismSf menfium flut , ita difficile Sc alpe- vmh per4eima>m Gerbillcinius pr» .
. , Digi
Ipfo ludum jocumque efl^ dicatqiifcS iquid eXGallia adPekinum usqutf faioleftiarum pertulerit, CUm ver6 res illa vice confeflanon fuiflet, Le* jgatirurfiis convenere antio i^8^. in Ufbe Nipchou ditionis itidem Mo+ lchicas fnb Meridiano Pekini aut po- tius paulo orientaliore fita , treccn* tisque a Pekino leucis in ftptentrio* Snem remota , ubi iidem patrfcs ite*- tum afFuere. Iter 49» dierum fuit,Si: menfis circiter tradatibus infumtus^ Legati Sinenn;s,& cum ipfis Patres^ terra ivere , ftd maxima comitatus pafS navigio fubvefta eft adverlb flumine, quod Tarrari vocant Saga^ lien Oula(flu vium ni^rum >)qui 70 w leucarum curfu ab occidente ad ori*- fentem tendens lemperque naviga* bilis tandem ^ mergitur in Oceano Orientali ad 46. latitudinis gradum ex oppofito feprentrionalioris Japo*» nisB p^rcis,aut paulo fuperius. Ne- Jcio an idem cumfiuvio Schingal in Tabula XY/^itfeniana , qui tamen ali«- ' tiuot gradibus feprentrionahor i\\i<t ' • w- ' ... ' com*
. 4 w
Digitized by Googl